Shloka 63
सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा
Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage
एतदाचक्ष्व मे ब्रह्मन् श्रोतव्यं यदि मन्यसे । जनमेजयने पूछा--ब्रह्मन! उदपान तीर्थ कैसे हुआ? वे महातपस्वी त्रितमुनि उसमें कैसे गिर पड़े और द्विजश्रेष्ठ उनके दोनों भाइयोंने उन्हें क्यों वहीं छोड़ दिया था? क्या कारण था
etad ācakṣva me brahman śrotavyaṃ yadi manyase | janamejaya uvāca |
ஜனமேஜயன் கூறினான்— “பிராமணரே! இது கேட்கத் தகுந்ததென நீங்கள் கருதினால் எனக்குச் சொல்லுங்கள். அந்தக் கிணறு எவ்வாறு தீர்த்தமாக ஆனது? மகாதபஸ்வி திரித முனி அதில் எவ்வாறு விழுந்தார்? இரு த்விஜச்ரேஷ்ட சகோதரர்கள் அவரை அங்கேயே ஏன் கைவிட்டுச் சென்றனர்? எந்த காரணத்தால் அவர்கள் அவரைக் கிணற்றிலேயே விட்டுவிட்டு வீட்டுக்குத் திரும்பினர்? அங்கே தங்கி அவர் யாகத்தை எவ்வாறு செய்தார், சோமத்தை எவ்வாறு அருந்தினார்? இது நான் கேட்கத் தகுந்ததென நீங்கள் எண்ணினால், தயவுசெய்து விவரமாக உரையுங்கள்.”
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry: sacredness (tīrtha) is tied to extraordinary endurance and ritual integrity. It also raises an ethical problem—how kin can fail in duty—inviting reflection on betrayal versus steadfastness in dharma.
King Janamejaya asks the Brahmin narrator to explain the backstory of a well that became a tīrtha: how the ascetic Trita fell into it, why his two brothers left him there, and how Trita could still perform sacrifice and partake of Soma while trapped.