Shloka 23
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
गोखरोष्ट प्रयुक्तैश्व यानैश्व बहुभिवत: । राजन्! महाबली बलदेवजीने सेवकोंको ऐसी आज्ञा देकर उस समय कुरुक्षेत्रमें ही तीर्थयात्रा आरम्भ कर दी। भरतश्रेष्ठ! वे सरस्वतीके स्रोतती ओर चलकर उसके दोनों तटोंपर गये। उनके साथ ऋत्विज
go-kharauṣṭra-prayuktaiś ca yānaiś ca bahubhir vṛtaḥ | rājann mahābalī baladevājīna sevakān evam ājñāpya tadā kurukṣetre eva tīrtha-yātrām ārabdhavān | bharataśreṣṭha sa sarasvatyāḥ srotasī prati gatvā tayor ubhayataṭeṣu jagāma | tasya saha ṛtvijaḥ suhṛdaḥ anye ca śreṣṭhā brāhmaṇā rathā hastinaḥ aśvāḥ sevakāś ca āsan | vṛṣabha-gardabha-uṣṭra-yuktaiḥ bahusaṅkhyaiḥ rathaiḥ balarāmo vṛta āsīt ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— அரசே, மகாபலன் பலதேவன் பணியாளர்களுக்கு இவ்வாறு ஆணையிட்டு, அந்நேரமே குருக்ஷேத்திரத்திலேயே தீர்த்தயாத்திரையைத் தொடங்கினான். பாரதர்களில் சிறந்தவனே, அவர் சரஸ்வதியின் ஓடைகளின் நோக்கிச் சென்று, அவளது இரு கரைகளிலும் பயணித்தார். அவருடன் த்விக்கள், நல்வாழ்த்தும் நண்பர்கள், பிற சிறந்த பிராமணர்கள், தேர்கள், யானைகள், குதிரைகள், பணியாளர்கள் இருந்தனர். எருதுகள், கழுதைகள், ஒட்டகங்கள் இழுக்கும் பல வண்டிகளால் சூழப்பட்ட பலராமன் முன்னேறினான்।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid a war narrative, the text highlights an alternative dharmic response: stepping away from violence and turning toward tīrtha-yātrā, ritual order, and self-restraint. Balarāma’s movement to the Sarasvatī frames pilgrimage as a stabilizing, purifying discipline supported by priests, learned brāhmaṇas, and a well-ordered retinue.
Vaiśampāyana describes Balarāma beginning a pilgrimage from Kurukṣetra. He travels toward the streams of the Sarasvatī and along both banks, accompanied by priests, friends, eminent brāhmaṇas, and a large convoy of vehicles and animals—chariots/carts, elephants, horses, and many carts yoked to oxen, donkeys, and camels.