Previous Verse

Shloka 9036

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

एतद्‌ वै कारणं सर्व विस्तरेण निवेदय । सत्यपरायण विदुरने प्रणाम करके सामने खड़े हुए युयुत्सुसे कहा--“बेटा! बड़े सौभाग्यकी बात है कि कौरवोंके इस विकट संहारमें भी तुम जीवित बच गये हो; परंतु राजा युधिष्ठिरके हस्तिनापुरमें प्रवेश करनेसे पहले ही तुम यहाँ कैसे चले आये? यह सारा कारण मुझे विस्तारपूर्वक बताओ'

etad vai kāraṇaṃ sarvaṃ vistareṇa nivedaya | satyaparāyaṇa vidureṇa praṇamya sammukhaṃ sthitvā yuyutsave uktam— “vatsa! mahāsaubhāgyasya te, yat kauravāṇāṃ asmin vikaṭe saṃhāre ’pi tvaṃ jīvitaḥ śeṣaḥ; kintu rājñaḥ yudhiṣṭhirasya hastināpura-praveśāt pūrvam eva tvaṃ iha kathaṃ samāgataḥ? etat sarvaṃ kāraṇaṃ me vistareṇa brūhi.”

சஞ்சயன் கூறினான்— “இதற்கான முழுக் காரணத்தையும் விரிவாகச் சொல்.” அப்போது சத்தியத்தில் நிலைத்த விதுரன் வணங்கி, யுயுத்ஸுவின் முன் நின்று கூறினான்— “மகனே! கௌரவர்களின் இந்தக் கொடுஞ்சங்காரத்திலும் நீ உயிருடன் தப்பியது பெரும் பேறு. ஆனால் அரசன் யுதிஷ்டிரன் ஹஸ்தினாபுரத்தில் நுழைவதற்கு முன்பே நீ இங்கே எவ்வாறு வந்தாய்? இதன் முழுக் காரணத்தையும் எனக்கு விரிவாக விளக்கு.”

{'etad''this (matter)', 'vai': 'indeed, surely (emphatic particle)', 'kāraṇam': 'cause, reason', 'sarvam': 'all, entire', 'vistareṇa': 'in detail, at length', 'nivedaya': 'report, relate, inform (imperative)', 'satyaparāyaṇa': 'devoted to truth
{'etad':
one whose highest commitment is truth', 'vidura''Vidura (wise counselor of the Kuru court)', 'praṇamya': 'having bowed, after paying obeisance', 'sammukham': 'in front, face-to-face', 'sthitvā': 'having stood', 'yuyutsu': 'Yuyutsu (Dhritarashtra’s son who sided with the Pandavas)', 'vatsa': 'dear child, son (affectionate address)', 'mahāsaubhāgyam': 'great good fortune', 'kauravāṇām': 'of the Kauravas', 'vikaṭa': 'terrible, dreadful, formidable', 'saṃhāra': 'slaughter, destruction', 'jīvitaḥ śeṣaḥ': 'left alive, surviving', 'kintu': 'but, however', 'rājñaḥ': 'of the king', 'yudhiṣṭhira': 'Yudhishthira (eldest Pandava, king)', 'hastināpura': 'Hastinapura (capital city of the Kurus)', 'praveśāt pūrvam': 'before the entry', 'iha': 'here', 'katham': 'how?', 'samāgataḥ': 'arrived, come', 'brūhi': 'tell, speak (imperative)'}
one whose highest commitment is truth', 'vidura':

संजय उवाच

S
Sanjaya
V
Vidura
Y
Yuyutsu
Y
Yudhishthira
K
Kauravas
H
Hastinapura