Shloka 23
अध्याय २२ — अमर्याद-युद्धवर्णन
Unrestrained Battle Description and Śakuni’s Rear Assault
त्रासयन्तौ दिश: सर्वा ज्याक्षेपकठिनत्वचौ । शकुनिस्तु रणे वीरो युधिष्ठिरमपीडयत्
trāsayantau diśaḥ sarvā jyākṣepakaṭhinatvacau | śakunistu raṇe vīro yudhiṣṭhiram apīḍayat ||
வில் நாணை மீண்டும் மீண்டும் இழுத்ததால் அவர்களின் கைகளின் தோல் கடினமாயிற்று; அவர்கள் எல்லாத் திசைகளையும் அச்சுறுத்தினர். இதற்கிடையில் வீரன் சகுனி போர்க்களத்தில் யுதிஷ்டிரனைத் துன்புறுத்தத் தொடங்கினான்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the brutal momentum of war: repeated martial action hardens the body and spreads fear, while adversaries deliberately seek to afflict even a dharma-minded king like Yudhishthira. It underscores how battle amplifies suffering and tests steadiness and righteousness under pressure.
Sanjaya describes intense fighting where warriors, hardened by constant bowstring-drawing, terrify all quarters. At the same time, Shakuni engages Yudhishthira directly and begins to harass and oppress him on the battlefield.