Shloka 49
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
(स्फुरत्प्रभामण्डलमंशुजालै- धर्मात्मनो मद्रविनाशकाले । पुरत्रयप्रोत्सरणे पुरस्ता- न्याहेश्वरं रूपमभूत् तदानीम् ।।
sphuratprabhāmaṇḍalam aṃśujālair dharmātmano madravināśakāle | puratrayaprotsaraṇe purastān nyāheśvaraṃ rūpam abhūt tadānīm || tāṃ sarvaśaktyā prahitāṃ suśaktiṃ yudhiṣṭhireṇāprativāryavīryām | pratigrahāyābhinanarda śalyaḥ samyagghutām agnir ivājyadhārām ||
சஞ்சயன் கூறினான்— சல்யனை அழிக்கும் அந்த வேளையில், தர்மாத்மா யுதிஷ்டிரன் ஒளிவட்டம் துடித்தெழ, கதிர்களின் வலைபோல் பிரகாசம் பரப்பினான்; பழங்காலத்தில் திரிபுர நாசத்தின் போது மகேஸ்வரன் வெளிப்படுத்திய ரூபம் எப்படியோ, அப்படியே அப்போது அவன் தோற்றம் இருந்தது. பின்னர் யுதிஷ்டிரன் முழு வலிமையுடன் அந்தச் சிறந்த சக்தியை எறிந்தான்—அதன் வீரியம் தடுக்க இயலாதது. அதைக் கையெழுத்தாக ஏற்க சல்யன் கர்ஜித்தான்; யாகத்தில் நன்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட நெய்த் தாரையை ஏற்க அக்கினி ஜ்வலிப்பதுபோல்।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames righteous action in war through sacred imagery: Yudhiṣṭhira’s dharmic resolve shines with a divine-like radiance, while Śalya’s fearless acceptance of the inevitable is likened to sacrificial fire receiving an offering—suggesting that even violent events are interpreted within a moral and cosmic order.
Sañjaya describes Yudhiṣṭhira appearing radiant like Śiva at the time of Tripura’s destruction, then hurling an irresistible Śakti-spear. Śalya roars and braces to receive it, compared to Agni flaring up to take in a properly offered stream of ghee.