Shloka 82
Sabhā Parva, Adhyāya 68 — Pāṇḍavānāṃ Vanavāsa-prasthānaḥ; Duḥśāsana-nindā; Pāṇḍava-pratijñāḥ
स्त्रिया: पत्या विहीनाया राज्ञा ग्रस्तस्य चैव यत् । अपुत्रायाश्व यद् दुःखं व्याप्राप्रातस्य चैव यत्
striyāḥ patyā vihīnāyā rājñā grastasya caiva yat | aputrāyāś ca yad duḥkhaṃ vyāprāprātasya caiva yat ||
காச்யபர் கூறினார்—கணவனை இழந்த பெண்ணின் துயரம், பிறரின் அதிகாரத்தில் சிக்கி அடக்கப்பட்ட அரசனின் நெருக்கடி, மகன் இல்லாத பெண்ணின் மனவேதனை, முயன்றும் இலக்கை அடையாதவனின் துன்பம்—இவையும் எண்ணுக.
कश्यप उवाच
Educational Q&A
The verse catalogs archetypal forms of intense human suffering—bereavement, political ruin, childlessness, and frustrated effort—inviting ethical reflection and compassion, and underscoring how dharma must respond to vulnerability and loss.
Kāśyapa speaks in a didactic tone, enumerating examples of grievous distress to frame a moral point (about the weight of suffering and the need for right conduct toward those afflicted).