Shloka 41
Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match
शत्रूणां पश्यतो दु:खान्मुमूर्षा मे व्यजायत । भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव
śatrūṇāṃ paśyato duḥkhān mumūrṣā me vyajāyata | bhṛtyās tu ye pāṇḍavānāṃ tāṃs te vakṣyāmi pārthiva ||
துரியோதனன் கூறினான்—என் பகைவர்களின் துயரங்களைப் பார்த்துக் கொண்டிருக்கையில் எனக்குள் மரணவேட்கை எழுந்தது. அரசே, இப்போது பாண்டவர்களின் பணியாளர்கள் பற்றி உமக்குச் சொல்கிறேன்.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fixation on an enemy’s suffering can corrode one’s own mind: even perceived triumph can generate inner collapse (mumūrṣā). Ethically, it points to the self-destructive nature of envy and vindictiveness, where the observer becomes harmed by the very hatred he nurtures.
Duryodhana, speaking to a kingly figure in the courtly setting of the Sabha narrative, confesses that seeing his rivals’ distress stirred a death-wish in him, and then transitions to a strategic report: he will enumerate the Pāṇḍavas’ supporters/retainers—information relevant to political maneuvering and future conflict.