Shloka 666
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
अन्योन्यं समनुज्ञाप्य जग्मतुः स्वगृहान् प्रति । “राजन! आप सदा सावधान रहकर प्रजाजनोंके पालनमें लगे रहें। जैसे सब प्राणी मेघको
anyonyam samanujñāpya jagmatuḥ svagṛhān prati | rājann! āp sadā sāvadhāna rahkar prajājanon-ke pālana-meṃ lage raheṃ | yathā sarva-prāṇino meghaṃ, pakṣiṇo mahān vṛkṣaṃ, sampūrṇā devatā indraṃ ca sva-jīvanasyādhāraṃ manyamānāḥ tam āśrayante, tathā sarve bandhu-bāndhavā jīvana-nirvāhāya tava āśrayaṃ gṛhṇīyuḥ | śrīkṛṣṇaś ca yudhiṣṭhiraś ca itthaṃ parasparaṃ saṃbhāṣya anyonyasyājñāṃ gṛhītvā sva-sva-sthānaṃ jagmatuḥ |
வைசம்பாயனர் கூறினார்—ஒருவருக்கொருவர் விடைபெற்று அவர்கள் தத்தம் இல்லங்களுக்குச் சென்றனர். (ஸ்ரீகிருஷ்ணன் கூறினார்) “அரசே! எப்போதும் விழிப்புடன் இருந்து குடிமக்களைப் பாதுகாப்பதில் ஈடுபடுவீராக. எல்லா உயிர்களும் மேகத்தை ஆதாரமாகக் கொள்கின்றன; பறவைகள் பேரமரத்தைச் சார்கின்றன; தேவர்கள் அனைவரும் இந்திரனை வாழ்வாதாரமாகக் கொண்டு சார்ந்திருப்பதுபோல்—உமது உறவினரும் நண்பரும் வாழ்வாதாரமும் பாதுகாப்பும் பெற உம்மையே சார்ந்திருப்பாராக.” இவ்வாறு பேசி, ஸ்ரீகிருஷ்ணனும் யுதிஷ்டிரனும் பரஸ்பரம் அனுமதி பெற்று தத்தம் இடங்களுக்குச் சென்றனர்।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A king’s dharma is vigilant protection and sustenance of the subjects; the ruler should become a reliable refuge so that dependents—subjects and kin—can live securely, just as beings rely on rain, birds on a great tree, and the gods on Indra.
After a counsel-filled exchange, Kṛṣṇa and Yudhiṣṭhira formally take leave of each other and depart to their respective residences, marking a transition in the Sabha Parva episode.