Shloka 34
Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ
Commencement of the Regulated Duel
अर्वाड्निशीथात् परतस्त्वया सार्ध वदिष्यत: । तदनन्तर शक्तिशाली राजाने इन तीनों अतिथियोंसे कहा--“आपलोगोंका स्वागत है।' जनमेजय! उस समय अर्जुन और भीमसेन तो मौन थे। उनमेंसे महाबुद्धिमान् श्रीकृष्णने यह बात कही--'राजेन्द्र! ये दोनों एक नियम ले चुके हैं; अतः आधी रातसे पहले नहीं बोलते। आधी रातके बाद ये दोनों आपसे बात करेंगे” || ३२-३३ $ || यज्ञागारे स्थापयित्वा राजा राजगृहं गत:,तब राजा उन्हें यज्ञशालामें ठहराकर स्वयं राजभवनमें चला गया। फिर आधी रात होनेपर जहाँ वे ब्राह्मण ठहरे थे, वहाँ वह गया। राजन! उसका यह नियम भूमण्डलमें विख्यात था
vaiśampāyana uvāca | arvāḍ-niśīthāt paratas tvayā sārdhaṁ vadiṣyataḥ | tad-anantaraṁ śaktiśālī rājānaṁ in trīṇi atithībhyaḥ uvāca—“yuṣmākaṁ svāgataṁ” | janamejaya! tasmin kāle arjuna-bhīmasenau tūṣṇīm āsatām | tayoḥ madhye mahābuddhimān śrīkṛṣṇa etad uvāca—“rājendra! etau dvau niyamaṁ gṛhītavantau; ataḥ ārdharātrāt pūrvaṁ na vadataḥ | ārdharātrāt param etau tvayā saha vadiṣyataḥ” || 32–33 || yajñāgāre sthāpayitvā rājā rājagṛhaṁ gataḥ | punaḥ ārdharātre yatra te brāhmaṇāḥ sthitāḥ tatra sa gataḥ | rājan! tasya eṣa niyamo bhūmaṇḍale vikhyātaḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்—“நள்ளிரவுக்குப் பிறகு இவர்கள் உம்முடன் பேசுவர்.” அப்போது அந்த வல்லமைமிக்க அரசன் அந்த மூன்று விருந்தினரிடம்—“வருக, உங்களுக்கு வரவேற்பு” என்று சொன்னான். ஜனமேஜயா! அந்நேரம் அர்ஜுனனும் பீமசேனனும் மௌனமாக இருந்தனர். அவர்களிடையே மிகுந்த ஞானமுடைய ஸ்ரீகிருஷ்ணன் கூறினான்—“அரசேந்திரா! இவ்விருவரும் ஒரு விரதம் எடுத்துள்ளனர்; ஆகவே நள்ளிரவுக்கு முன் பேசார். நள்ளிரவுக்குப் பின் உம்முடன் உரையாடுவர்.” அவர்களை யாகசாலையில் தங்கவைத்து அரசன் தன் அரண்மனைக்குச் சென்றான். பின்னர் நள்ளிரவு வந்தபோது அந்தப் பிராமணர்கள் தங்கிய இடத்திற்குத் திரும்பிச் சென்றான். அரசே, அவனுடைய இந்த ஒழுக்கம் உலகமெங்கும் புகழ்பெற்றது.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharma in social conduct: guests are to be welcomed and lodged properly, while vows (niyama) and disciplined speech are to be respected. Ethical hospitality includes honoring both the guest and the guest’s chosen observances.
A king welcomes three guests. Arjuna and Bhīma remain silent due to a vow not to speak before midnight, and Kṛṣṇa explains this to the king. The king lodges them in the sacrificial hall, returns to his palace, and comes back at midnight to meet them, following a well-known personal observance.