Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Pitāmaha-sabhā-varṇana & Hariścandra-māhātmya

Description of Brahmā’s Assembly and the Eminence of Hariścandra

वैराजाशक्ष महाभागा अन्निष्वात्ताक्ष भारत । गार्हपत्या नाकचरा: पितरो लोकविश्रुता:,उपासते च संहृष्टा ब्रह्माणममितौजसम्‌ | भारत! सम्पूर्ण लोकोंमें विख्यात स्वर्गलोकमें विचरनेवाले महाभाग वैराज, अग्निष्वात्त सोमपा, गार्हपत्य (ये चार मूर्त हैं), एकशुंग, चतुर्वेद तथा कला (ये तीन अमूर्त हैं)। ये सातों पितर क्रमशः: चारों वर्णो्में पूजित होते हैं। राजन्‌! पहले इन पितरोंके तृप्त होनेसे फिर सोम देवता भी तृप्त हो जाते हैं। ये सभी पितर उक्त सभामें उपस्थित हो प्रसन्नतापूर्वक अमित तेजस्वी प्रजापति ब्रह्माजीकी उपासना करते हैं

nārada uvāca |

vairājāś ca mahābhāgā agniṣvāttāś ca bhārata |

gārhapatyā nākacarāḥ pitaraḥ lokaviśrutāḥ |

upāsate ca saṁhṛṣṭā brahmāṇam amitaujasam ||

நாரதர் கூறினார்—ஓ பாரதா! வைராஜர்கள், அக்னிஷ்வாத்தர்கள், கார்ஹபத்யர்கள்—உலகில் புகழ்பெற்ற, விண்ணுலகில் உலாவும் அந்தப் பித்ருக்கள் அங்கே இருக்கின்றனர்; மகிழ்ச்சியுடன் அளவற்ற ஒளியுடைய பிரஜாபதி பிரம்மாவை வழிபடுகின்றனர்.

वैराजाःthe Vairāja (Pitṛs)
वैराजाः:
Karta
TypeNoun
Rootवैराज
FormMasculine, Nominative, Plural
शक्षाःthe Śakṣa (Pitṛs)
शक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
महाभागाःhighly fortunate, illustrious
महाभागाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाभाग
FormMasculine, Nominative, Plural
अग्निष्वात्ताःthe Agniṣvātta (Pitṛs)
अग्निष्वात्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्निष्वात्त
FormMasculine, Nominative, Plural
भारतO Bhārata
भारत:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
गार्हपत्याःthe Gārhapatya (Pitṛs)
गार्हपत्याः:
Karta
TypeNoun
Rootगार्हपत्य
FormMasculine, Nominative, Plural
नाकचराःmoving in heaven
नाकचराः:
Karta
TypeAdjective
Rootनाकचर
FormMasculine, Nominative, Plural
पितरःthe Fathers (Pitṛs)
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकविश्रुताःrenowned in the worlds
लोकविश्रुताः:
Karta
TypeAdjective
Rootलोकविश्रुत
FormMasculine, Nominative, Plural
उपासतेthey worship/attend upon
उपासते:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आस्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
and
:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Root
संहृष्टाःdelighted, joyful
संहृष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अमितौजसम्of immeasurable vigor
अमितौजसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस्
FormMasculine, Accusative, Singular

नारद उवाच

N
Narada
B
Bharata (addressed person, likely Yudhiṣṭhira in context)
P
Pitṛs (ancestral Fathers)
V
Vairājas
A
Agniṣvāttas
G
Gārhapatyas
B
Brahmā (Prajāpati)