Shloka 5
जब कर्णका वध हो गया, तब आपके किसी भी योद्धाका मन कदापि जल्दी पराक्रम दिखानेमें नहीं लगा और न सेनाको संगठित रखनेकी ओर ही किसीका ध्यान गया ।।
sañjaya uvāca |
vaṇijo nāvi bhinnāyām agādhe viplave yathā |
apāre pāram icchanto hate dvīpe kirīṭinā ||
karṇe hate tadā rājan na kaścid yuyudhe tava |
na ca senāṃ samādhātuṃ matir āsīt kathaṃcana ||
சஞ்சயன் சொன்னான்—அரசே! கர்ணன் வீழ்ந்தபின் உமது வீரர்களில் எவருக்கும் விரைந்து வீரச்செயல் செய்யும் மனம் எழவில்லை; படையை ஒழுங்குபடுத்தி நிலைநிறுத்தும் எண்ணமும் எவருக்கும் வரவில்லை. ஆழமும் எல்லையற்றதுமான கடலில் புயல் எழுந்து கப்பல் உடைந்தால், கரை சேர விரும்பும் வணிகர்கள் திகைத்து அலைவதுபோல்; கிரீடம் தரித்த அர்ஜுனன் போரின் வெள்ளத்தில் தீவுபோல் நின்ற கர்ணனை வீழ்த்தியபோது கௌரவர்கள் திசைதெரியாமல் கலங்கினர்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how an army’s strength depends not only on individual heroes but on collective morale and leadership. When a central support is lost, even capable warriors can become directionless—like travelers without a vessel—showing the ethical importance of steadiness, organization, and responsibility in crisis.
After Arjuna (the diadem-wearer) kills Karna, the Kaurava forces lose cohesion. Sanjaya reports to the king that no warrior quickly steps forward with decisive valor, and no one focuses on reorganizing the troops; their condition is compared to merchants stranded when their ship breaks apart in a stormy, shoreless sea.