Next Verse

Shloka 1

इस प्रकार श्रीमह्ााभारत कर्णपर्वमें शल्यका युद्धसे प्रत्यागमनविषयक बानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ९२ ॥। ऑपन--माज बछ। अकाल त्रिनवतितमो<्थ्याय: भीमसेनद्वारा पचीस हजार पैदल सैनिकोंका वध, अर्जुनद्वारा रथसेनाका विध्वंस, कौरव-सेनाका पलायन और दुर्योधनका उसे रोकनेके लिये विफल प्रयास धृतराष्ट्र रवाच तस्मिंस्तु कर्णार्जुनयोर्विमर्दे दग्धस्य रौद्रेडहनि विद्रुतस्य । बभूव रूपं कुरुसृञजयानां बलस्य बाणोन्मथितस्य कीदृक्‌

sañjaya uvāca | iti prakāraṃ śrīmahābhārate karṇaparvaṇi śalyakā yuddhāt pratyāgamanaviṣayako dvānavatitamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ || 92 ||

atha trayonavatitamo 'dhyāyaḥ—bhīmasenena pañcaviṃśatisahasraṃ padātisainyasya vadhaḥ, arjunena rathasenāyā vidhvaṃsaḥ, kauravasenāyā palāyanam, duryodhanasya tāṃ nivārayituṃ viphalaprayatnaś ca |

dhṛtarāṣṭra uvāca |

tasmiṃstu karṇārjunayor vimarde dagdhasya raudre 'hani vidrutasya |

babhūva rūpaṃ kurusṛñjayānāṃ balasya bāṇonmathitasya kīdṛk ||

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் கர்ணபர்வத்தில் சல்யன் போர்க்களத்திலிருந்து திரும்பியதை விவரிக்கும் தொண்ணூற்றிரண்டாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது॥ இப்போது தொண்ணூற்றுமூன்றாம் அத்தியாயம் தொடங்குகிறது—பீமசேனன் இருபத்தைந்து ஆயிரம் காலாட்களை வதைத்தல், அர்ஜுனன் ரதப்படையை அழித்தல், கௌரவர் படை ஓடிப்போவது, அதைத் தடுக்க துரியோதனன் செய்த பயனற்ற முயற்சி. திருதராஷ்டிரன் கூறினான்—அந்தக் கொடுநாளில் கர்ணன்-அர்ஜுனன் மோதிய கடும் போரில், படை எரிந்து சிதறி ஓடியபோது, அம்புமழையால் குலைந்து கிழிக்கப்பட்ட குரு மற்றும் ஸ்ரிஞ்ஜயப் படைகளின் நிலை எவ்வாறு இருந்தது?

धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कर्णार्जुनयोःof Karṇa and Arjuna
कर्णार्जुनयोः:
TypeNoun
Rootकर्ण + अर्जुन
FormMasculine, Genitive, Dual
विमर्देin the clash/battle
विमर्दे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविमर्द
FormMasculine, Locative, Singular
दग्धस्यof (one) burned
दग्धस्य:
TypeAdjective
Rootदग्ध
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
रौद्रेin the fierce/terrible
रौद्रे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरौद्र
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अहनिon the day
अहनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Locative, Singular
विद्रुतस्यof (one) fled/scattered
विद्रुतस्य:
TypeAdjective
Rootविद्रुत
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
बभूवbecame/was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
रूपम्appearance/state
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुरुसृञ्जयानाम्of the Kurus and the Sṛñjayas
कुरुसृञ्जयानाम्:
TypeNoun
Rootकुरु + सृञ्जय
FormMasculine, Genitive, Plural
बलस्यof the army/force
बलस्य:
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Genitive, Singular
बाणोन्मथितस्यof (the army) churned/harassed by arrows
बाणोन्मथितस्य:
TypeAdjective
Rootबाण + उन्मथित
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कीदृक्what kind (was it)?
कीदृक्:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootकीदृश्
FormMasculine/Neuter, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
K
Karna
A
Arjuna
S
Shalya
B
Bhimasena
D
Duryodhana
K
Kurus (Kauravas)
S
Srinjayas
K
Karna Parva
M
Mahabharata