Shloka 94
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
संजय! मेरी इस सेनाका उत्कर्ष अथवा उत्साह नष्ट हो गया है। इसके प्रमुख वीर कर्णके मारे जानेपर अब यह बच सकेगी, ऐसा मुझे नहीं दिखायी देता है ।।
sañjaya! meyā asyāḥ senāyā utkarṣaḥ athavā utsāho naṣṭo gataḥ. asyāḥ pradhāna-vīrasya karṇasya māraṇe sati idānīm eṣā rakṣituṃ śakṣyati iti me na pratibhāti. tau hi vīrau maheṣvāsau mad-arthe tyakta-jīvitau—bhīṣma-droṇau hatāv iti śrutvā ko ’narthaḥ jīvitena me?
சஞ்சயா! என் இந்தச் சேனையின் உயர்வு—அதாவது அதன் உற்சாகம்—அழிந்துவிட்டது. இதன் முதன்மை வீரன் கர்ணன் கொல்லப்பட்ட பின், இது இனி எவ்வாறு தப்பும் என்று எனக்குத் தோன்றவில்லை. என் பொருட்டு உயிர்மோகத்தைத் துறந்த அந்த இரு மகாதனுர்தரர்கள்—பீஷ்மரும் துரோணரும்—கொல்லப்பட்டனர் என்று கேட்டபின், நான் உயிரோடு இருப்பதில் என்ன பயன்?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how attachment to power and dependence on a few champions leads to collapse when they fall; it also portrays the ethical cost of war—grief, guilt, and the emptiness of victory or survival when one’s cause and supports are destroyed.
Dhritarashtra, speaking to Sanjaya through Vaishampayana’s narration, reacts to the news that Karna has been killed. He declares the Kaurava army’s morale broken and recalls that Bhishma and Drona had fought ready to die for his sake; hearing they are dead, he questions the value of his own life.