Shloka 9
महारथौ तौ परिवार्य सर्वतः सुरासुरा: शम्बरवासवाविव । “किसीको युद्धसे मुँह मोड़कर भागना नहीं चाहिये” इस नियमसे प्रेरित होकर आपके और शत्रुपक्षके सैनिक उन दोनों महारथियोंको चारों ओरसे घेरकर उसी प्रकार युद्धमें डटे रहे, जैसे पूर्वकालमें देवता और असुर, इन्द्र और शम्बरासुरको घेरकर खड़े हुए थे ।।
sañjaya uvāca |
mahārathau tau parivārya sarvataḥ surāsurāḥ śambaravāsavāv iva |
“kasyacid yuddhāt mukhaṁ moḍayitvā palāyanaṁ na kartavyam” iti niyamena preritāḥ tava ca śatrupakṣasya ca sainikāḥ tau ubhau mahārathī sarvato gheritvā tathā yuddhe ’vatiṣṭhanta, yathā purā devāś ca asurāś ca indraṁ ca śambarāsuraṁ ca parivārya tasthuḥ ||
mṛdaṅga-bherī-paṇava-ānaka-svanaiḥ sa-siṁha-nādaiḥ nadatur narottamau ||
சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த இரு மகாரதர்களும் எல்லாத் திசைகளிலும் சூழப்பட்டனர்; முற்காலத்தில் தேவரும் அசுரரும் வாசவனை (இந்திரன்) மற்றும் சம்பரனைச் சூழ்ந்ததுபோல். “போரில் முகம் திருப்பி ஓடக் கூடாது” என்ற விதியால் தூண்டப்பட்டு, உங்கள் படையும் எதிர்ப்படையும் அவர்களைச் சுற்றி நின்று போரில் உறுதியாகத் தங்கின. மிருதங்கம், பேரி, பணவம், ஆனகம் ஆகியவற்றின் முழக்கத்திடையே, சிங்கநாதத்துடன் அந்த இரு நரசிறந்தோர் கர்ஜித்தனர்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic aligned with kṣatriya-dharma: one should not turn away from combat and flee. This norm is presented as a motivating discipline that keeps warriors steady even amid danger.
Sañjaya describes two great chariot-warriors being encircled by troops from both sides, who hold their ground under the rule against retreat. The scene is intensified by drums and lion-like battle-cries, and is compared to the ancient encirclement of Indra and the asura Śambara.