Shloka 16
रथी द्विपस्थेन हतो5पतच्छरै: क्राथाधिप: पर्वतजेन दुर्जय: । सवाजिसूतेष्वसनध्वजस्तथा यथा महावातहतो महाद्रुम:
sañjaya uvāca |
rathī dvipasthena hato ’patac charaiḥ krāthādhipaḥ parvatajena durjayaḥ |
savājisūteṣv asanadhvajas tathā yathā mahāvātahato mahādrumaḥ ||
சஞ்சயன் கூறினான்— யானையின் மேல் இருந்து போரிட்ட மலைநாட்டுப் வீரனின் அம்புகளால் தாக்கப்பட்ட கிராத அரசன், வெல்ல முடியாத பெருந்தேர்வீரன் துர்ஜயன், தேரிலிருந்து கீழே விழுந்தான். குதிரைகள், தேரோட்டி, வில், கொடி ஆகியவற்றுடன் அவன், பெருங்காற்றால் பிடுங்கப்பட்ட மாபெரும் மரம்போல் பூமியில் சாய்ந்தான்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of worldly power in war: even a famed, ‘hard-to-conquer’ warrior can be brought down in an instant. It implicitly cautions against overreliance on status and martial pride, pointing to impermanence and the decisive force of circumstance (daiva) alongside human effort (puruṣakāra).
Sañjaya reports that Durjaya, the king of Krātha and a great chariot-fighter, is killed by the arrows of a mountain-born warrior fighting from an elephant. Durjaya falls from his chariot along with its full martial apparatus—horses, charioteer, bow, and banner—likened to a massive tree uprooted by a storm.