Previous Verse
Next Verse

Shloka 236

Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha

Combat Description and Elephant Duel

तृतीयमन्यं लोकेषु वृष॑ नैवानुशुश्रुम । देवताओंमें देवराज इन्द्रको वृष कहा गया है (क्योंकि वे जलकी वर्षा करते हैं), इसी प्रकार मनुष्योंमें भी कर्णको वृष कहा जाता था (क्योंकि वह याचकोंके लिये धनकी वर्षा करता था); इन दोके सिवा किसी तीसरे पुरुषको तीनों लोकोंमें वृष नाम दिया गया हो, वह मैंने नहीं सुना

tṛtīyam anyaṃ lokeṣu vṛṣa naivānuśuśruma | devatāsu devarāja indro vṛṣa ucyate (yato hi sa jalasya varṣaṃ karoti), tathā manuṣyeṣu karṇo 'pi vṛṣa ucyate (yato hi sa yācakebhyo dhanasya varṣaṃ karoti); etayoḥ dvayoḥ vinā tṛtīyaḥ kaścid api puruṣas triṣu lokeṣu vṛṣa-nāmābhihito mayā na śrutaḥ ||

“உலகங்களில் ‘வೃಷ’ என்று அழைக்கப்படும் மூன்றாவது ஒருவரைப் பற்றி நான் ஒருபோதும் கேள்விப்பட்டதில்லை. தேவர்களில் தேவராஜன் இந்திரன் ‘வೃಷ’ எனப் புகழப்படுகிறான்—அவன் மழையைப் பொழிவதால்; மனிதர்களில் கர்ணன் ‘வೃಷ’ என அழைக்கப்பட்டான்—அவன் வேண்டுவோர்க்கு செல்வத்தை மழைபோல் வழங்குவதால். இவ்விருவரைத் தவிர, மூன்று உலகங்களிலும் ‘வೃಷ’ என்ற பெயருடைய வேறு யாரையும் நான் அறியேன்।”

तृतीयम्a third (one)
तृतीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतृतीय
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्यम्another
अन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Accusative, Singular
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Plural
वृषम्‘Vṛṣa’ (the epithet/name)
वृषम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृष
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अनुशुश्रुमI have heard
अनुशुश्रुम:
Karta
TypeVerb
Rootश्रु
FormPerfect (Paroksha), 1st, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
I
Indra
K
Karna
T
three worlds (trailokya)