Shloka 873
अन्योन्यं समुदीक्षन्ते धार्तराष्ट्रस्य तेजसा । “अन्य सब नरेश इन्हींके योग-क्षेममें लगे हुए हैं। भद्रे! देख, इस समय पाण्डव दुर्योधनके तेजसे एक साथ ही नष्टप्राय होकर एक-दूसरेका मुँह देख रहे हैं
anyonyam samudīkṣante dhārtarāṣṭrasya tejasā |
சஞ்சயன் கூறினான்—தரிதராஷ்டிரன் மகனின் ஒளிமிகு வலிமையால் அடக்கப்பட்ட அவர்கள் ஒருவரையொருவர் நோக்குகின்றனர். மற்ற அரசர்கள் அனைவரும் அவனுடைய யோகக்ஷேமத்திலேயே ஈடுபட்டுள்ளனர்; அம்மையே, பார்—இப்போது பாண்டவர்களும் துரியோதனனின் தேஜஸால் ஒருசேர அழிவின் விளிம்பில் நின்று ஒருவரின் முகத்தை ஒருவர் பார்த்துக்கொண்டிருக்கின்றனர்।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sheer tejas (martial brilliance and commanding presence) can sway alliances and crush morale, reminding readers that power can create collective dependence (yoga-kṣema) and psychological collapse—an ethical warning about kingship founded primarily on force rather than dharma.
Sañjaya describes a battlefield moment where Duryodhana’s perceived might dominates the scene: other rulers focus on his security and success, while the Pāṇḍavas are portrayed as nearly overwhelmed, reduced to exchanging anxious looks rather than acting decisively.