Shloka 51
“जो अर्जुनसे यह कह दे कि “तुम्हें अपना गाण्डीवधनुष दूसरेको दे देना चाहिये” वह मनुष्य इस जगतमें उनका वध्य है।” आपने आज अर्जुनसे ऐसी ही बात कह दी है ।। ततः सत्यां प्रतिज्ञां तां पार्थेन प्रतिरक्षता । मच्छन्दादवमानो<यं कृतस्तव महीपते
tataḥ satyāṃ pratijñāṃ tāṃ pārthena pratirakṣatā | macchandād avamāno ’yaṃ kṛtas tava mahīpate ||
“அர்ஜுனனிடம் ‘உன் காந்தீவ வில்லை வேறொருவருக்குக் கொடு’ என்று யார் சொல்கிறாரோ, அவன் இவ்வுலகில் அவனால் கொல்லத் தகுதியானவன். நீர் இன்று அர்ஜுனனிடம் அத்தகைய வார்த்தைகளையே கூறினீர். ஆகவே, அரசே, பார்த்தன் அந்தச் சத்திய உறுதியைக் காத்துக் கொண்டிருந்தபோது, என் விருப்பத்திற்கு மாறாக உம்மால் இந்த அவமதிப்பு நிகழ்ந்தது.”
संजय उवाच
Educational Q&A
A truthful vow (pratijñā) creates a binding ethical boundary; speech that provokes or violates that boundary becomes an act of dishonor (avamāna) with serious consequences, especially in a dharma-centered warrior context.
Sanjaya reports to the king that Arjuna is upholding a solemn pledge connected with his Gandiva, and he characterizes the king’s statement as an affront made contrary to Sanjaya’s counsel—escalating tension around the vow’s implications.