Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

दुःशासनवधः (Duḥśāsana-vadha) — Bhīma’s vow-fulfillment in combat

सायकैर्विविधैस्तीक्ष्णै: कडकपत्रै: शिलाशितै: । भल्लैरनेकैर्विविधै: शक्‍्त्यृष्टिमुसलिरपि,भरतश्रेष्ठ! धर्मात्मा युधिष्ठिर शिलापर तेज किये हुए कंकपत्रयुक्त एवं नाना प्रकारके पैने बाणों, भाँति-भाँतिके बहुसंख्यक भल्लों तथा शक्ति, ऋष्टि एवं मूसलोंद्वारा प्रहार करते हुए जहाँ-जहाँ क्रोधरूपी दोषसे पूर्ण दृष्टि डालते थे, वहीं-वहीं आपके सैनिक छित्न-भिन्न होकर बिखर जाते थे

sāyakair vividhaīs tīkṣṇaiḥ kaḍakapatraiḥ śilāśitaiḥ | bhallair anekair vividhaiḥ śaktyṛṣṭimuṣalair api, bharataśreṣṭha! dharmātmā yudhiṣṭhiraḥ śilāpara-tejaḥ kruddha-doṣa-pūrṇa-dṛṣṭyā yatra yatrāvalokayat, tatra tatra tava sainyāni chinna-bhinnāni vikirṇāni babhūvuḥ ||

ஓ பரதசிரேஷ்டா! தர்மாத்மா யுதிஷ்டிரன், கங்கபத்திரம் பொருந்தியதும் கல்லில் தீட்டப்பட்டதும் ஆகிய பலவகை கூரிய அம்புகளாலும், எண்ணற்ற விதவிதமான பல்லங்களாலும், மேலும் சக்தி, ருஷ்டி, முசலங்களாலும் தாக்கினான்.

सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक
FormMasculine, Instrumental, Plural
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Instrumental, Plural
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
FormMasculine, Instrumental, Plural
कडकपत्रैःhaving hard/rigid feathers (fletching)
कडकपत्रैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकडकपत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
शिलाशितैःstone-whetted (sharpened on stone)
शिलाशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशिलाशित
FormMasculine, Instrumental, Plural
भल्लैःwith bhalla-arrows (broad-headed shafts)
भल्लैः:
Karana
TypeNoun
Rootभल्ल
FormMasculine, Instrumental, Plural
अनेकैःmany
अनेकैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअनेक
FormMasculine, Instrumental, Plural
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Instrumental, Plural
शक्त्याwith a spear/javelin (śakti)
शक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
ऋष्ट्याwith a lance/pike (ṛṣṭi)
ऋष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootऋष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
मुसलैःwith clubs/maces
मुसलैः:
Karana
TypeNoun
Rootमुसल
FormNeuter, Instrumental, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootभरतश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'bharataśreṣṭha')
K
Kaurava army (tava sainyāni)
W
Weapons: arrows (sāyaka), bhalla, śakti, ṛṣṭi, muṣala

Educational Q&A

The verse highlights a moral tension central to the Mahābhārata: even a 'dharmātmā' (righteous person) can be overtaken by anger in war, and that inner blemish (krodha-doṣa) amplifies destruction. It implicitly warns that righteous ends do not erase the ethical danger of rage.

Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yudhiṣṭhira is fiercely attacking with multiple weapon-types—arrows, bhallas, javelins, spears, and clubs—and that wherever he turns his anger-charged gaze, the Kaurava troops are cut down and scattered.