Previous Verse
Next Verse

Shloka 81

कर्णपर्व — अध्याय ५९

Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces

जिघांसुस्तोमरै: क्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तक: । “यह निषादपुत्र श्रेष्ठ गजराजपर आरूढ़ हो तोमरोंद्वारा भीमसेनको मार डालनेकी इच्छासे क्रोधमें भरे हुए दण्डपाणि यमराजके समान उनपर आक्रमण कर रहा है || ८०६ || सतोमरावस्य भुजौ छिन्नौ भीमेन गर्जत:

jighāṃsus tomaraiḥ kruddho daṇḍapāṇir ivāntakaḥ |

ஈட்டிகளுடன், கோபத்தில் கொதித்து, கொல்லும் வேட்கையுடன் இருந்த அந்த நைஷாதப் புதல்வன், சிறந்த யானை அரசன் மீது ஏறி, தண்டம் ஏந்திய யமன் போல் பீமசேனனை வீழ்த்தப் பாய்ந்தான். ஆனால் கர்ஜித்தபடியே பீமன் அந்த ஈட்டியாளனின் இரு கரங்களையும் வெட்டித் துண்டித்தான்.

जिघांसुःdesirous to kill
जिघांसुः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → जिघांसु (इच्छार्थक कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तोमरैःwith javelins/spears
तोमरैः:
Karana
TypeNoun
Rootतोमर
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (क्त-कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
दण्डपाणिःthe staff-in-hand one (Yama)
दण्डपाणिः:
Karta
TypeNoun
Rootदण्डपाणि
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अन्तकःDeath (Yama)
अन्तकः:
TypeNoun
Rootअन्तक
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
A
Antaka (Death)
Y
Yama (Daṇḍapāṇi)
T
tomara (javelin/spear)

Educational Q&A

The verse highlights how anger and the will to kill can dominate the battlefield, casting the warrior in the likeness of Death itself; it invites reflection on the ethical cost of rage-driven violence even within a dharma-framed war.

Sañjaya describes a warrior (contextually the Niṣāda prince upon an elephant in the surrounding passage) charging at Bhīmasena with javelins, furious and intent on killing, compared to Yama/Death advancing to strike.