Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)

(निःस्थानाश्न कृता देवा ऋषय: पितृभि: सह । दैत्यैस्त्रिभिस्त्रयो लोका हााक्रान्तास्तै: सुरेतरैः ।।) उन देवविरोधी तीनों दैत्योंने देवताओं, पितरों और ऋषियोंको भी उनके स्थानोंसे हटाकर निराश्रय कर दिया। वे ही नहीं, तीनों लोकोंके निवासी उनके द्वारा पददलित हो रहे थे।। पीड्यमानेषु लोकेषु ततः शक्रो मरुदवृत:,तप उग्र॑ समास्थाय नियमे परमे स्थिता: । उस समय देवताओंने दैत्योंको परास्त कर दिया था, यह हमारे सुननेमें आया है। राजन! दैत्योंके परास्त हो जानेपर तारकासुरके तीन पुत्र ताराक्ष, कमलाक्ष और विद्युन्माली उग्र तपस्याका आश्रय ले उत्तम नियमोंका पालन करने लगे

niḥsthānāś ca kṛtā devā ṛṣayaḥ pitṛbhiḥ saha | daityais tribhis trayo lokā ākrāntās taiḥ suretaraiḥ || pīḍyamāneṣu lokeṣu tataḥ śakro marudvṛtaḥ | tapa ugraṃ samāsthāya niyame parame sthitaḥ ||

துரியோதனன் கூறினான்—தேவர்க்கெதிரான அந்த மூன்று தைத்தியர்கள், தேவர்கள், முனிவர்கள், பித்ருக்கள் ஆகியோரையும் தத்தம் நிலையிலிருந்து அகற்றி ஆதரவற்றவர்களாக்கினர். அதுமட்டுமல்ல; மூன்று உலகங்களின் குடிகளும் அந்த சுரேதரர்களால் மிதிக்கப்படுவது போல் ஒடுக்கப்பட்டனர். இவ்வாறு உலகங்கள் துன்புறும்போது, மருத்கணங்கள் சூழ்ந்த சக்ரன் (இந்திரன்) கடுந்தவத்தை மேற்கொண்டு உயர்ந்த நியமத்தில் நிலைத்தான்.

निःस्थानान्from their places / displaced ones
निःस्थानान्:
Karma
TypeNoun
Rootनिःस्थान (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
कृताःmade (to be)
कृताः:
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) / कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
देवाःthe gods
देवाः:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ऋषयःthe seers
ऋषयः:
Karma
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पितृभिःwith the Pitṛs / by the ancestors
पितृभिः:
Sahartha (with) / Karana
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
दैत्यैःby the Daityas
दैत्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
त्रयःthree
त्रयः:
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकाःworlds
लोकाः:
Karma
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
आक्रान्ताःoverrun / seized
आक्रान्ताः:
TypeAdjective
Rootआ-क्रम् (धातु) / आक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तैःby them
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
सुरेतरैःby the non-gods (demons)
सुरेतरैः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootसुरेतर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
D
Devas
R
Rishis
P
Pitrs
D
Daityas
T
Three worlds (trailokya)
S
Shakra (Indra)
M
Maruts