Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure

Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin

ततः संग्राम भूमिं च वर्तमाने जनक्षये । अवेक्षमाणो गोविन्द: सव्यसाचिनमतब्रवीत्‌,जब इस प्रकार जनसंहार होने लगा, उस समय रणभूमिकी ओर देखते हुए भगवान्‌ श्रीकृष्ण अर्जुनसे इस प्रकार बोले--

tataḥ saṅgrāmabhūmiṃ ca vartamāne janakṣaye | avekṣamāṇo govindaḥ savyasācinam athābravīt ||

சஞ்சயன் கூறினான்— பின்னர் போர்க்களத்தில் மனிதர் அழிவு நிகழத் தொடங்கியபோது, களத்தை நோக்கிக் கவனித்துக் கொண்டிருந்த கோவிந்தன் சவ்யசாசி அர்ஜுனனிடம் உரைத்தான்.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
संग्रामbattle, war
संग्राम:
Karma
TypeNoun
Rootसंग्राम
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (भूमिम् इत्यस्य विशेषण-पूर्वपद)
भूमिम्ground; battlefield
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय
वर्तमानेwhile occurring; as it was going on
वर्तमाने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवृत् (वर्तते) → वर्तमान (वर्तमान-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formसप्तमी, एकवचन (नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपे; सन्दर्भे ‘सति’ अर्थे)
जनक्षयेin the destruction of people; during the slaughter
जनक्षये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजनक्षय
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अवेक्षमाणःlooking at; observing
अवेक्षमाणः:
Karta
TypeAdjective
Rootअव + ईक्ष् → अवेक्षमाण (शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (गोविन्दः इत्यस्य विशेषणम्)
गोविन्दःGovinda (Krishna)
गोविन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootगोविन्द
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सव्यसाचिनम्the ambidextrous archer (Arjuna)
सव्यसाचिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अत्then (particle; reading uncertain)
अत्:
TypeIndeclinable
Rootअत् (इति अव्यय; ‘अथ/अत’ पाठभेदसम्भवः)
Formअव्यय
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
Govinda (Kṛṣṇa)
A
Arjuna (Savyasācin)
S
saṅgrāmabhūmi (battlefield)