Adhyaya 40
Adhyāya 40 (Book 7, Droṇa-parva): Abhimanyu’s Rapid Advance and Battlefield Disruption
Upa-parva: Abhimanyu’s Assault on the Kaurava Host (Tactical Breakthrough Episode)
Saṃjaya reports a fast-paced exchange centered on Abhimanyu’s forward drive. A bow-armed opponent closes chariot distance and strikes Abhimanyu with multiple arrows, targeting visible chariot components (standard, parasol, driver, and horses). Observers aligned with Dhṛtarāṣṭra’s side react with approval on seeing Abhimanyu momentarily afflicted. Abhimanyu responds with a precise counter-shot that dislodges the attacker’s head/helmet region, causing a fall from the chariot. Karṇa, witnessing a brother’s fall, experiences distress; Abhimanyu then turns Karṇa away with repeated, sharp volleys and charges other principal archers. The narrative expands from duel to field-scale effect: Abhimanyu tears through a mixed host of elephants, horses, chariots, and infantry, producing heavy casualties and material wreckage (broken chariots, fallen banners, scattered weapons and bodies). Dust and arrow-saturation obscure recognition, yet Abhimanyu repeatedly reappears ‘like the midday sun,’ emphasizing both tactical dominance and the perceptual instability of mass combat.
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र को सुनाते हैं कि रणभूमि में सौभद्र अभिमन्यु और कौरव-पक्ष के महाबली योद्धाओं के बीच घोर संग्राम छिड़ गया—युवक वीर अपने अपमानों का हिसाब युद्ध में चुकाने को सामने आता है। → दुःशासन गर्वोक्ति और कटु स्मरण दिलाता है—सभा में युधिष्ठिर का अपमान, पाण्डवों की ‘धर्म’ की मर्यादा, और अब उसी का प्रतिशोध। अभिमन्यु निर्भीक होकर द्रोण-सेना में घुसता है, तीव्र बाण-वर्षा से रथ, ध्वज, छत्र और सारथि तक को लक्ष्य बनाता है; कौरव-वीर उसे रोकने को एक-एक कर भिड़ते हैं। → अभिमन्यु का निर्णायक प्रहार: वह कर्ण (राधेय) पर शिलीमुखों की वर्षा करता है, उसकी रक्षा-व्यवस्था को तोड़ता है और अंततः ध्वज सहित कर्ण का धनुष काटकर पृथ्वी पर गिरा देता है—युद्ध-गर्व का शिखर क्षण भर में धूल में मिल जाता है। → कर्ण और दुःशासन दोनों अभिमन्यु के पराक्रम से दबते हैं; कौरव-पक्ष की पंक्तियाँ क्षणिक रूप से विचलित होती हैं और पाण्डव-पक्ष में उत्साह की लहर उठती है। अभिमन्यु की कीर्ति द्रोणानीक के बीच चमकती है, मानो अकेला दीपक आँधी में भी स्थिर हो। → परन्तु यही विजय कौरवों के भीतर प्रतिशोध की आग और तीव्र कर देती है—अगले क्षण वे और अधिक संख्या व छल-नीति से उसे घेरने की तैयारी करते हैं।
Shlokas
Verse 1
अत---#क+ चत्वारिशो<5 ध्याय: अभिमन्युके द्वारा द:ःशासन और कर्णकी पराजय संजय उवाच (तत: समभवद् युद्ध तयो: पुरुषसिंहयो: । तस्मिन् काले महाबाहु: सौभद्र: परवीरहा ।।
சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் அந்த இரு புருஷசிங்கங்களுக்கிடையே கடும் போர் எழுந்தது. அச்சமயம் பகை வீரர்களை அழிப்பவன், மகாபாகுவான சௌபத்ரன் அபிமன்யு, துஃசாசனனின் அம்புகளுடன் கூடிய வில்லைக் கூர்மையுடன் வெட்டி வீழ்த்தினான். பின்னர் பயங்கர அம்புகளால் அவனை எல்லாத் திசைகளிலும் இடையறாது குத்திக் காயப்படுத்தினான். அம்புகளால் கிழிக்கப்பட்ட உடலுடன் எதிரி முன்னே நின்றிருப்பதைப் பார்த்த ஞானமிக்க அபிமன்யு சிறிது புன்னகைத்து, பின்னர் துஃசாசனனை நோக்கி உரைத்தான்.
Verse 2
दिष्ट्या पश्यामि संग्रामे मानिनं शूरमागतम् । निष्ठर॑ त्यक्तर्थर्माणमाक्रोशनपरायणम्
மிகுந்த பாக்கியமாக, இன்றைய போர்க்களத்தில் நேருக்கு நேர் நான் காண்கிறேன்—தன்னை வீரன் எனப் பெருமைபடும், ஆனால் அகந்தையுள்ள, கொடூரமான, தர்மத்தைத் துறந்த, பழிச்சொல்-தூற்றில் ஈடுபடும் அந்தப் பகைவனை.
Verse 3
यत् सभायां त्वया राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शृण्वत: । कोपित: परुषैर्वाक्यैर्थर्मराजो युधिछ्िर:
அதே நிகழ்வு—அரசவையில் மன்னன் திருதராஷ்டிரன் கேட்கும்படி நீ கடுஞ்சொற்களால் தர்மராஜன் யுதிஷ்டிரனைச் சினமூட்டியதுதான்—இப்போது விளைவைத் தருகிறது.
Verse 4
जयोन्मत्तेन भीमश्न बह्चबद्धं प्रभाषित: । अक्षकूटं समाश्रित्य सौबलस्यात्मनो बलम्
வெற்றியின் மயக்கத்தில் பீமன் பல கடுஞ்சொற்களையும் கட்டுக்கோப்பான ஏளனவார்த்தைகளையும் பேசினான்—வஞ்சக சூதாட்டத்தின் ‘அட்சக் குவியல்’ எனும் அடையாளத்தைச் சார்ந்து, சௌபலன் மகன் சகுனியின் வலிமையையும் தன் வலிமையையும் நம்பி.
Verse 5
तत् त्वयेदमनुप्राप्तं तस्य कोपान्महात्मन: । 'ओ मूर्ख! तूने द्यूतक्रीडामें विजय पानेसे उन््मत्त होकर सभामें राजा धृतराष्ट्रके सुनते हुए जो अपने निष्ठुर वचनोंद्वारा धर्मराज युधिष्ठिरको कुपित किया था और शकुनिके आत्मबल--जूएमें छल-कपटका आश्रय लेकर जो भीमसेनके प्रति बहुत-सी अंट-संट बातें कही थीं
அந்த மகாத்மாவின் கோபத்தினாலேயே இந்தத் துன்பம் உனக்கு வந்தடைந்தது. பிறருடைய செல்வத்தைப் பறித்தல், அடங்காத சினம், சமாதானம் கொள்ள மறுத்தல்—இவற்றின் விளைவே இது.
Verse 6
लोभस्य ज्ञाननाशस्य द्रोहस्यात्याहितस्थ च । पितृणां मम राज्यस्य हरणस्योग्रधन्विनाम्
இவை பேராசை, அறிவழிவு, துரோகம், கொடிய அநீதிகள்; மேலும் என் கடும் வில்லாளி முன்னோர்களின் அரசை அபகரித்த பாவம்—அதன் தீய விளைவே இன்று வெளிப்பட்டது.
Verse 7
स तस्योग्रमधर्मस्य फल प्राप्रुहि दुर्मते
சஞ்சயன் கூறினான்— “துர்மதியே! உன் அந்தக் கொடிய அதர்மத்தின் பயங்கரப் பலனை இப்போது பெற்றுக்கொள். இன்று எல்லாச் சேனைகளும் பார்க்கும் முன்னிலையில் என் அம்புகளால் உன்னைத் தண்டிப்பேன். இன்று போரில் அந்த மகாத்ம பித்ருக்களின் கோபத்திற்கான பழியைச் செலுத்தி, அந்தக் கடனிலிருந்து விடுபடுவேன்.”
Verse 8
शासितास्म्यद्य ते बाणै: सर्वसैन्यस्य पश्यत: । अद्याहमनृणस्तस्य कोपस्य भविता रणे
சஞ்சயன் கூறினான்— “இன்று முழுச் சேனையும் பார்க்கும் முன்னிலையில் என் அம்புகளால் உன்னைத் தண்டிப்பேன். இன்று போரில் அந்தக் கோபத்தின் கடனைச் செலுத்தி விடுவேன்—வணங்கத்தக்க மூத்தோர்/பித்ருக்களின் நீண்டகாலச் சினத்திற்கு உரிய பழியை வாங்கி.”
Verse 9
अमर्षिताया: कृष्णाया: काड्क्षितस्य च मे पितु: । अद्य कौरव्य भीमस्य भवितास्म्यनृणो युधि
சஞ்சயன் கூறினான்— “குருகுலக் களங்கமே! இன்று இந்தப் போரில் சினம் நிறைந்த கிருஷ்ணா (த்ரௌபதி) விரும்பியதையும், எனக்குத் தந்தைபோன்ற பீமசேனன் நாடியதையும் நிறைவேற்றி, அவர்களுக்குள்ள கடனை நான் தீர்த்துவிடுவேன்.”
Verse 10
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन् यदि नोत्सृजसे रणम् | एवमुकक््त्वा महाबाहुर्बाणं दुःशासनान्तकम्
சஞ்சயன் கூறினான்— “நீ போர்க்களத்தை விட்டு விலகாவிட்டால், உயிரோடு என்னிடமிருந்து தப்ப முடியாது.” என்று சொல்லி, மகாபாகு வீரன் துச்சாசனனின் முடிவைத் தரும் அம்பை எய்தான்.
Verse 11
तस्योरस्तूर्णमासाद्य जन्रुदेशे विभिद्य तम्
சஞ்சயன் கூறினான்— அந்த அம்பு விரைந்து அவன் மார்பைத் தாக்கி, கழுத்தருகிலுள்ள ஜத்ரு (கழுத்தெலும்புப் பகுதி) இடத்தைப் பிளந்து, இறகுகளுடன் உள்ளே புகுந்தது—எறும்புப் புற்றுக்குள் பாம்பு நுழைவதுபோல். அதன் பின் அபிமன்யு துச்சாசனனை மீண்டும் இருபத்தைந்து அம்புகளால் குத்தினான்.
Verse 12
जगाम सह पुड्खेन वल्मीकमिव पन्नग: । अथैनं पज्चविंशत्या पुनरेव समार्पयत्
இறகுடன் வந்த அந்த அம்பு உடனே அவன் மார்பை அடைந்து, கழுத்தின் ஹம்ஸலியைப் பிளந்து உள்ளே புகுந்தது—பாம்பு புற்றுக்குள் புகுவது போல. பின்னர் அபிமன்யு துஃசாசனன் மீது மீண்டும் இருபத்தைந்து அம்புகளை எய்தான்.
Verse 13
शरैरग्निसमस्पर्शैराकर्णसमचोदितै: । स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत्
அக்கினி தொடுதல்போல் எரியும், காதுவரை இழுத்து முழு வலிமையுடன் விடப்பட்ட அம்புகளால் அவன் ஆழமாகக் குத்தப்பட்டு, வேதனையால் துடித்து, தேரின் தரையில் அமர்ந்து விழுந்தான்.
Verse 14
सारथिस्त्वरमाणस्तु दःशासनमचेतनम्
அப்போது தேரோட்டி அவசரமாக மயங்கிக் கிடந்த துஃசாசனனை கவனித்தான்.
Verse 15
पाण्डवा द्रौपदेयाश्न विराटश्न॒ समीक्ष्य तम्
பாண்டவர்கள், திரௌபதியின் மகன்கள், அரசன் விராடன் ஆகியோர் அவனை நன்கு நோக்கி, முன்னிலையிலிருந்த நிலையை ஆராய்ந்தனர்.
Verse 16
वादित्राणि च सर्वाणि नानालिड्रानि सर्वश:,पाण्डवोंके सैनिक वहाँ हर्षमें भरकर नाना प्रकारके सभी रणवाद्य बजाने लगे और मुसकराते हुए वे सुभद्राकुमारका पराक्रम देखने लगे
அப்போது பாண்டவர் படையினர் எங்கும் மகிழ்ச்சியால் நிறைந்து, பலவகை போர் வாத்தியங்களை முழங்கத் தொடங்கினர்; புன்னகையுடன் சுபத்ரையின் மகனின் வீரத்தைப் பார்க்கக் கண்களை நிலைநிறுத்தினர்.
Verse 17
प्रावादयन्त संहृष्टा: पाण्डूनां तत्र सैनिका: | अपश्यन् स्मयमानाश्न सौभद्रस्य विचेष्टितम्
அப்போது அங்கே பாண்டவர்களின் படைவீரர்கள் பேருவகையுடன் பலவகை போர்முரசுகளை முழக்கினர். அவர்கள் புன்னகையுடன் சௌபத்ரன் (அபிமன்யு) செய்த வீரச் செயல்களையும் பராக்கிரமத்தையும் நோக்கினர்॥
Verse 18
अत्यन्तवैरिणं दृप्तं दृष्टवा शत्रुं पपाजितम् । धर्ममारुतशक्राणामश्रिनो: प्रतिमास्तथा
மிகக் கடும் பகையும் அகந்தையும் கொண்ட எதிரி வீழ்த்தப்பட்டதைப் பார்த்ததும், தங்கள் கொடிகளின் முனையில் தர்மன், வாயு, இந்திரன், அச்வினி குமாரர்கள் ஆகியோரின் சின்னங்களைத் தாங்கிய மகாரதர்கள்—த்ரௌபதியின் புதல்வர்கள், சாத்தியகி, சேகிதானன், த்ருஷ்டத்யும்னன், சிகண்டி, கேகய அரசகுமாரர்கள், த்ருஷ்டகேது, மத்ஸ்யர், பாஞ்சாலர், ஸ்ரிஞ்ஜயர், மேலும் யுதிஷ்டிரன் முன்னணியில் இருந்த பாண்டவர்கள்—மகிழ்ச்சியுடன் விரைந்து, துரோணரின் படைஅணியை உடைக்க வேண்டுமெனத் துடித்து அதன்மேல் பாய்ந்தனர்॥
Verse 19
धारयन्तो ध्वजाग्रेषु द्रौपदेया महारथा: । सात्यकिश्रेकितानश्च धृष्टद्ुम्नशिखण्डिनौ
கொடிகளின் முனையில் சின்னங்களைத் தாங்கிய த்ரௌபதியின் புதல்வர்கள் மகாரதர்கள்; அவர்களுடன் சாத்தியகி, சேகிதானன், த்ருஷ்டத்யும்னன், சிகண்டியும் இருந்தனர்॥
Verse 20
केकया धृष्टकेतुश्व मत्स्या: पज्चालसृज्जया: । पाण्डवाश्च मुदा युक्ता युधिष्ठिरपुरोगमा:
கேகயர், த்ருஷ்டகேது, மத்ஸ்யர், பாஞ்சாலர்-ஸ்ரிஞ்ஜயர், மேலும் யுதிஷ்டிரன் தலைமையிலான பாண்டவர்கள்—அனைவரும் மகிழ்ச்சியும் உறுதியும் நிறைந்திருந்தனர்॥
Verse 21
ततो5भवन्महायुद्ध॑ त्वदीयानां परै: सह
அதன்பின் உமது படைகளுக்கும் எதிர்ப்படைகளுக்கும் இடையில் பெரும் போர் எழுந்தது॥
Verse 22
तथा तु वर्तमाने वै संग्रामेडतिभयंकरे
சஞ்சயன் கூறினான்—அதிபயங்கரமான அந்தப் போர்க்களம் நடந்து கொண்டிருக்கையில், அச்சமும் ஆரவாரமும் நிறைந்த சூழலில் நிகழ்வுகள் தொடர்ந்தன; போரின் தணியாத வேகம் நின்றதில்லை, அதில் ஈடுபட்ட வீரர்கள் சுமந்த தர்மப் பாரமும் மிகக் கனமாயிற்று.
Verse 23
पश्य दुःशासनं वीरमभिमन्युवशं गतम्
சஞ்சயன் கூறினான்—பார், வீரன் துஃசாசனன் அபிமன்யுவின் வசத்தில் விழுந்தான்; அவன் கட்டுப்பாட்டுக்குள் வந்தான்.
Verse 24
प्रतपन्तमिवादित्यं निध्नन्तं शात्रवान् रणे । “कर्ण! देखो, वीर दु:ःशासन सूर्यके समान शत्रु-सैनिकोंको संतप्त करता हुआ युद्धमें उन्हें मार रहा था, इसी अवस्थामें वह अभिमन्युके वशमें पड़ गया है ।।
சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ கர்ணா, பார்! வீரன் துஃசாசனன் போரில் சூரியனைப் போலக் கொதித்துத் திகழ்ந்து, பகைவரின் படையைச் சுட்டெரித்து அவர்களை வீழ்த்திக் கொண்டிருந்தான்; ஆனாலும் அதே நிலையிலேயே அவன் அபிமன்யுவின் வசத்தில் விழுந்தான். பின்னர் அவர்கள் அனைவரும் கடும் சினத்துடன், வலிமைமிக்க சிங்கங்களைப் போல, மேலும் முன்னேறினர்.
Verse 25
ततः कर्ण: शरैस्तीक्ष्णैरभिमन्युं दुरासदम्
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது கர்ணன் கூரிய அம்புகளால், அணுகவும் வெல்லவும் அரிதான அபிமன்யுவைத் தாக்கினான்; சினத்துடன் போரின் தீவிரத்தையும் மேலும் உயர்த்தினான்.
Verse 26
तस्य चानुचरांस्ती&णैर्विव्याध परमेषुभि:
அவனுடைய துணைவர்களையும் அவன் கூர்மையான, சிறந்த அம்புகளால் துளைத்தான்.
Verse 27
अभिमन्युस्तु राधेयं त्रिसप्तत्या शिलीमुखै:
சஞ்சயன் கூறினான்—அபிமன்யு ராதேயன் (கர்ணன்) மீது எழுபத்தொன்று கூரிய அம்புகளைப் பாய்ச்சி அவனைத் துளைத்தான்.
Verse 28
तं तथा नाशकत् वक्िद् द्रोणाद् वारयितुं रथी
சஞ்சயன் கூறினான்—அந்நிலையில் அந்த ரதவீரன், துரோணரிடமிருந்து அவனைத் தடுக்க இயலவில்லை.
Verse 29
तत: कर्णो जयप्रेप्सुर्मानी सर्वधनुष्मताम्
சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் வெற்றியை நாடி, எல்லா வில்லாளர்களிலும் பெருமை கொண்ட கர்ணன், போரில் பகைவர்க்கு அடக்கமுடியாத அபிமன்யுவை கடுமையாக அழுத்தத் தொடங்கினான்.
Verse 30
सौभद्रंं शतशो<विध्यदुत्तमास्त्राणि दर्शयन् । सोस्स्त्रैरस्त्रविदां श्रेष्ठोी रामशिष्य: प्रतापवान्
சஞ்சயன் கூறினான்—தன் சிறந்த ஆயுதங்களை வெளிப்படுத்தி, ஆயுதவித்தையில் முதன்மையான, ராமன் (பரசுராமன்) சீடனான வல்லமைமிகு கர்ணன், சௌபத்ர அபிமன்யுவை நூற்றுக்கணக்கான அம்புகளால் மீண்டும் மீண்டும் துளைத்தான்.
Verse 31
स तथा पीड्यमानस्तु राधेयेनास्त्रवृष्टिभि:
சஞ்சயன் கூறினான்—இவ்வாறு ராதேயன் பொழிந்த ஆயுதமழையால் கடுமையாக நெருக்கப்பட்டும், அவன் (அபிமன்யு) அதைத் தாங்கினான்.
Verse 32
ततः शिलाशितैस्ती&णैर्भल्लैरानतपर्वभि:
அப்போது கல்லில் கூர்மையாக்கப்பட்ட, அகன்ற முனையுடைய, கீழ்நோக்கி வளைந்த மூட்டுகளையுடைய அம்புகளால் அவன் தாக்குதலை மேலும் தீவிரப்படுத்தினான்; போரின் இடையறாத வேகத்தின் நடுவே மோதலின் கொடுமை அதிகரித்தது।
Verse 33
धनुर्मण्डलनिर्मुक्ते: शरैराशीविषोपमै:
வில் வட்டத்திலிருந்து விடப்பட்ட அம்புகள்—விஷப்பாம்புகளைப் போல—மிக வேகமும் உயிர்கொல்லும் தன்மையும் கொண்டவை; அவை போர்க்களத்தின் அச்சத்தையும் தர்மத்தின் பாரத்தையும் மேலும் கனப்படுத்தின।
Verse 34
कर्णोडपि चास्य चिक्षेप बाणान् संनतपर्वण:
கர்ணனும் அவன்மேல் நன்கு வளைந்த மூட்டுகளையுடைய அம்புகளை எய்தான்—மூட்டுகள் உறுதியாக அமைந்தவை; தர்மமாயினும் அழிவைத் தரும் போரின் நடுவே தாக்குதல் மேலும் தீவிரமானது।
Verse 35
ततो मुहूर्तात् कर्णस्य बाणेनैकेन वीर्यवान्
பின்னர் ஒரு சிறு கணத்தில் அந்த வீரன் கர்ணனின் ஒரே அம்பால் வீழ்ந்தான்—போரின் கொடூரக் கணக்கில் வீரமும் விதியும் ஒரு நொடியில் திரும்பிவிடும்; ஒரு தனி அம்பே படைகள் செய்ய இயலாததை முடிவு செய்யும் என்பதுபோல்।
Verse 36
ततः कृच्छूगतं कर्ण दृष्टवा कर्णादनन्तर:
பின்னர் கர்ணன் பெரும் நெருக்கடியில் சிக்கியதைப் பார்த்து, கர்ணனின் இளைய சகோதரன் உறுதியான வில்லை கையில் கொண்டு உடனே சுபத்ரையின் மகனை எதிர்கொள்ள முன்னே வந்தான். அச்சமயம் குந்தியின் புதல்வர்கள் அனைவரும் அவர்களைத் தொடர்ந்து வந்த படைகளும் உரக்க முழங்கினர்; இசைக்கருவிகளை ஒலிக்கச் செய்தனர்; அபிமன்யுவை மீண்டும் மீண்டும் புகழ்ந்தனர்।
Verse 37
सौभद्रम भ्ययात् तूर्ण दृढमुद्यम्य कार्मुकम् । तत उच्चुक्रुशु: पार्थास्तिषां चानुचरा जना: । वादित्राणि च संजघ्नु: सौभद्रे चापि तुष्ठवु:
கர்ணன் நெருக்கடியில் சிக்கியதைப் பார்த்த அவன் இளையவன் உறுதியாய் வில்லை ஏந்தி உடனே சௌபத்ரன் (அபிமன்யு) எதிரே விரைந்து வந்தான். அப்போது ப்ருதாபுத்திர பாண்டவர்கள் மற்றும் அவர்களது துணைச் சேனைகள் உரக்க முழங்கினர்; வாத்தியங்களை முழக்கி, மகிழ்ந்து சௌபத்ரனைப் பெரிதும் புகழ்ந்தனர்.
Verse 39
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें दुःशासनयुद्धाविषयक उनतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில் உள்ள அபிமன்யுவதப் பர்வத்தில் துஃசாசனப் போர்விஷயமான முப்பத்தொன்பதாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 40
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि कर्णदुःशासनपरा भवे चत्वारिंशो5ध्याय:
இதி ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில் உள்ள அபிமன்யுவதப் பர்வத்தில் கர்ணன்-துஃசாசனன் பராபவம் பற்றிய நாற்பதாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.
Verse 66
तत् त्वयेदमनुप्राप्तं प्रकोपाद् वै महात्मनाम् । “दूसरोंके धनका अपहरण
இன்று உனக்கு வந்த இந்தத் தீநாள், மகாத்மா பாண்டவர்களின் கோபத்தினாலேயே ஏற்பட்டது. பிறருடைய செல்வத்தைப் பறித்தல், கோபம், அமைதியின்மை, பேராசை, ஞானநாசம், துரோகம், துணிச்சலெனும் பெயரில் அத்துமீறிய நடத்தை, மேலும் என் கடுஞ்சிலையுடைய பித்ருக்களின் அரசை அபகரித்தல்—இவ்வெல்லா தீமைகளின் பலனாலேயே இன்று நீ இந்நிலைக்கு வந்தாய்.
Verse 103
संदधे परवीरघ्न: कालाग्न्यनिलवर्चसम् | 'यदि तू युद्ध छोड़कर भाग नहीं जायगा तो आज मेरे हाथसे जीवित नहीं छूट सकेगा।” ऐसा कहकर शत्रुवीरोंका नाश करनेवाले महाबाहु अभिमन्युने काल
“நீ போரைவிட்டு ஓடவில்லை என்றால், இன்று என் கையிலிருந்து உயிருடன் தப்பமாட்டாய்.” என்று கூறி, பகை வீரர்களை அழிப்பவன் எனப் புகழ்பெற்ற மகாபாகு அபிமன்யு, காலம், அக்கினி, காற்று போன்ற ஒளிர்தீவிரம் கொண்ட அம்பை வில்லில் பொருத்தினான்—அது துஃசாசனனின் உயிரை பறிக்க வல்லது.
Verse 133
दुःशासनो महाराज कश्मलं चाविशन्महत् | धनुषको कानतक खींचकर चलाये हुए उन बाणोंद्वारा
சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா, துஃசாசனனைப் பெரும் கலக்கம் மற்றும் மயக்கம் ஆட்கொண்டன. வில்லில் இழுத்து விடப்பட்ட, தொடுதலே தீப்போல் சுடும் அம்புகளால் ஆழமாகக் குத்தப்பட்ட அவன் வேதனையால் தளர்ந்து தேரின் இருக்கையில் அமர்ந்தான்; அச்சமயமே அவனை கடும் மயக்கம் பிடித்தது.
Verse 143
रणमध्यादपोवाह सौभद्रशरपीडितम् | तब अभिमन्युके बाणोंसे पीड़ित एवं अचेत हुए दुःशासनको सारथि बड़ी उतावलीके साथ युद्धस्थलसे बाहर हटा ले गया
சஞ்சயன் கூறினான்—போரின் நடுவிலிருந்தே சௌபத்ரன் (அபிமன்யு) அம்புகளால் வதைக்கப்பட்ட துஃசாசனனைத் தேரோட்டி அவசரமாக அப்புறப்படுத்தினான். அபிமன்யுவின் அம்புகளால் அவன் மயங்கியிருந்ததால், பதற்றமுற்ற ஓட்டி அவனைப் போர்க்களத்திலிருந்து வெளியே இழுத்துச் சென்றான்.
Verse 156
पज्चाला: केकयाश्रैव सिंहनादमथानदन् । उस समय पाण्डव, पाँचों द्रौपदीकुमार, राजा विराट, पांचाल और केकय दुःशासनको पराजित हुआ देख जोर-जोरसे सिंहनाद करने लगे
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பாஞ்சாலரும் கேகயரும் பெரும் சிங்கநாதம் எழுப்பினர். துஃசாசனன் தோற்கடிக்கப்பட்டதைப் பார்த்த பாண்டவர்கள், த்ரௌபதியின் ஐந்து புதல்வர்கள், விராட மன்னன், பாஞ்சாலர் மற்றும் கேகயர் மகிழ்ச்சியால் பொங்கித் திடமாக முழங்கினர்.
Verse 203
अभ्यद्रवन्त त्वरिता द्रोणानीकं॑ बिभित्सव: । घमंडमें भरे हुए अपने कट्टर शत्रुको पराजित हुआ देख अपनी ध्वजाओंके अग्रभागमें धर्म
சஞ்சயன் கூறினான்—துரோணரின் படைஅணியை உடைக்க ஆவலுற்று அவர்கள் விரைந்து துரோண சேனையின் மீது பாய்ந்தனர். அகந்தையால் நிறைந்த தங்கள் கடும் பகைவன் அழுத்தப்பட்டு தளர்வதைப் பார்த்து, தங்கள் கொடிகளின் முனையில் தர்மன், வாயு, இந்திரன், அச்வினி குமாரர்கள் ஆகியோரின் சின்னங்களைத் தாங்கிய மகாரதர்கள்—த்ரௌபதியின் புதல்வர்கள், சாத்தியகி, சேகிதானன், த்ருஷ்டத்யும்னன், சிகண்டி, கேகய அரசகுமாரர்கள், த்ருஷ்டகேது, மத்ஸ்யர், பாஞ்சாலர், ஸ்ரிஞ்ஜயர், யுதிஷ்டிரன் முதலான பாண்டவர்கள்—மகிழ்ச்சியும் அவசரமும் கொண்டு துரோணாசார்யரின் வியூகத்தைப் பிளக்க முனைந்தனர்.
Verse 213
जयमाकाड्क्षमाणानां शूराणामनिवर्तिनाम् | तदनन्तर विजयकी अभिलाषा रखकर युद्धमें कभी पीठ न दिखानेवाले आपके शूरवीर सैनिकोंका शत्रुओंके साथ महान् युद्ध होने लगा
சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் வெற்றியை நாடி, போரில் ஒருபோதும் முதுகு காட்டாத உங்கள் வீரர்கள் பகைவருடன் பெரும் போரைத் தொடங்கினர். வெற்றிவேட்கையும் க்ஷத்திரிய தர்மத்தின் உறுதியும் அவர்களை நடத்த, அவர்கள் பின்வாங்காது எதிரியை நேருக்கு நேர் எதிர்த்தனர்.
Verse 226
दुर्योधनो महाराज राधेयमिदमब्रवीत् । महाराज! जब इस प्रकार अत्यन्त भयंकर संग्राम हो रहा था, उस समय दुर्योधनने राधापुत्र कर्णसे यों कहा--
சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா, துரியோதனன் ராதேயன் கர்ணனிடம் இவ்வாறு சொன்னான். மகாராஜா, இவ்வளவு மிகக் கொடிய போர் கொந்தளித்துக் கொண்டிருந்த வேளையில், துரியோதனன் கர்ணனை இவ்விதமாக உரைத்தான்॥
Verse 246
सौभद्रमुद्यतास्त्रातुम भ्यधावन्त पाण्डवा: । “इधर ये क्रोधमें भरे हुए पाण्डव सुभद्राकुमारकी रक्षा करनेके लिये उद्यत हो प्रचण्ड बलशाली सिंहोंके समान धावा कर चुके हैं"
சஞ்சயன் கூறினான்—எதிரிகளின் உயர்த்திய ஆயுதங்களிலிருந்து சௌபத்ரன் (அபிமன்யு) காக்கப் பாண்டவர்கள் பாய்ந்து வந்தனர். நீதியுற்ற கோபத்தில் கொதித்து, வலிமைமிக்க சிங்கங்களைப் போல அவர்கள் தாக்கினர்॥
Verse 253
अभ्यवर्षत संक्रुद्धः पुत्रस्य हितकृत् तव । यह सुनकर आपके पुत्रका हित करनेवाला कर्ण अत्यन्त क्रोधमें भरकर दुर्द्धर्ष वीर अभिमन्युपर तीखे बाणोंकी वर्षा करने लगा
சஞ்சயன் கூறினான்—இதைக் கேட்டதும், உமது புதல்வனின் நலனை நாடிய கர்ணன் கடும் கோபத்தில் எரிந்து, தடுக்க இயலாத வீரன் அபிமன்யுவின் மீது கூரிய அம்புகளின் மழையைப் பொழிந்தான்॥
Verse 263
अवज्ञापूर्वकं शूर: सौभद्रस्य रणाजिरे । शूरवीर कर्णने समरांगणमें सुभद्राकुमारके सेवकोंको भी तीखे एवं उत्तम बाणोंद्वारा अवहेलनापूर्वक बींध डाला
சஞ்சயன் கூறினான்—போர்க்களத்தில் வீரன் கர்ணன் அவமதிப்புடன், சௌபத்ரன் அபிமன்யுவின் சேவகர்களையும் துணைவர்களையும் கூட கூர்மையான சிறந்த அம்புகளால் குத்தி வீழ்த்தினான்॥
Verse 273
अविध्यत् त्वरितो राजन द्रोणं प्रेप्सुमहामना: । राजन्! उस समय महामनस्वी अभिमन्युने द्रोणाचार्यके समीप पहुँचनेकी इच्छा रखकर तुरंत ही तिहत्तर बाणोंद्वारा कर्णको घायल कर दिया
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, துரோணரை அணைய விரும்பிய உயர்ந்த உள்ளம் கொண்ட அபிமன்யு, உடனே எழுபத்து மூன்று அம்புகளால் கர்ணனைத் தாக்கி காயப்படுத்தினான்॥
Verse 286
आरुजन्तं रथव्रातान् वजहस्तात्मजात्मजम् | कोई भी रथी रथसमूहोंको नष्ट-भ्रष्ट करते हुए इन्द्रकुमार अर्जुनके उस पुत्रको द्रोणाचार्यकी ओर जानेसे रोक न सका
சஞ்சயன் கூறினான்—அர்ஜுனனின் அந்த பேரன், கைகளில் வஜ்ரம் போன்ற வலிமை கொண்டு, ரதக் கூட்டங்களை நொறுக்கி நசுக்கிக்கொண்டே துரோணாசாரியரின் நோக்கி முன்னேறினான்; அவனைத் தடுக்க எந்த ரதியும் இயலவில்லை।
Verse 316
समरे5मरसंकाश: सौभद्रो न व्यशीर्यत । कर्णके द्वारा उसकी अस्त्रवर्षसे पीड़ित होनेपर भी देवतुल्य अभिमन्यु समरभूमिमें शिथिल नहीं हुआ
சஞ்சயன் கூறினான்—போர்க்களத்தில் அமரனைப் போல் ஒளிர்ந்த சுபத்ரையின் மகன் அபிமன்யு தளரவில்லை. கர்ணன் பொழிந்த ஆயுத மழையால் துன்புற்றாலும், தேவதுல்ய வீரன் ரணபூமியில் சோர்வுறவில்லை।
Verse 326
छित्त्वा धनूंषि शूराणामार्जुनि: कर्णमार्दयत् । तत्पश्चात् अर्जुनकुमारने सानपर चढ़ाकर तेज किये हुए झुकी हुई गाँठवाले तीखे भल्लोंद्वारा शूरवीरोंके धनुष काटकर कर्णको सब ओरसे पीड़ा दी
சஞ்சயன் கூறினான்—வீரர்களின் வில்லுகளை வெட்டி அர்ஜுனன் மகன் கர்ணனை கடுமையாக அழுத்தினான். பின்னர் நாணில் ஏற்றி கூர்மையாக்கப்பட்ட, முடிச்சுகளுள்ள தீவிர அம்புகளால் மீண்டும் மீண்டும் வில்லுகளை அறுத்து, கர்ணனை எல்லாத் திசைகளிலும் துன்புறுத்தினான்।
Verse 333
सच्छत्रध्वजयन्तारं साश्वमाशु स्मयन्निव । उसने मुसकराते हुए-से अपने मण्डलाकार धनुषसे छूटे हुए विषधर सर्पोके समान भयानक बाणोंद्वारा छत्र, ध्वज, सारथि और घोड़ोंसहित कर्णको शीघ्र ही घायल कर दिया
சஞ்சயன் கூறினான்—புன்னகையுடன் இருப்பதுபோல், வட்டவடிவ வில்லிலிருந்து விடப்பட்ட விஷப்பாம்புகளைப் போன்ற பயங்கர அம்புகளால், குடை, கொடி, தேரோட்டி, குதிரைகள் உட்பட கர்ணனை அவன் விரைவில் காயப்படுத்தினான்।
Verse 343
असम्भ्रान्तश्न तान् सर्वानिगृह्नात् फाल्गुनात्मज: । कर्णने भी उसके ऊपर झुकी हुई गाँठवाले बहुत-से बाण चलाये; परंतु अर्जुनकुमारने उन सबको बिना किसी घबराहटके सह लिया
சஞ்சயன் கூறினான்—பால்குணனின் மகன் கலங்காது, அந்த எல்லா தாக்குதல்களையும் தடுத்து தாங்கினான். கர்ணனும் அவன் மீது முடிச்சுகளுள்ள பல அம்புகளை எய்தான்; ஆனால் அர்ஜுனன் மகன் அவையனைத்தையும் பதற்றமின்றி சகித்தான்।
Verse 356
सध्वजं कार्मुकं वीरश्छित्त्वा भूमावपातयत् । तदनन्तर दो ही घड़ीमें पराक्रमी वीर अभिमन्युने एक बाण मारकर कर्णके ध्वजसहित धनुषको पृथ्वीपर काट गिराया
வீரன் கொடியுடன் கூடிய வில்லை வெட்டி நிலத்தில் வீழ்த்தினான். அதன் பின்னர் சிறிது நேரத்திலேயே பராக்கிரமன் அபிமன்யு ஒரே அம்பால் கர்ணனின் கொடியுடன் கூடிய வில்லை வெட்டி பூமியில் வீழ்த்தினான்.
Frequently Asked Questions
The chapter frames a tension between valorous penetration of enemy lines (as kṣatriya excellence) and the escalating, impersonal harm of mass engagement, where individual duels rapidly become collective destruction.
The text underscores how quickly tactical success can alter the whole field: localized decisions (counter-shot, turning a senior opponent, rapid advance) propagate systemic effects—fear, flight, and loss of visibility—changing outcomes beyond the initial duel.
No explicit phalaśruti appears in the provided passage; the meta-level emphasis is conveyed indirectly through similes (fire in dry grass, midday sun) that interpret the episode’s scale and moral weight within the war narrative.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.