Adhyaya 29

Verse 1

अत-४#-#क+ - भगदत्तके हाथीने जब आक्रमण किया

துருதராஷ்டிரன் கூறினான்— சஞ்சயா! அப்போது கோபத்தில் எரிந்த பாண்டவன் அர்ஜுனன் பகதத்தனுக்கு என்ன செய்தான்? அல்லது பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தன் பார்த்தனுக்கு என்ன செய்தான்? நடந்ததை நடந்தபடியே எனக்குத் துல்லியமாகச் சொல்.

Verse 2

संजय उवाच प्राग्ज्योतिषेण संसक्तावुभौ दाशार्हपाण्डवौ । मृत्युदंष्टान्तिकं प्राप्ती सर्वभूतानि मेनिरे

சஞ்சயன் கூறினான்— அரசே! பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அதிபதி பகதத்தனுடன் போரில் சிக்கிய தாசார்ஹன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனும் பாண்டவன் அர்ஜுனனும்—இவ்விருவரும் மரணத்தின் பற்களருகே சென்றுவிட்டார்கள் என எல்லா உயிர்களும் எண்ணின.

Verse 3

तथा तु शरवर्षाणि पातयत्यनिशं प्रभो । गजस्कन्धान्महाराज कृष्णयो: स्यन्दनस्थयो:,शक्तिशाली महाराज! हाथीकी पीठसे भगदत्त रथपर बैठे हुए श्रीकृष्ण और अर्जुनपर निरन्तर बाणोंकी वर्षा कर रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்— மகாராஜா! யானையின் முதுகிலிருந்து பகதத்தன், ரதத்தில் இருந்த ஸ்ரீகிருஷ்ணனும் அர்ஜுனனும் மீது இடைவிடாது அம்புமழை பொழிந்தான்.

Verse 4

अथ कार्ष्णयसैर्बाणै: पूर्णकार्मुकनि:सूतै: । अविध्यद्‌ देवकीपुत्र हेमपुड्खै: शिलाशितै:

சஞ்சயன் கூறினான்— அப்போது முழுமையாக இழுத்த வில்லிலிருந்து விடப்பட்ட இரும்பு அம்புகள்—கல்லில் தீட்டப்பட்ட கூர்முனைகளும் பொன்னிற இறகுகளும் உடையவை—தேவகியின் மகன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனைத் துளைத்தன.

Verse 5

अग्निस्पर्शसमास्तीक्ष्णा भगदत्तेन चोदिता: । निर्भिद्य देवकीपुत्र क्षितिं जग्मु: सुवासस:

சஞ்சயன் கூறினான்— பகதத்தன் ஏவிய, தீயின் தொடுதல்போல் கூர்மையானவும் அழகிய இறகுகளுடனும் இருந்த அம்புகள், தேவகியின் மகன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனின் உடலைத் துளைத்து நிலத்தில் புதைந்தன.

Verse 6

तस्य पार्थोीं धनुश्छित्त्वा परिवारं निहत्य च । लालयजन्निव राजानं भगदत्तमयोधयत्‌,तब अर्जुनने राजा भगदत्तका धनुष काटकर उनके परिवारको मार डाला और उन्हें लाड़ लड़ाते हुए-से उनके साथ युद्ध आरम्भ किया

அப்போது பார்த்தன் அர்ஜுனன் முதலில் அவனது வில்லைக் கிழித்தான்; பின்னர் அவனது பரிவாரத்தாரை வீழ்த்தினான்; அதன் பின் அரசன் பகதத்தனுடன், அவனை அன்புடன் விளையாட்டாகத் தழுவுவது போல, போரில் ஈடுபட்டான்.

Verse 7

सोडर्करश्मिनिभांस्ती क्ष्णांस्तोमरान्‌ वै चतुर्दश । अप्रेषयत्‌ सव्यसाची द्विधैकैकमथाच्छिनत्‌

அப்போது பகதத்தன் சூரியக் கதிர்களைப் போல ஒளிரும் கூர்மையான பதினான்கு தோமரங்களை எறிந்தான்; ஆனால் சவ்யசாசி அர்ஜுனன் ஒவ்வொன்றையும் துல்லியமாக இரண்டாகப் பிளந்தான்.

Verse 8

ततो नागस्य तद्‌ वर्म व्यधमत्‌ पाकशासनि: । शरजालेन महता तद्‌ू व्यशीर्यत भूतले,तब इन्द्रकुमारने भारी बाण-वर्षके द्वारा उस हाथीके कवचको काट डाला, जिससे कवच जीर्ण-शीर्ण होकर पृथ्वीपर गिर पड़ा

பின்னர் பாகசாசனி (அர்ஜுனன்) பெரும் அம்புவலை பொழிந்து அந்த யானையின் கவசத்தைப் பிளந்தான்; அது சிதறி பூமியில் விழுந்தது.

Verse 9

शीर्णवर्मा स तु गज: शरै: सुभृशमर्दित: । बभौ धारानिपाताक्तो व्यभ्र: पर्वतराडिव

கவசம் சிதைந்த அந்த யானை அம்புகளால் கடுமையாகத் துன்புற்றது. இரத்த ஓடைகளால் நனைந்து, மேகமற்ற பெருமலை மழைநீரால் கழுவப்பட்டதுபோல் அது காட்சியளித்தது.

Verse 10

ततः प्राग्ज्योतिष: शक्ति हेमदण्डामयस्मयीम्‌ । व्यसृजद्‌ वासुदेवाय द्विधा तामर्जुनो5च्छिनत्‌

அப்போது பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தன், வாசுதேவநந்தனன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனை நோக்கி பொன்ன்தண்டு பொருத்திய இரும்புச் சக்தியை எறிந்தான்; ஆனால் அர்ஜுனன் அதை இரண்டாக வெட்டினான்.

Verse 11

ततश्छत्र॑ ध्वजं चैव छित्त्वा राज्ञो3र्जुन: शरै: । विव्याध दशभिस्तूर्णमुत्स्मयन्‌ पर्वतेश्वरम्‌

அப்போது அர்ஜுனன் தன் அம்புகளால் அரசனின் குடையும் கொடியையும் வெட்டி வீழ்த்தி; புன்னகையுடன் மலைநாதன் பகதத்தனை விரைவாகப் பத்து அம்புகளால் துளைத்தான்।

Verse 12

सो5तिविद्धो<र्जुनशरै: सुपुड्खै: कड्कपत्रिभि: | भगदत्तस्ततः क्रुद्ध: पाण्डवस्य जनाधिप:,अर्जुनके कंकपत्रयुक्त सुन्दर पाँखवाले बाणोंद्वारा अत्यन्त घायल हो राजा भगदत्त उन पाण्डुपुत्रपर कुपित हो उठे

அர்ஜுனனின் கழுகிறகுப் பொருத்திய அழகிய இறகுகளுள்ள அம்புகளால் மீண்டும் மீண்டும் கடுமையாகக் குத்தப்பட்ட மனிதரின் அதிபதி பகதத்த மன்னன், பாண்டவ அர்ஜுனன் மீது கோபம் கொண்டான்।

Verse 13

व्यसृजत्‌ तोमरान्‌ मूर्श्नि श्वेताश्वस्पोन्ननाद च । तैरर्जुनस्थ समरे किरीटं परिवर्तितम्‌

பின்னர் அவன் அர்ஜுனனின் தலை மீது ஈட்டிகளை எறிந்து பேரொலி எழுப்பினான்; அவை போர்க்களத்தில் அர்ஜுனனின் கிரீடத்தைச் சாய்த்துத் திருப்பின।

Verse 14

परिवृत्तं किरीटं तद्‌ यमयन्नेव पाण्डव: । सुदृष्ट: क्रियतां लोक इति राजानमब्रवीत्‌,उलटे हुए किरीटको ठीक करते हुए पाण्डुपुत्र अर्जुनने भगदत्तसे कहा--“राजन्‌! अब इस संसारको अच्छी तरह देख लो”

சாய்ந்திருந்த கிரீடத்தைத் தானே தாங்கி நேராக்கிக்கொண்ட பாண்டுவின் மகன் அர்ஜுனன், பகதத்த மன்னனை நோக்கி—“அரசே! இப்போது இந்த உலகை நன்றாகப் பார்த்துக்கொள்” என்று கூறினான்।

Verse 15

एवमुक्तस्तु संक्रुद्ध: शरवर्षेण पाण्डवम्‌ । अभ्यवर्षत्‌ सगोविन्दं धनुरादाय भास्वरम्‌

அவ்வாறு சொல்லப்பட்டதும் பகதத்தன் கடும் கோபம் கொண்டு; ஒளிவீசும் வில்லை எடுத்துக் கொண்டு, கோவிந்தனுடன் இருந்த பாண்டவ அர்ஜுனன் மீது அம்புமழை பொழிந்தான்।

Verse 16

तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा तूणीरान्‌ संनिकृत्य च । त्वरमाणो द्विसप्तत्या सर्वमर्मस्वताडयत्‌

Sañjaya said: Then Pārtha (Arjuna), cutting down his bow and striking down his quivers as well, hurriedly assailed him with twice seven and ten (i.e., twenty‑eight) arrows, each aimed at the vital points. The verse underscores Arjuna’s disciplined, targeted force in battle—swift action governed by skill and purpose rather than indiscriminate violence.

Verse 17

अर्जुनने उनके धनुषको काटकर उनके तूणीरोंके भी टुकड़े-टुकड़े कर दिये। फिर तुरंत ही बहत्तर बाणोंसे उनके सम्पूर्ण मर्मस्थानोंमें गहरी चोट पहुँचायी ।।

Sañjaya said: Arjuna cut down his bow and shattered his quivers as well. Then, without delay, he struck him with seventy-two arrows, inflicting deep wounds upon all his vital points. Pierced by those shafts and writhing in intense pain, Bhagadatta invoked the Vaiṣṇava weapon. In anger, he consecrated his elephant-goad with that divine missile and hurled it at the chest of Arjuna, the son of Pāṇḍu.

Verse 18

उरसा प्रतिजग्राह पार्थ संच्छाद्य केशव:,भगदत्तका छोड़ा हुआ वह अस्त्र सबका विनाश करनेवाला था। भगवान्‌ श्रीकृष्णने अर्जुनको ओटमें करके स्वयं ही अपनी छातीपर उसकी चोट सह ली

Sañjaya said: Keśava (Śrī Kṛṣṇa), shielding Pārtha (Arjuna), received the blow upon his own chest. The missile released by Bhagadatta was said to be capable of destroying all; yet the Lord placed himself in front, accepting the danger to protect his devotee and uphold the righteous cause in the midst of war.

Verse 19

वैजयन्त्यभवन्माला तदस्त्रं केशवोरसि । पद्मकोशविचित्राब्या सर्वर्तुकुसुमोत्कटा

Sañjaya said: That missile, striking Keśava upon the chest, became a Vaijayantī garland—adorned with variegated lotus-buds and thick with blossoms of every season. The scene underscores the moral order of the war: when the righteous are protected by divine power, even weapons meant to harm are transformed into ornaments, revealing the futility of aggression against one who stands as the refuge of dharma.

Verse 20

ज्वलनार्केन्दुवर्णाभा पावकोज्ज्वलपल्लवा । तया पद्मपलाशिन्या वातकम्पितपत्रया

Sañjaya said: It appeared in hues like blazing fire, the sun, and the moon, with shoots glowing as if kindled by flame. It was like a lotus-leaf-bearing creeper, its leaves trembling in the wind—an image of radiant, living energy amid the harshness of war, where even nature’s beauty seems charged with fiery power.

Verse 21

शुशुभे5 भ्यधिकं शौरिरतसीपुष्पसंनिभ: । (केशव: केशिमथन: शार्ड्रधन्वारिमर्दन: । संध्याभ्रेरिव संछन्न: प्राव॒ट्काले नगोत्तम: ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—ஆளிவிதை மலர்போல் கருநிறம் கொண்ட சூரசேனரின் வீரன் கேசவன்—கேசிநாசன், சார்ங்கதன்வா, பகைநசிப்பவன்—மேலும் மேலும் ஒளிவீசினான். மழைக்காலத்தில் அந்திய மேகங்கள் மூடிய உயர்ந்த மலைபோல் அவன் தோன்றினான். போரின் அறநெறிக் குழப்பத்தில் கృష్ణனின் பிரகாசம் அர்ஜுனனுக்கு உறுதியும் நீதிச் சார்பும் காட்டும் கண்கூடான கொடியாக அமைந்தது.

Verse 22

अयुध्यमानस्तुरगान्‌ संयन्तास्मीति चानघ । इत्युक्त्वा पुण्डरीकाक्ष प्रतिज्ञां स्वां न रक्षसि

சஞ்சயன் கூறினான்—மனத்தில் துயருற்ற அர்ஜுனன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனை நோக்கி சொன்னான்—“அனகா! ‘நான் போரிடமாட்டேன்; குதிரைகளை மட்டுமே கட்டுப்படுத்தி தேரோட்டியாக இருப்பேன்’ என்று நீங்கள் கூறினீர்கள். ஆனால் தாமரைக்கண்ணனே! அப்படிச் சொல்லியும் உங்கள் உறுதியை நீங்கள் காக்கவில்லை. நான் பேராபத்தில் சிக்கியிருந்தால் அல்லது ஆயுதத்தைத் தடுக்க இயலாதவனாக இருந்தால் உங்கள் தலையீடு பொருத்தமானது; ஆனால் நான் போருக்கு ஆயத்தமாக நிற்கும் போது நீங்கள் இவ்வாறு செய்யக் கூடாது.”

Verse 23

यद्यहं व्यसनी वा स्यामशक्तो वा निवारणे । ततस्त्वयैवं कार्य स्यान्न तत्कार्य मयि स्थिते

“நான் பேரிடரில் சிக்கி தளர்ந்திருந்தால், அல்லது ஆயுதங்களைத் தடுக்க இயலாதவனாக இருந்தால், நீங்கள் அப்படிச் செய்வது பொருத்தம்; ஆனால் நான் உறுதியாக நிற்கும் போது அது செய்யத் தகாது.”

Verse 24

सबाण: सथनुश्चाहं ससुरासुरमानुषान्‌ । शक्तो लोकानिमाजउ्जेतुं तच्चापि विदितं तव

“வில்-அம்புகளுடன் நான் தேவர்கள், அசுரர்கள், மனிதர்கள் உட்பட இவ்வுலகங்களை வெல்ல வல்லவன்—இதுவும் உமக்குத் தெரிந்ததே.”

Verse 25

ततोडर्जुनं वासुदेव: प्रत्युवाचार्थवद्‌ वच: । शृणु गुह्ामिदं पार्थ पुरा वृत्तं यथानघ

அப்போது வாசுதேவன் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் அர்ஜுனனை நோக்கி அர்த்தமுள்ள சொற்களைச் சொன்னான்—“பார்த்தா! இந்த இரகசியமான செய்தியை கேள்; அனகா! இது முற்காலத்தில் உண்மையாக நிகழ்ந்த பழங்கதை.”

Verse 26

चतुर्मूर्तिरहं शश्वल्लोकत्राणार्थमुद्यत: । आत्मानं प्रविभज्येह लोकानां हितमादथे

சஞ்சயன் கூறினான்— “நான் நான்கு வடிவங்களை ஏற்று, உலகங்களின் பாதுகாப்பிற்காக எப்போதும் விழிப்புடன் இருக்கிறேன். இங்கே என் சுயத்தையே பல வெளிப்பாடுகளாகப் பிரித்து, எல்லா உயிர்களின் நலனையும் நிறைவேற்றுகிறேன்.”

Verse 27

एका मूर्तिस्तपश्चर्या कुरुते मे भुवि स्थिता । अपरा पश्यति जगत्‌ कुर्वाणं साध्वसाधुनी

“என் ஒரு வடிவு இப்பூமியில் நிலைத்து தவம் செய்கிறது. மற்றொரு வடிவு, நல்வினை–தீவினை செய்கின்ற உலகத்தைச் சாட்சியாக இடையறாது நோக்கிக் கொண்டிருக்கிறது.”

Verse 28

अपरा कुरुते कर्म मानुषं लोकमाश्रिता । शेते चतुर्थी त्वपरा निद्रां वर्षसहस्रिकम्‌

“மற்றொரு வடிவு மனித உலகைச் சார்ந்து பலவகை மனிதச் செயல்களைச் செய்கிறது. இன்னொரு—நான்காம் வடிவு—ஆயிரம் ஆண்டுகள் உறக்கத்தில் படுத்திருக்கிறது.”

Verse 29

यासौ वर्षसहसान्ते मूर्तिरुत्तिष्ठते मम । वराहें भ्यो वरान्‌ श्रेष्ठांस्तस्मिन्‌ काले ददाति सा,“सहस्रयुगके पश्चात्‌ मेरा वह चौथा स्वरूप जब योगनिद्रासे उठता है, उस समय वर पानेके योग्य श्रेष्ठ भक्तोंको उत्तम वर प्रदान करता है इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि संशप्तकवधपर्वणि भगदत्तवधे एकोनत्रिंशो5ध्याय: ।।

“ஆயிரம் ஆண்டுகளின் முடிவில் என் அந்த வடிவு விழித்தெழும் போது, அக்காலத்தில் வரம் பெறத் தகுதியானவர்களுக்கு—சிறப்பாகச் சிறந்த பக்தர்களுக்கு—உன்னத வரங்களை அளிக்கிறது.”

Verse 30

तं तु कालमनुप्राप्तं विदित्वा पृथिवी तदा । अयाचत वरं यन्मां नरकार्थाय तच्छुणु,“एक बार जब कि वही समय प्राप्त था, पृथ्वीदेवीने अपने पुत्र नरकासुरके लिये मुझसे जो वर माँगा, उसे सुनो

சஞ்சயன் கூறினான்— “அந்த நியதிக் காலம் வந்தடைந்ததை அறிந்து, அப்போது பூமிதேவி தன் மகன் நரகாசுரனுக்காக என்னிடம் கேட்ட வரத்தை கேள்.”

Verse 31

देवानां दानवानां च अवध्यस्तनयोडस्तु मे । उपेतो वैष्णवास्त्रेण तन्मे त्वं दातुमहसि

“வைஷ்ணவ அஸ்திரத்தால் அலங்கரிக்கப்பட்டு என் மகன் தேவர்களுக்கும் தானவர்களுக்கும் அவத்யனாக ஆகவேண்டும். ஆகையால் அருள்கூர்ந்து உங்கள் அந்த அஸ்திரத்தை எனக்கு அளிக்க வேண்டும்.”

Verse 32

एवं वरमहं श्रुत्वा जगत्यास्तनये तदा । अमोघमस्त्रं प्रायच्छ॑ वैष्णवं परमं पुरा

அப்போது பூமிதேவி தன் மகனுக்காக இவ்வாறு வரம் வேண்டியதை நான் கேட்டபின், முன்காலத்தில் என் பரமமான, அமோகமான வைஷ்ணவ அஸ்திரத்தை அவனுக்கு அளித்தேன்.

Verse 33

अवोचं चैतदस्त्रं वै हमोघं भवतु क्षमे । नरकस्याभिरक्षार्थ नैनं कश्नचिद्‌ वधिष्यति

அதை அளிக்கும்போது நான் கூறினேன்—“ஓ வசுதே! இந்த வைஷ்ணவ அஸ்திரம் அமோகமாக இருக்கட்டும். நரகனின் பாதுகாப்பிற்காக இது அவனிடமே நிலைத்திருக்கட்டும்; அதன் பின் யாரும் அவனை வதம் செய்ய இயலாது.”

Verse 34

अनेनास्त्रेण ते गुप्त: सुत: परबलार्दन: । भविष्यति दुराधर्ष: सर्वलोकेषु सर्वदा,“इस अस्त्रसे सुरक्षित रहकर तुम्हारा पुत्र शत्रुओंकी सेनाको पीड़ित करनेवाला और सदा सम्पूर्ण लोकोंमें दुर्धर्ष बना रहेगा”

இந்த அஸ்திரத்தால் காக்கப்பட்டு உன் மகன் பகைவரின் படைகளை நசுக்கும் வீரனாகி, எல்லா உலகங்களிலும் எல்லாக் காலங்களிலும் வெல்ல இயலாதவனாக இருப்பான்.

Verse 35

तथेत्युक्त्वा गता देवी कृतकामा मनस्विनी । स चाप्यासीद्‌ दुराधर्षो नरक: शत्रुतापन:

அப்போது “அப்படியே ஆகட்டும்” என்று கூறி, மனவலிமை கொண்ட பூமிதேவி தன் நோக்கம் நிறைவேறப் புறப்பட்டுச் சென்றாள். நரகனும் (அஸ்திரத்தைப் பெற்றதால்) பகைவரை வாட்டும் ஒருவனாகவும் மிகுந்து வெல்ல இயலாதவனாகவும் ஆனான்.

Verse 36

तस्मात्‌ प्राग्ज्योतिषं प्राप्तं तदस्त्रं पार्थ मामकम्‌ | नास्यावध्योडस्ति लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष

சஞ்சயன் கூறினான்—ஆகையால், ஓ பார்த்தா, எனது அந்த ஆயுதம் பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தனின் கைப்பற்றத்தில் சென்றது. ஓ அரியனே, இந்திரன் மற்றும் ருத்ரன் உடனிருக்கும் மூன்று உலகங்களிலும் கூட, இந்த ஆயுதத்திற்குப் பாதிக்கப்படாத வீரன் ஒருவனும் இல்லை.

Verse 37

तन्मया त्वत्कृते चैतदन्‍्यथा व्यपनामितम्‌ । विमुक्तं परमास्त्रेण जहि पार्थ महासुरम्‌

ஆகவே, உன் பாதுகாப்பிற்காக நான் வேறு முறையில் அவன் கையிலிருந்து அந்த ஆயுதத்தை அகற்றிவிட்டேன். பார்த்தா! அந்த மகா அசுரன் இப்போது அந்த பரமாஸ்திரத்திலிருந்து வஞ்சிக்கப்பட்டான்; ஆகையால் அவனை வீழ்த்து.

Verse 38

वैरिणं जहि दुर्धर्ष भगदत्तं सुरद्विषम्‌ यथाहं जघध्निवान्‌ पूर्व हितार्थ नरकं तथा

அடக்க இயலாதவனும் தேவர்களை வெறுப்பவனுமான உன் பகைவன் பகதத்தனை வீழ்த்து; நான் முன்பு உலக நலனுக்காக நரகாசுரனை அழித்ததுபோல.

Verse 39

एवमुक्तस्तदा पार्थ: केशवेन महात्मना । भगदत्तं शितैर्बाणै: सहसा समवाकिरत्‌,महात्मा केशवके ऐसा कहनेपर कुन्तीकुमार अर्जुन उसी समय भगदत्तपर सहसा पैने बाणोंकी वर्षा करने लगे

மகாத்மா கேசவன் இவ்வாறு கூறியவுடன், குந்தியின் மகன் பார்த்தன் அர்ஜுனன் உடனே பகதத்தன் மீது கூரிய அம்புகளின் மழையைப் பொழிந்தான்.

Verse 40

ततः पार्थो महाबाहुरसम्भ्रान्तो महामना: । कुम्भयोरन्तरे नागं नाराचेन समार्पयत्‌,तत्पश्चात्‌ महाबाहु महामना पार्थने बिना किसी घबराहटके हाथीके कुम्भस्थलमें एक नाराचका प्रहार किया

பின்னர், பெருங்கை வலிமையுடையவும் உயர்ந்த உள்ளத்தையுடையவும் ஆன பார்த்தன் அஞ்சாது, யானையின் இரு கும்பங்களுக்கிடையில் ஒரு நாராச அம்பைச் செலுத்தினான்.

Verse 41

स समासाद्य तं नागं बाणो वज्ञ इवाचलम्‌ | अभ्यगात्‌ सह पुड्खेन वल्मीकमिव पन्नग:

மலைபோல் உறுதியான அந்த யானையை அணைந்து, அந்த அம்பு பாறையை இடிக்கும் இடி போல அதன் தலையில் பாய்ந்தது. பாம்பு புற்றுக்குள் நுழைவதுபோல், இறகுகளுடன் அந்த அம்பு யானையின் கும்பஸ்தலத்தில் ஆழமாகப் புகுந்தது.

Verse 42

स करी भगदत्तेन प्रेर्यमाणो मुहुर्मुहुः । न करोति वचस्तस्य दरिद्रस्येव योषिता

பகதத்தன் மீண்டும் மீண்டும் தூண்டினாலும் அந்த யானை அவன் கட்டளையைச் செய்யவில்லை—வறிய கணவனின் சொல்லை ஒழுக்கமற்ற மனைவி மதியாததுபோல்.

Verse 43

सतु विष्ट भ्य गात्राणि दन्ताभ्यामवनिं ययौ । नदन्नार्तस्वनं प्राणानुत्ससर्ज महाद्विप:

அந்த மாபெரும் யானை தன் உடலைத் தாங்கி, இரு தந்தங்களின் மேல் சாய்ந்து தரையில் விழுந்தது; வேதனைக் குரலில் அலறி, உயிரை விட்டது.

Verse 44

ततो गाण्डीवधन्वानमभ्यभाषत केशव: । अयं महत्तर: पार्थ पलितेन समावृतः

அப்போது கேசவன், காண்டீவம் ஏந்திய அர்ஜுனனை நோக்கி கூறினான்—“பார்த்தா! இவன் (பகதத்தன்) மிக முதியவன்; அவன் உடல் நரைத்த முடிகளால் மூடப்பட்டுள்ளது.”

Verse 45

वलीसंछज्ननयन: शूर: परमदुर्जय: । अक्ष्णोरुन्मीलनार्थाय बद्धपट्टो हासौ नृप:

சுருக்கங்களால் மறைக்கப்பட்ட கண்களையுடைய அந்த அரசன் வீரனும் மிகக் கடினமாக வெல்லப்படுபவனும் ஆவான்; கண்கள் திறந்திருக்க நெற்றியில் துணிப்பட்டையை கட்டியிருந்தான்.

Verse 46

देववाक्यात्‌ प्रचिच्छेद शरेण भृशमर्जुन: । छिन्नमात्रें3शुके तस्मिन्‌ रुद्धनेत्रो बभूव सः:

தெய்வவாக்கென ஒலித்த அந்த அறிவிப்பு எழுந்தவுடனே அர்ஜுனன் மிகுந்த வேகத்துடன் அம்பால் அதைத் துண்டித்தான். அந்தக் கொடி துண்டான கணமே எதிரி பார்வை அடைக்கப்பட்டவனென ஆனான்.

Verse 47

भगवान्‌ श्रीकृष्णके कहनेसे अर्जुनने बाण मारकर भगदत्तके सिरकी पट्टी अत्यन्त छिन्न-भिन्न कर दी। उस पट्टीके कटते ही भगदत्तकी आँखें बंद हो गयीं ।।

பகவான் ஸ்ரீகிருஷ்ணன் சொன்னதன்படி அர்ஜுனன் நதபர்வ அம்பால் தாக்கி பகதத்தனின் தலையிலிருந்த பட்டையை முற்றிலும் சிதறச் செய்தான். பட்டை துண்டானவுடனே பகதத்தனின் கண்கள் மூடின; அந்தப் பெரும்வீரன் உலகமெல்லாம் இருள்மயமென எண்ணினான்.

Verse 48

स भिन्नहृदयो राजा भगदत्त: किरीटिना

கிரீடதாரி அர்ஜுனன் இதயத்தைப் பிளந்தவுடன் அரசன் பகதத்தன் உயிரற்றவனாய் வில் அம்புகளை விட்டுவிட்டான். அவன் தலையிலிருந்த பாகடி, பட்டை எனும் அழகிய துணி வழுந்து விழுந்தது—தாமரைத் தண்டு அடிபட்டால் இலை முறிந்து விழுவது போல.

Verse 49

शरासनं शरांश्वैव गतासु: प्रमुमोच ह । शिरसस्तस्य विश्रष्टं पपात च वरांशुकम्‌ । नालताडनविश्रष्टं पलाशं नलिनादिव

உயிர் நீங்கியபின் அவன் விலும் அம்புகளையும் கைவிட்டான். அவன் தலையிலிருந்த சிறந்த துணி தளர்ந்து விழுந்தது—தாமரைத் தண்டு அடிபட்டால் தாமரை இலை முறிந்து விழுவது போல.

Verse 50

स हेममाली तपनीयभाण्डात्‌ पपात नागाद्‌ गिरिसंनिकाशात्‌ | सुपुष्पितो मारुतवेगरुग्णो महीधराग्रादिव कर्णिकार:

பொன்மாலையணிந்த பகதத்தன், பொன்னாலங்காரங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட மலைபோன்ற யானையிலிருந்து பூமியில் விழுந்தான்—மலர்ச்செழிப்புடன் நிற்கும் கர்ணிகார மரம் காற்றின் வேகத்தால் முறிந்து மலைச்சிகரத்திலிருந்து கீழே விழுவது போல.

Verse 51

निहत्य तं नरपतिमिन्द्रविक्रमं सखायमिन्द्रस्य तदैन्द्रिराहवे । ततो<परांस्तव जयकाड्क्षिणो नरान्‌ बभज्ज वायुर्बलवान्‌ द्रमानिव

அரசே! இந்திரனின் நண்பனும் இந்திரனைப் போலவே வீரமுடையவனுமான பகதத்த அரசனைப் போரில் வீழ்த்திய பின், இந்திரபுத்திரன் அர்ஜுனன் உங்கள் வெற்றியை நாடிய பிற வீரர்களையும் வல்ல காற்று மரங்களை வேரோடு பிடுங்கி எறிவதுபோல் சிதைத்தான்।

Verse 4736

बिभेद हृदयं राज्ञों भगदत्तस्य पाण्डव: | फिर तो प्रतापी भगदत्तको सारा जगत्‌ अन्धकारमय प्रतीत होने लगा। उस समय झुकी हई गाँठवाले एक अर्धचन्द्राकार बाणके द्वारा पाण्डुनन्दन अर्जुनने राजा भगदत्तके वक्ष:स्थलको विदीर्ण कर दिया

அப்போது பாண்டவன் அர்ஜுனன், வீரமிகு பகதத்த அரசனின் இதயத்தைத் துளைத்தான். அந்த அடியால் பகதத்தனுக்கு உலகமெல்லாம் இருளாகத் தோன்றியது; பின்னர் வளைந்த முடிச்சுடைய அரைச்சந்திர வடிவ அம்பால் அர்ஜுனன் அவன் மார்பைப் பிளந்தான்।