Adhyaya 169
द्रोणनिन्दाश्रवणं तथा सात्यकि–पार्षतविवादः (Hearing the reproach of Droṇa and the Sātyaki–Pārṣata dispute)
Upa-parva: Sātyaki–Pārṣata Saṃvāda (Reproach and Restraint Episode)
Dhṛtarāṣṭra opens by emphasizing Droṇa’s legitimate learning—Vedas with auxiliaries and the direct science of archery grounded in discipline—then asks Sañjaya how the assembled archers reacted when the Pāñcāla prince reproached Droṇa. Sañjaya reports widespread silence and embarrassment; Arjuna reacts with tearful indignation. Sātyaki delivers a sharp denunciation of the reproach as improper toward a teacher, escalating into threats of immediate punishment. Pārṣata replies with counter-accusations, defending his prior conduct and reframing the war’s moral landscape by citing earlier injustices and contested killings (including Bhūriśravā and Bhīṣma), arguing that dharma and adharma are difficult to discern in wartime. Sātyaki moves toward violence; Bhīma restrains him at Vāsudeva’s urging, while Sahadeva appeals to friendship and mutual dependence between Pāṇḍavas, Vṛṣṇis, and Pāñcālas. Pārṣata, still defiant, invites confrontation; the leaders intervene to prevent an internal rupture, and the coalition returns to facing the external enemy.
Chapter Arc: रात्रि-युद्ध की धधकती पृष्ठभूमि में सहदेव राधेय कर्ण पर बाण-वर्षा कर उसे ललकारता है—पर अँधेरे में भी धर्म-युद्ध की मर्यादा डगमगाने लगती है। → सहदेव के नौ और फिर झुकी गाँठवाले दस तीक्ष्ण बाण कर्ण को घायल करते हैं, किंतु कर्ण प्रत्युत्तर में शत-बाणों से सहदेव के रथ, धनुष और बल को दबा देता है। इसी बीच शल्य की वाणी—‘विशिष्ट रथियों से मत भिड़’—सहदेव के मन में संशय और विवशता भरती है; उधर अर्जुन के तीव्र संहार से कौरव-सेना में भगदड़ फैलती है। → कर्ण द्वारा सहदेव की निर्णायक पराजय के साथ ही शल्य विराट के भाई शतानीक का वध करता है और विराट को भी रण में परास्त कर देता है; उसी समय अर्जुन की ओर से उठती प्रचंड मारक-लहर कौरवों की पंक्तियाँ तोड़ देती है, और राक्षसराज अलम्बुष आठ-चक्र रथ पर चढ़कर अर्जुन से टकराने को आगे बढ़ता है। → पांडव-पक्ष में सहदेव का दबना और विराट-पक्ष का टूटना क्षणिक अँधेरा रचता है, पर अर्जुन की गति युद्ध-धारा को फिर पांडवों की ओर मोड़ देती है; कौरवों के लिए राहत की आशा अब अलम्बुष के प्रहार पर टिक जाती है। → अलम्बुष अर्जुन के मस्तक पर सैकड़ों बाणों की वर्षा करता हुआ निकट आता है—रात्रि-रण में यह टक्कर किसका तेज़ बुझाएगी?
Shlokas
Verse 1
/ अपर बक। है २ >> सप्तषष्ट्याधिेकशततमो< ध्याय: कर्णके द्वारा सहदेवकी पराजय
சஞ்சயன் கூறினான்—மனிதர்களின் தலைவனே, பாரத குலத்தோனே! துரோணரை அணைய விரும்பி முன்னேறிய சகதேவனைப் போர்க்களத்தில் வைகர்த்தனன் கர்ணன் தடுத்தான்.
Verse 2
सहदेवस्तु राधेयं विद्ध्वा नवभिराशुगै: । पुनर्विव्याध दशभिर्विशिखैर्नतपर्वभि:
சகதேவன் ராதேயன் கர்ணனை ஒன்பது வேகமான அம்புகளால் குத்தி, பின்னர் மூட்டுகள் வளைவில்லாத பத்து கூர்மையான அம்புகளால் மீண்டும் துளைத்தான்.
Verse 3
सहदेवने राधापुत्र कर्णको नौ बाणोंसे बींधकर झुकी हुई गाँठवाले दस बाणोंद्वारा पुनः घायल कर दिया ।। त॑ं कर्ण: प्रतिविव्याध शतेन नतपर्वणाम् । सज्यं चास्य धनु: शीघ्र चिच्छेद लघुहस्तवत्
அப்போது கர்ணன் பதிலடியாக வளைந்த மூட்டுகளுள்ள நூறு அம்புகளால் சகதேவனைத் துளைத்து, அவன் வில்லையும் நாணையும் உடனே வெட்டினான்—அது அவனுக்கு எளிதெனத் தோன்றுமாறு.
Verse 4
कर्णने बदलेमें झुकी हुई गाँठवाले सौ बाण मारे और शीघ्रतापूर्वक हाथ चलानेवाले वीर योद्धाकी भाँति उसने उनके प्रत्यंचासहित धनुषको भी शीघ्र ही काट दिया ।।
பின்னர் வீரமிகு மாத்ரியின் மகன் சகதேவன் மற்றொரு வில்லை எடுத்துக் கொண்டு கர்ணனை இருபது அம்புகளால் துளைத்தான்; அது வியப்பூட்டும் செயல் போலத் தோன்றியது.
Verse 5
तस्य कर्णो हयान् हत्वा शरै: संनतपर्वभि: । सारथिं चास्य भल््लेन द्रुतं निन्ये यमक्षयम्
அப்போது கர்ணன் வளைந்த மூட்டுகளுள்ள அம்புகளால் சகதேவனின் குதிரைகளை கொன்று, ஒரு பல்ல அம்பால் அவன் சாரதியையும் விரைவில் யமலோகத்துக்கு அனுப்பினான்.
Verse 6
विरथ: सहदेवस्तु खड््गं चर्म समाददे । तदप्यस्य शरै: कर्णो व्यधमत् प्रहसन्निव
ரதமின்றி ஆன சகதேவன் வாள் மற்றும் கேடயம் எடுத்தான்; ஆனால் கர்ணன் சிரிப்பதுபோல் அம்புகளால் தாக்கி அந்த ஆயுதங்களையும் சிதறடித்தான்।
Verse 7
अथ गुर्वी महाघोरां हेमचित्रां महागदाम् । प्रेषयामास संक्रुद्धों वैकर्तनरथं प्रति
பின்னர் கடும் கோபத்தில், பொன் அலங்காரமுடைய, கனமும் கொடுமையும் நிறைந்த பெருங்கதையை வைகர்த்தனன் ரதத்தை நோக்கி எறிந்தான்।
Verse 8
तब सहदेवने अत्यन्त कुपित होकर एक सुवर्णजटित अत्यन्त भयंकर विशाल गदा सूर्यपुत्र कर्णके रथपर दे मारी ।।
அப்போது சகதேவன் கடும் கோபத்துடன் பொன் பதித்த மிகப் பயங்கரமான பெருங்கதையை சூரியபுத்திரன் கர்ணனின் ரதத்தின் மீது எறிந்தான். சகதேவன் செலுத்திய அந்தக் கதை திடீரென தன் மீது பாய்வதை கண்ட கர்ணன் பல அம்புகளால் அதன் வேகத்தைத் தடுத்து அதை நிலத்தில் வீழ்த்தினான்।
Verse 9
गदां विनिहतां दृष्टवा सहदेवस्त्वरान्वित: । शक्ति चिक्षेप कर्णाय तामप्यस्याच्छिनच्छरै:
தன் கதை வீணாக வீழ்ந்ததை கண்ட சகதேவன் அவசரத்துடன் கர்ணனை நோக்கி சக்தி ஆயுதத்தை எறிந்தான்; ஆனால் கர்ணன் அம்புகளால் அதையும் துண்டித்தான்।
Verse 10
ससम्भ्रमं ततस्तूर्णमवप्लुत्य रथोत्तमात् । सहदेवो महाराज दृष्ट्वा कर्ण व्यवस्थितम्
மன்னரே! அப்போது சகதேவன் பதற்றத்துடன் தன் சிறந்த ரதத்திலிருந்து விரைந்து குதித்து இறங்கினான்; போர்க்களத்தில் அதிரதபுத்திரன் கர்ணன் உறுதியாக நிற்பதை கண்டதும், ரதச் சக்கரத்தைப் பிடித்து அவன் மீது எறிந்தான்।
Verse 11
|| तदापतद् वै सहसा कालचक्रमिवोद्यतम्
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அது திடீரென இடிந்து விழுந்தது; உயர்த்தப்பட்ட காலச் சக்கரம்போல்—வேகமாய், தடுக்க முடியாததாய், அச்சமூட்டுவதாய்; விதி தாமதமின்றி தாக்கச் சுழன்றதுபோல்.
Verse 12
तस्मिंस्तु निहते चक्रे सूतजेन महात्मना
சஞ்சயன் கூறினான்—மகாத்மையான சூதபுத்திரன் அந்தச் சக்கரத்தை வீழ்த்தியதும் போரின் போக்கு மாறியது—போரில் ஒரே தீர்மானச் செயல் எவ்வாறு மிகப் பெருமையையும் குலைக்கிறது, மேலும் வலிமை தன் கருவிகளின் மீது எத்தனை நுண்மையாகச் சார்ந்திருக்கிறது என்பதையும் வெளிப்படுத்தியது.
Verse 13
ईषादण्डकयोक्त्रांश्व युगानि विविधानि च | हस्त्यज्ञानि तथाश्रांश्व मृतांश्व॒ पुरुषान् बहुन्
சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே அச்சுகள், தண்டுகள், நுகங்கள், கட்டுப்பாடுகள், பலவகைச் சவுக்குக் கட்டுகள்; மேலும் யானை ஓட்டிகள், துண்டிக்கப்பட்ட அங்கங்கள், இறந்த குதிரைகள், பலர் காயமுற்றும் இறந்தும் கிடந்தனர்.
Verse 14
चिक्षेप कर्णमुद्दिश्य कर्णस्तान् व्यधमच्छरै: । महामनस्वी सूतपुत्र कर्णके द्वारा उस रथचक्रके नष्ट कर दिये जानेपर ईषादण्ड, जोते, नाना प्रकारके जूए, हाथीके कटे हुए अंग, मरे घोड़े और बहुत-सी मृत मनुष्योंकी लाशें कर्णको लक्ष्य करके चलायीं; परंतु कर्णने अपने बाणोंद्वारा उन सबकी धज्जियाँ उड़ा दीं ।।
சஞ்சயன் கூறினான்—கர்ணனை நோக்கி ஒரு ஏவுகணை எறியப்பட்டது; ஆனால் கர்ணன் தன் அம்புகளால் அதைச் சிதறடித்தான். அப்போது மாத்ரவதியின் மகன், தன்னை ஆயுதமற்றவன் என அறிந்து, போரின் நெருக்கடியில் உயிராபத்தை உணர்ந்தான்.
Verse 15
तमभिद्रुत्य राधेयो मुहूर्तादू भरतर्षभ
சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதக் குலச் சிறந்தவனே! ராதேயன் (கர்ணன்) அவனை நோக்கி பாய்ந்து, சிறிது நேரத்திலேயே அவன் அருகில் வந்து சேர்ந்தான்.
Verse 16
मा युध्यस्व रणेडथीर विशिष्टे रथिभि: सह
சஞ்சயன் கூறினான்— ஓ உறுதியானவனே, இந்தப் போரில் போரிடாதே; குறிப்பாக அந்தச் சிறந்த ரதவீரர்களுடன் சேர்ந்து போரிட வேண்டாம்.
Verse 17
अथैनं धनुषो5ग्रेण तुदन् भूयो5ब्रवीद् वच:
சஞ்சயன் கூறினான்— பின்னர் வில்லின் முனையால் அவனை மீண்டும் குத்தித் தூண்டி, அவன் மறுபடியும் சொன்னான்.
Verse 18
एषोअर्जुनो रणे तूर्ण युध्यते कुरुभि: सह । तत्र गच्छस्व माद्रेय गृहं वा यदि मन्यसे
சஞ்சயன் கூறினான்— இதோ அர்ஜுனன்; குருக்களுடன் சேர்ந்து போர்க்களத்தில் விரைவாகப் போரிடுகிறான். ஓ மாத்ரீபுத்திரா, அங்கே செல்; அல்லது உனக்குச் சரி எனத் தோன்றினால் வீட்டிற்குத் திரும்பு.
Verse 19
तदनन्तर धनुषकी नोकसे उन्हें पीड़ा देते हुए कर्णने पुनः: इस प्रकार कहा--'माद्रीपुत्र! ये अर्जुन कौरवोंके साथ रणभूमिमें शीघ्रतापूर्वक युद्ध कर रहे हैं। तू उन्हींके पास चला जा अथवा तेरा मन हो तो घरको लौट जा! ।।
சஞ்சயன் கூறினான்— அதன் பின் கர்ணன் வில்லின் முனையால் அவனை வலியுறுத்தி மீண்டும் இவ்வாறு சொன்னான்— “மாத்ரீபுத்திரா! அர்ஜுனன் கௌரவர்களுடன் போர்க்களத்தில் விரைவாகப் போரிடுகிறான். நீ அவனிடம் செல்; அல்லது உன் மனம் விரும்பினால் வீட்டிற்குத் திரும்பு.” இவ்வாறு சகதேவனிடம் கூறி, ரதவீரர்களில் முதன்மையான கர்ணன் தன் ரதத்தை மிக வேகமாகச் செலுத்தி முன்னேறினான்; பாஞ்சாலர் மற்றும் பாண்டவர்களின் சேனைகளை எரித்தழிப்பவன் போல் தோன்றினான்.
Verse 20
वध प्राप्तं तु माद्रेयं नावधीत् समरेडरिहा । कुन्त्या: स्मृत्वा वचो राजन् सत्यसंधो महायशा:
சஞ்சயன் கூறினான்— அரசே, மாத்ரீபுத்திரன் சகதேவன் கொல்லத்தக்க நிலையிலிருந்த போதிலும், பகைவரை அழிப்பவன், சத்தியவாக்கில் உறுதியான, பெரும் புகழுடைய கர்ணன் போர்க்களத்தில் அவனை கொல்லவில்லை; குந்திக்கு அளித்த வாக்கை நினைத்து தன்னை அடக்கிக் கொண்டான்.
Verse 21
सहदेवस्ततो राजन् विमना: शरपीडित: । कर्णवाक्छरतप्तक्ष जीवितान्निरविद्यत,राजन्! तदनन्तर सहदेव कर्णके बाणोंसे पीड़ित और उसके वचनरूपी बाणोंसे संतप्त एवं खिन्नचित्त हो अपने जीवनसे विरक्त हो गये
அப்போது, அரசே, சஹதேவன் அம்புகளால் பீடிக்கப்பட்டு மனம் தளர்ந்தான். கர்ணனின் வாக்கு-அம்புகள் கண்களைச் சுட்டதுபோல் தகித்ததால், அவன் வாழ்வின்மேலேயே வெறுப்புற்றான்।
Verse 22
आरुरोह रथं चापि पाञज्वाल्यस्य महात्मन: । जनमेजयस्य समरे त्वरायुक्तो महारथ:
அப்போது அந்த மகாரதன் அவசரத்தால் உந்தப்பட்டு, ஜனமேஜயனுடன் நிகழ்ந்த போரில் மகாத்மா பாஞ்ஜ்வால்யனின் தேரில் ஏறினான்।
Verse 23
फिर वे महारथी सहदेव बड़ी उतावलीके साथ महामना पांचालराजकुमार जनमेजयके रथपर आरूढ़ हो गये ।।
பின்னர் மகாரதன் சஹதேவன் மிகுந்த அவசரத்துடன், மகாமனத்தையுடைய பாஞ்சால அரசகுமாரன் ஜனமேஜயனின் தேரில் ஏறினான். அப்போது படையுடன் வேகமாக துரோணர்மேல் பாய்ந்த வில்லாளன் விராடனை, மத்ர அரசன் சல்யன் அம்புகளின் அடர்ந்த மழையால் மூடினான்।
Verse 24
तयो: समभवद् युद्ध समरे दृढ्धन्विनो: । यादृशं हाभवद् राजन् जम्भवासवयो: पुरा
அரசே, பின்னர் போர்க்களத்தில் அந்த இரு உறுதியான வில்லாளர்களுக்கிடையே, முற்காலத்தில் வாசவனாகிய இந்திரனுக்கும் ஜம்பாசுரனுக்கும் நடந்ததுபோலவே கொடிய போர் எழுந்தது।
Verse 25
मद्रराजो महाराज विराटं वाहिनीपतिम् । आजमलछेने त्वरितस्तूर्ण शतेन नतपर्वणाम्,महाराज! मद्रराज शल्यने सेनापति राजा विराटको बड़ी उतावलीके साथ झुकी हुई गाँठवाले सौ बाण मारकर तुरंत घायल कर दिया
மகாராஜா, மத்ர அரசன் சல்யன் விரைவுடன் நெருக்கத்தில் இருந்து, வளைந்த முடிச்சுகளையுடைய நூறு அம்புகளால் படைத்தலைவன் விராடனை உடனே காயப்படுத்தினான்।
Verse 26
प्रतिविव्याध तं राजन् नवभिर्निशितै: शरै: । पुनश्चैनं त्रिसप्तत्या भूयश्चैव शतेन तु
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, அவன் பதிலடியாக அவனை ஒன்பது கூர்மையான அம்புகளால் குத்தினான்; மீண்டும் எழுபத்து மூன்று அம்புகளால், மேலும் மீண்டும் முழு நூறு அம்புகளாலும் துளைத்தான்.
Verse 27
राजन्! तब विराटने मद्रराजको पहले नौ, फिर तिहत्तर और पुनः सौ तीखे बाणोंसे घायल करके बदला चुकाया ।।
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, விராடன் மத்ர அரசனைப் பதிலடியாக முதலில் ஒன்பது, பின்னர் எழுபத்து மூன்று, மீண்டும் நூறு கூர்மையான அம்புகளால் காயப்படுத்தினான். அதற்கு மறுமொழியாக மத்ராதிபதி சல்யன் போர்க்களத்தில் விராடனின் ரதத்தின் நான்கு குதிரைகளையும் கொன்று, இரண்டு அம்புகளால் சாரதியையும் கொடியையும் வெட்டி வீழ்த்தினான்.
Verse 28
हताश्चात् तु रथात् तूर्णमवप्लुत्य महारथ: । तस्थौ विस्फारयंश्वापं विमुछ्चंश्व शिताउ्छरान्
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அவன் குதிரைகள் கொல்லப்பட்டதும், அந்த மகாரதி உடனே ரதத்திலிருந்து தாவி இறங்கினான். தரையில் உறுதியாக நின்று வில்லின் முழக்கத்தை எழுப்பி, கூர்மையான அம்புகளைத் தொடர்ந்து விடுத்தான்.
Verse 29
शतानीकस्ततो दृष्टवा भ्रातरं हतवाहनम् | रथेनाभ्यपतत् तूर्ण सर्वलोकस्य पश्यत:,तत्पश्चात् शतानीक अपने भाईके वाहनको नष्ट हुआ देख सब लोगोंके देखते-देखते शीघ्र ही रथके द्वारा उनके पास आ पहुँचे
சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது சதானீகன், தன் சகோதரனின் வாகனமும் ரதமும் அழிந்ததைக் கண்டு, அனைவரும் பார்க்கும் முன்னே, தன் ரதத்தில் விரைந்து அவனை நோக்கி பாய்ந்தான்.
Verse 30
शतानीकमथायान्तं मद्रराजो महामृथे । विशिखेैर्बहुभिरविद्ध्वा ततो निन्ये यमक्षयम्,उस महासमरमें वहाँ आते हुए शतानीकको बहुत-से बाणोंद्वारा घायल करके मद्रराज शल्यने उन्हें यमलोक पहुँचा दिया
சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த மகாபோரில் முன்னே வந்த சதானீகனை மத்ர அரசன் சல்யன் பல அம்புகளால் துளைத்தான்; அவ்வாறு காயப்படுத்தி, அவனை யமனின் அழிவிலா உலகிற்கே அனுப்பினான்.
Verse 31
तस्मिंस्तु निहते वीरे विराटो रथसत्तम: । आरुरोह रथं तूर्ण तमेव ध्वजमालिनम्
அந்த வீரன் வீழ்ந்ததும், ரதவீரர்களில் தலைசிறந்த விராடன் கொடிமாலையால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அதே ரதத்தில் உடனே ஏறினான்।
Verse 32
वीर शतानीकके मारे जानेपर रथियोंमें श्रेष्ठ विराट तुरंत ही ध्वज-मालासे विभूषित उसी रथपर आरूढ़ हो गये ।।
அப்போது கோபத்தால் கண்களை விரித்து, இரட்டிப்பு வீரத்துடன் விராடன் தன் அம்புவீச்சால் மத்ரராஜனின் ரதத்தை விரைவில் மூடினான்।
Verse 33
ततो मद्राधिप: क्रुद्ध/ शरेणानतपर्वणा । आजपघानोरसि दृढं विराट वाहिनीपतिम्
அப்போது கோபமுற்ற மத்ராதிபதி, முறியாத இணைப்புகளுள்ள அம்பால் போர்க்களத்தில் விராடனின் படைத்தலைவனை மார்பில் உறுதியாகத் தாக்கினான்।
Verse 34
इससे कुपित हुए मद्रराज शल्यने झुकी हुई गाँठवाले एक बाणसे सेनापति विराटकी छातीमें गहरी चोट पहुँचायी ।।
இதனால் கோபமுற்ற மத்ரராஜன் சல்யன், வளைந்த முடிச்சுகளுள்ள அம்பால் படைத்தலைவன் விராடனின் மார்பில் ஆழ்ந்த காயம் ஏற்படுத்தினான்। கடுமையாகத் துளைக்கப்பட்ட விராடன், அரசே, ரதத்தின் பின்புற இருக்கையில் தள்ளாடி அமர்ந்தான்; பாரதர்களில் சிறந்தவனே, அவனை கடும் மயக்கம் மற்றும் குழப்பம் ஆட்கொண்டது।
Verse 35
सारथिस्तमपोवाह समरे शरविक्षतम् | ततः सा महती सेना प्राद्रवन्निशि भारत
அப்போது போரில் அம்புகளால் காயமுற்ற அவனை சாரதி போர்க்களத்திலிருந்து எடுத்துச் சென்றான்। அதன் பின், பாரதா, அந்தப் பெரும் படை இரவில் ஓடிப்போனது।
Verse 36
तां दृष्टवा विद्रुतां सेनां वासुदेवधनंजयौ
சஞ்சயன் கூறினான்—ஓடிப்போகும் அந்தப் படையைப் பார்த்த வாசுதேவன் கிருஷ்ணனும் தனஞ்சயன் அர்ஜுனனும் அந்தச் சிதறலை உணர்ந்தனர்; போர்க்களத்தில் அணிகள் சாயும் வேளையில் வீரமும் தர்மமும் சோதிக்கப்படும்—அது அசுப நிமித்தமெனத் தோன்றியது.
Verse 37
प्रयातौ तत्र राजेन्द्र यत्र शल्यो व्यवस्थित: । राजेन्द्र! उस सेनाको भागती देख श्रीकृष्ण और अर्जुन उसी ओर चल दिये, जहाँ राजा शल्य खड़े थे ।। तौतु प्रत्युद्ययौ राजन् राक्षसेन्द्रो हालम्बुष:
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அரசன் சல்யன் நிலைபெற்று நின்ற இடத்திற்கே கிருஷ்ணனும் அர்ஜுனனும் சென்றனர். ஆனால், அரசே, அவர்கள் முன்னேறியவுடனே ராக்ஷசர்களின் தலைவன் ஹாலம்புஷன் எதிர்த்து வர முன்வந்தான்.
Verse 38
तुरड्रममुखैर्युक्ते पिशाचै्घोरदर्शनि:
சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் தேரில் குதிரைமுகம் போன்ற முகங்களையுடைய அச்சமூட்டும் பிசாசுகள் பூட்டப்பட்டிருந்தனர். அதன்மேல் ஈரத்துடன் திகழும் செம்மைச் கொடி பறந்தது; செம்பூ மலர்மாலைகளால் அந்தத் தேரு அலங்கரிக்கப்பட்டது. அந்தக் கொடூரத் தேரு கரும்பொன்னால் (கரிய இரும்பால்) செய்யப்பட்டு, மேலே கரடியின் தோல் போர்த்தப்பட்டிருந்தது.
Verse 39
लोहितार्द्रपताक॑ त॑ रक्तमाल्यविभूषितम् | कार्ष्णायसमयं घोरमृक्षचर्मसमावृतम्
சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தத் தேரில் ஈரச் செம்மைக் கொடி பறந்தது; செம்மை மாலைகளால் அது அலங்கரிக்கப்பட்டது. அச்சமூட்டும் அந்தத் தேரு கரிய இரும்பால் செய்யப்பட்டு, கரடியின் தோலால் மூடப்பட்டிருந்தது.
Verse 40
रौद्रेण चित्रपक्षेण विवृताक्षेण कूजता । ध्वजेनोच्छितदण्डेन गृध्रराजेन राजता
சஞ்சயன் கூறினான்—உயர்த்தப்பட்ட தண்டில் ஏந்திய கொடியால் அந்தத் தேரு ஒளிர்ந்தது; அதில் கொடூரத் தன்மையுடன், வண்ணவண்ணச் சிறகுகளுடன், விரிந்த கண்களால் கத்திக் கூவுகின்ற கழுகுகளின் அரசன் விளங்கினான்.
Verse 41
रुरोधार्जुनमायान्तं प्रभञ्जनमिवाद्रिराट्
சஞ்சயன் கூறினான்—எப்படி ஒரு மாபெரும் மலைக் குன்று கொந்தளிக்கும் புயலின் வேகத்தைத் தடுத்து நிறுத்துமோ, அதுபோல மலைமன்னன் முன்னேறி வந்த அர்ஜுனனை அசையாமல் நின்று தடுத்தான்।
Verse 42
अतितीव्रं महद् युद्ध नरराक्षसयोस्तदा
சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! அப்போது அங்கே மனிதனுக்கும் ராக்ஷசனுக்கும் இடையில் மிகக் கடுமையான மாபெரும் போர் எழுந்தது; அது பார்வையாளர்களின் உற்சாகத்தை உயர்த்தியது, மேலும் கழுகுகள், காகங்கள், நாரைகள், ஆந்தைகள், கங்கப் பறவைகள், நரிகளுக்கு மகிழ்ச்சி அளித்தது।
Verse 43
द्रष्टणां प्रीतिजनन सर्वेषां तत्र भारत । गृध्रकाकबलोलूककड़्कगोमायुहर्षणम्
ஓ பாரதா! அந்தப் போர் அங்கே இருந்த எல்லா பார்வையாளர்களின் மகிழ்ச்சியை உயர்த்தி, கழுகுகள், காகங்கள், நாரைகள், ஆந்தைகள், கங்கப் பறவைகள், நரிகளுக்கு உவகை அளித்தது।
Verse 44
तमर्जुन: शतेनैव पत्रिणां समताडयत् | नवभिश्ष शितैर्बाणैर्थ्वजं चिच्छेद भारत
சஞ்சயன் கூறினான்—அர்ஜுனன் அவனை நூறு இறகுடைய அம்புகளால் தாக்கினான்; ஓ பாரதா! பின்னர் ஒன்பது கூர்மையான அம்புகளால் அவன் கொடியை வெட்டித் தள்ளினான்।
Verse 45
भरतनन्दन! अर्जुनने सौ बाणोंसे उस राक्षसको घायल कर दिया और नौ तीखे बाणोंसे उसकी ध्वजा काट डाली ।।
ஓ பரதநந்தனா! அர்ஜுனன் நூறு அம்புகளால் அந்த ராக்ஷசனைப் புண்படுத்தி, ஒன்பது கூர்மையான அம்புகளால் அவன் கொடியை வெட்டினான். பின்னர் மூன்று அம்புகளால் சாரதியை, மேலும் மூன்றால் ரதத்தின் திரிவேணுகத்தை, ஒரு அம்பால் அவன் வில்லைக், நான்கு அம்புகளால் நான்கு குதிரைகளையும் வெட்டி வீழ்த்தினான்।
Verse 46
पुन: सज्यं कृतं चापं तदप्यस्य द्विधाच्छिनत् । विरथस्योद्यतं खड््ग॑ं शरेणास्य द्विधाकरोत्
அவன் மீண்டும் மற்றொரு வில்லில் நாண் ஏற்றியதும், அர்ஜுனன் அதையும் இரண்டாக வெட்டினான். தேரிழந்த அந்த ராட்சசன் வாளை உயர்த்தியபோது, அர்ஜுனன் ஒரு அம்பால் அதையும் இரண்டாகப் பிளந்தான்.
Verse 47
अथीैनं निशितैरबणिश्षतुर्भिर्भरतर्षभ | पार्थोड्विध्यद् राक्षसेन्द्रं स विद्ध: प्राद्रवद् भयात्
பரதகுலச் சிறந்தவனே! பின்னர் குந்திபுத்திரன் அர்ஜுனன் நான்கு கூரிய அம்புகளால் அந்த ராட்சசராஜனைத் துளைத்தான். அவற்றால் காயமுற்ற அலம்புஷன் அச்சத்தால் ஓடிப்போனான்.
Verse 48
त॑ विजित्यार्जुनस्तूर्ण द्रोणान्तिकमुपाययौ । किरजञज्शरगणान् राजन् नरवारणवाजिषु
அரசே! அவனை வென்று அர்ஜுனன் மனிதர், யானைகள், குதிரைகள் மீது அம்புக்கூட்டங்களைப் பொழிந்தவாறே விரைந்து துரோணாசாரியரின் அருகே சென்றான்.
Verse 49
वध्यमाना महाराज पाण्डवेन यशस्विना । सैनिका न्यपतन्नुर्व्या वातनुन्ना इव द्रुमा:
மகாராஜா! அந்தப் புகழ்மிக்க பாண்டவகுமாரன் வெட்டிக் குவித்தபோது, உங்கள் படைவீரர்கள் புயலால் வேரோடு சாய்ந்த மரங்களைப் போலத் தடதடவென பூமியில் விழுந்தனர்.
Verse 50
तेषु तूत्साद्यमानेषु फाल्गुनेन महात्मना । सम्प्राद्रवद् बल॑ सर्व पुत्राणां ते विशाम्पते,प्रजानाथ! जब इस प्रकार महात्मा अर्जुनके द्वारा उनका संहार होने लगा, तब आपके पुत्रोंकी सारी सेना भाग चली
மக்கள்தலைவா! மகாத்மா பால்குணன் (அர்ஜுனன்) இவ்வாறு அவர்களை அழிக்கத் தொடங்கியதும், உங்கள் புதல்வர்களின் முழுப் படையும் அச்சத்தில் ஓடித் தப்பியது.
Verse 113
शरैरनेकसाहसैराच्छिनत् सूतनन्दन: । उठे हुए कालचक्रके समान सहसा अपने ऊपर गिरते हुए उस रथचक्रको सूतनन्दन कर्णने कई हजार बाणोंसे काट गिराया
சஞ்சயன் கூறினான்—சூதனந்தனன் கர்ணன், பல ஆயிரம் அம்புகளால், காலச்சக்கரம் போல் எழுந்து தன் மீது திடீரென விழவிருந்த அந்த ரதச்சக்கரத்தை வெட்டி வீழ்த்தினான்।
Verse 143
वार्यमाणस्तु विशिखै: सहदेवो रणं जहौ । तत्पश्चात् माद्रीकुमार सहदेवने अपने-आपको आयुधोंसे रहित समझकर कर्णके बाणोंसे अवरुद्ध हो उस रणभूमिको त्याग दिया
அம்புகளின் மழையால் தடுக்கப்பட்டு சகதேவன் போரைக் கைவிட்டான். பின்னர் மாத்ரீபுத்திரன் சகதேவன் தன்னை ஆயுதமற்றவன் என எண்ணி, கர்ணனின் அம்புகளால் முற்றுகையிடப்பட்டு அந்தப் போர்க்களத்தை விட்டு விலகினான்।
Verse 153
अब्रवीत् प्रहसन् वाक््यं सहदेवं विशाम्पते । भरतश्रेष्ठ! प्रजानाथ! तदनन्तर राधापुत्र कर्णने दो घड़ीतक सहदेवका पीछा करके उनसे हँसते हुए इस प्रकार कहा--
சஞ்சயன் கூறினான்—புன்னகையுடன் ராதேயன் கர்ணன் சகதேவனை நோக்கி சொற்களை உரைத்தான். பாரதர்களில் சிறந்தவனே, மக்கள்தலைவனே! அதன் பின் ராதாபுத்திரன் கர்ணன் சிறிதுநேரம் சகதேவனைத் தொடர்ந்து சென்று, சிரித்தபடியே இவ்வாறு கூறினான்—
Verse 166
इस प्रकार श्रीमह्याभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें रात्रियुद्धके प्रसंगमें दुर्योधनका पलायनविषयक एक सौ छाछठवाँ अध्याय पूरा हुआ
“மாத்ரீபுத்திரனே, உன் சமமானவர்களோடு மட்டுமே போர் செய்; என் சொல்லில் ஐயம் கொள்ளாதே. அவசரப் பிள்ளையே! போர்க்களத்தில் சிறந்த ரதவீரர்களுடன் மோதாதே; உன் அளவினருடன் தான் போரிடு.”
Verse 167
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे अलम्बुषपराभवे सप्तषष्ट्यधिकशततमो<ध्याय:
இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணபர்வத்தில், கடோத்கசவதப் பர்வத்தின் இரவுப்போர் மற்றும் அலம்புஷன் தோல்வி பற்றிய நூற்று அறுபத்தேழாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।
Verse 356
वध्यमाना शरशतै: शल्येनाहवशोभिना । भरतनन्दन! समरांगणमें बाणोंसे क्षत-विक्षत हुए राजा विराटको उनका सारथि दूर हटा ले गया। तब संग्राममें शोभा पानेवाले शल्यके सैकड़ों सायकोंसे पीड़ित हुई वह विशाल सेना उस रात्रिके समय भाग खड़ी हुई
சஞ்சயன் கூறினான்—பரதகுலத்தோனே! போரில் ஒளிரும் சல்யன் எய்த நூற்றுக்கணக்கான அம்புகளால் தாக்கப்பட்டு, போர்க்களத்தில் அம்புகளால் காயமடைந்து சிதைந்த விராட அரசனை அவன் தேரோட்டி தூரம் இழுத்துச் சென்றான். அப்போது சல்யனின் நூற்றுக் கணக்கான சாயகங்களால் துன்புறுத்தப்பட்ட அந்தப் பெரும் படை இரவில் நிலைதளர்ந்து சிதறி ஓடிற்று.
Verse 373
अष्टचक्रसमायुक्तमास्थाय प्रवरं रथम् । राजन्! उस समय राक्षसराज अलम्बुष आठ पहियोंसे युक्त श्रेष्ठ रथपर आरूढ़ हो उन दोनोंका सामना करनेके लिये आगे बढ़ आया
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அச்சமயம் ராட்சசராஜன் அலம்புஷன் எட்டு சக்கரங்கள் கொண்ட சிறந்த தேரில் ஏறி, அந்த இருவரையும் எதிர்கொள்ள முன்னே வந்தான்.
Verse 403
स बभौ राक्षसो राजन् भिन्नाउज्जनचयोपम: । उसकी ध्वजापर विचित्र पंख और फैले हुए नेत्रोंवाला भयंकर गृध्रराज अपनी बोली बोलता था। उससे उपलक्षित उस ऊँचे डंडेवाले कान्तिमान् ध्वजसे कटे-छटे कोयलेके पहाड़के समान वह राक्षस बड़ी शोभा पा रहा था
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அந்த ராட்சசன் உடைந்த கரிய அஞ்சனக் குவியலைப் போல, வெட்டுண்ட கரிக்குன்றைப் போன்ற தோற்றத்துடன் ஒளிர்ந்தான். அவன் கொடியில் விசித்திர இறகுகளும் விரிந்த கண்களும் கொண்ட பயங்கர கழுகரசன் தன் அச்சமூட்டும் குரலை எழுப்பிக் கொண்டிருந்தான். அந்த உயர்ந்த தண்டுடன் கூடிய ஒளிமிக்க கொடியால் அடையாளம் பெற்ற அவன், மேலும் அச்சுறுத்தும் மாட்சியுடன் போர்க்களத்தில் திகழ்ந்தான்.
Verse 413
किरन् बाणगणान् राजन् शतशोडर्जुनमूर्थनि । राजन! अर्जुनके मस्तकपर सैकड़ों बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए उस राक्षसने अपनी ओर आते हुए अर्जुनको उसी प्रकार रोक दिया
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அர்ஜுனனின் தலைமேல் நூற்றுக்கணக்கான அம்புக் கூட்டங்களைப் பொழிந்து, நேராக முன்னேறி வந்த அர்ஜுனனை அந்த ராட்சசன் தடுத்தான்; எவ்வாறு மலைகளின் அரசன் இமயமலை கொடிய காற்றைத் தடுத்து நிறுத்துகிறதோ அவ்வாறே.
Frequently Asked Questions
Whether public reproach and threatened retaliation are legitimate responses within war, especially when the target is a revered teacher (Droṇa) and when coalition partners disagree on what constitutes adharma.
The chapter underscores that dharma in conflict is context-sensitive and easily politicized; therefore restraint, disciplined speech, and alliance ethics are necessary to prevent self-destructive internal fragmentation.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-level function is practical-ethical, illustrating how discourse, shame, and restraint operate as stabilizing forces within a fragile wartime alliance.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.