Adhyaya 156

Verse 1

/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ७ श्लोक मिलाकर कुल ५१ श्लोक हैं।) चतुष्पञ्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: रात्रियुद्धमें पाण्डव-सैनिकोंका द्रोणाचार्यपर आक्रमण और द्रोणाचार्यद्वारा उनका संहार धृतराष्ट्र रवाच यत्‌ तदा प्राविशत्‌ पाण्डूनाचार्य: कुपितो बली । उक्त्वा दुर्योधन मन्दं मम शास्त्रातिगं सुतम्‌

திருதராஷ்டிரன் கேட்டான்— சஞ்சயா! என் ஆணையை மீறிய என் மந்தபுத்தி மகன் துரியோதனனை கண்டித்துக் கோபம் கொண்ட வல்லமைமிகு ஆசாரிய துரோணன், அப்போது பாண்டவர் படையில் நுழைந்து, தேரில் அமர்ந்து படையின் உள்ளே எங்கும் சுற்றி அழிவைத் தொடங்கியபோது, அந்த மகாதனுர்தர வீர துரோணாசாரியரை பாண்டவர்கள் எவ்வாறு தடுத்தனர், எவ்வாறு எதிர்கொண்டனர்? அந்த இரவுப் போரில் அவரை அடக்க அவர்கள் செய்த வழி என்ன?

Verse 2

प्रविश्य विचरन्तं च रथे शूरमवस्थितम्‌ । कथं द्रोणं महेष्वासं पाण्डवा: पर्यवारयन्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாதனுர்தரனான வீரன் துரோணர் தேரில் அமர்ந்து பாண்டவர் சேனையில் புகுந்து அதன் நடுவே எங்கும் சுற்றித் திரிந்தபோது, பாண்டவர்கள் அந்தப் பெருவில்லாளனை எவ்வாறு தடுத்து அடக்கினர்?

Verse 3

केडरक्षन्‌ दक्षिणं चक्रमाचार्यस्य महाहवे । के चोत्तरमरक्षन्त निघ्नतः शात्रवान्‌ बहून्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தப் பெரும் போரில் ஆசாரியர் துரோணர் பல பகை வீரர்களை வீழ்த்திக் கொண்டிருந்தபோது, அவர்தேரின் வலச்சக்கரத்தை யார் காத்தனர்? இடச்சக்கரத்தை யார் பாதுகாத்தனர்?

Verse 4

के चास्य पृष्ठतो5न्वासन्‌ वीरा वीरस्य योधिन: । के पुरस्तादवर्तन्त रथिनस्तस्य शत्रव:,युद्धपरायण वीर रथी आचार्यके पीछे कौन-से वीर थे और शत्रुपक्षेके कौन-कौनसे वीर उनके सामने खड़े हुए थे

சஞ்சயன் கூறினான்—போரில் ஈடுபட்ட அந்த வீரத் தேரோட்டிய ஆசாரியரின் பின்னால் எந்த வீரர்கள் தொடர்ந்தனர்? பகை அணியின் எந்தத் தேர்வீரர்கள் அவர்முன் அணிவகுத்து நின்றனர்?

Verse 5

मन्ये तानस्पृशच्छीतमतिवेलमनार्तवम्‌ । मन्ये ते समवेपन्त गावो वै शिशिरे यथा

சஞ்சயன் கூறினான்—அளவுக்கு மீறிய, காலமற்ற ஒரு குளிர் அவர்களைத் தாக்கியதாக எனக்குத் தோன்றுகிறது. குளிர்காலத்தில் மாடுகள் நடுங்குவது போல, அவர்கள் அனைவரும் ஒன்றாக நடுங்கினர் என நினைக்கிறேன்.

Verse 6

मैं तो समझता हूँ शत्रुओंको बहुत देरतक बिना मौसमके ही सर्दी लगने लगी होगी। जैसे शिशिर-ऋतुमें गायें सर्दीके मारे काँपने लगती हैं, उसी तरह वे शत्रु-सैनिक भी आचार्यके भयसे थर-थर काँपने लगे होंगे ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—அடங்காத மகாதனுர்தரன், ஆயுதம் தாங்குவோரில் முதன்மையான துரோணர், படசாலர் அணிகளில் புகுந்து தேர்வழிகளில் நடனமாடுவது போலச் சுழன்று முன்னேறியபோது, பகைச் சேனை அச்சத்தால் நடுங்கி மனத் திடத்தை இழந்தது.

Verse 7

क्योंकि किसीसे परास्त न होनेवाले, सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ महाधनुर्धर द्रोणाचार्यने पांचालोंकी सेनामें रथके मार्गोंपर नृत्य-सा करते हुए प्रवेश किया था ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—ரதவீரர்களில் சிறந்த துரோணாசாரியர் பாஞ்சாலரின் எல்லாப் படைகளையும் எரித்துக் கொண்டிருந்தார்; கோபத்தில் அவர் எரியும் தூமகேதுவைப் போலத் தோன்றினார். எவராலும் வெல்லப்படாதவரும் ஆயுததாரர்களில் உத்தமருமான அவர் மரணத்தை எவ்வாறு அடைந்தார்?

Verse 8

संजय उवाच सायाह्रे सैन्धवं हत्वा राज्ञा पार्थ: समेत्य च | सात्यकिश्न महेष्वासो द्रोणमेवाभ्यधावताम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! மாலைக்காலத்தில் சிந்துநாட்டு இளவரசன் (ஜயத்ரதன்)னை வதைத்து, பார்த்தன் அர்ஜுனன் அரசன் யுதிஷ்டிரனைச் சந்தித்தான்; பின்னர் மகாதனுர்தரன் அர்ஜுனனும் சாத்தியகியும் துரோணாசாரியர்மேல் நேராகப் பாய்ந்தனர்.

Verse 9

तथा युधिष्ठिरस्तूर्ण भीमसेनश्न पाण्डव: । पृथक्‌चमूशभ्यां संयत्तौ द्रोणमेवाभ्यधावताम्‌

அதேபோல் அரசன் யுதிஷ்டிரனும் பாண்டுவின் மகன் பீமசேனனும் தத்தம் படைப்பிரிவுகளைத் தயார்செய்து விரைவாகத் துரோணாசாரியர்மேலேயே தாக்குதலைச் செலுத்தினர்.

Verse 10

तथैव नकुलो धीमान्‌ सहदेवश्न दुर्जय: । धृष्टद्युम्न: सहानीको विराटश्व॒ सकेकय:

அதேபோல் அறிவுடைய நகுலனும் வெல்லற்கரிய சகதேவனும், படையுடன் த்ருஷ்டத்யும்னனும், விராட அரசனும், கேகய இளவரசனும், மேலும் மத்ஸ்யர் மற்றும் ஷால்வர் தங்கள் படைகளுடன்—போர்க்களத்தில் துரோணாசாரியர்மேலேயே முன்னேறினர்.

Verse 11

।। द्रुपदश्ष तथा राजा पञ्चालैरभिरक्षित:

மேலும் அரசன் த்ருபதனும் பாஞ்சாலர்களால் காக்கப்பட்டு பாதுகாக்கப்பட்டிருந்தான்.

Verse 12

द्रौपदेया महेष्वासा राक्षसश्नल घटोत्कच:

த்ரௌபதியின் புதல்வர்கள்—மகாதனுர்தரர்கள்—மற்றும் ராட்சசன் கடோத்கசனும் அங்கே இருந்தனர்।

Verse 13

प्रभद्रकाश्न॒ पञज्चाला: षट्सहस्रा: प्रहारिण:

பிரபத்ரகர்களும் பாஞ்சாலர்களும்—ஆறாயிரம் பேர்—தாக்குதலாளர்களாய் முன்னேறினர்।

Verse 14

तथेतरे नरव्याप्रा: पाण्डवानां महारथा:

அவ்வாறே பாண்டவர்களின் மற்ற மகாரதர்களும் மனிதப் பணியில் ஈடுபட்டு, போர்க் கடமையில் முழுமையாகச் செயல்பட்டனர்।

Verse 15

सहिता: संन्यवर्तन्त द्रोणमेव द्विजर्षभम्‌ । इसी प्रकार पाण्डव-सेनाके अन्य महारथी वीर पुरुषसिंह भी एक साथ द्विजदश्रेष्ठ ट्रोणाचार्ुकी ओर ही लौट आये ।। १४ $ ।। तेषु शूरेषु युद्धाय गतेषु भरतर्षभ

அவர்கள் அனைவரும் ஒன்றாகத் திரும்பினர்—பிராமணர்களில் சிறந்த துரோணரிடமே. அந்த வீரர்கள் போருக்குப் புறப்பட்டபோது, ஓ பரதகுலச் சிறந்தவனே, போர் முழுதும் துரோணரையே மையமாகக் கொண்டு தீர்மான நிலைக்கு வந்தது।

Verse 16

योधानामशिवा रौद्रा राजन्नन्तकगामिनी

ஓ அரசே, வீரர்களுக்காக ஒரு அசுபமான, கொடூரமான—அந்தகனை நோக்கி இட்டுச் செல்லும் போல—அபசகுனம் எழுந்தது।

Verse 17

तस्यां रजन्यां घोरायां नदन्त्य: सर्वतः शिवा:

அந்த கொடிய இரவில் எல்லாத் திசைகளிலும் நரிகள் ஊளையிட்டன—போரின் நடுவே வரவிருக்கும் பேரழிவை முன்னறிவிக்கும் அபசகுனம்.

Verse 18

उलूकाश्चाप्यदृश्यन्त शंसन्तो विपुलं भयम्‌

மேலும் ஆந்தைகளும் காணப்பட்டன—அவை பேரச்சத்தை முன்னறிவித்தன.

Verse 19

ततः सैन्येषु राजेन्द्र शब्द: समभवन्महान्‌

பின்னர், அரசே, படைகளில் பெரும் முழக்கம் எழுந்தது; குதிரைகளின் குளம்படிகளின் தாக்கத்தால் எங்கும் கடும் ஆரவாரம் பரவியது.

Verse 20

भेरीशब्देन महता मृदड्भानां स्वनेन च । गजानां बंहितैश्वापि तुरड्राणां च ह्रेषितै:

போர்முரசுகளின் பேரொலியாலும், மிருதங்கங்களின் முழக்கத்தாலும், யானைகளின் பிளிறலாலும், குதிரைகளின் கனைப்பாலும் போர்க்களம் அதிர்ந்தது.

Verse 21

ततः समभवद्‌ युद्ध संध्यायामतिदारुणम्‌

பின்னர் மாலைக்காலத்தில் மிகக் கொடிய போர் எழுந்தது.

Verse 22

तमसा चावृते लोके न प्राज्ञायत किंचन

சஞ்சயன் கூறினான்—உலகம் இருளால் மூடப்பட்டபோது எதுவும் தெளிவாக அறியப்படவில்லை।

Verse 23

नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—மனிதர், குதிரை, யானை ஆகியோரின் இரத்தம் ஒன்றாகக் கலந்து உறைந்து ஒரே கட்டியாகியது।

Verse 24

रात्रौ वंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते

சஞ்சயன் கூறினான்—இரவிலோ அது, மூங்கில் காடால் சூழப்பட்ட மலை ஒன்று எரிந்து கொண்டிருப்பதுபோல் தோன்றியது।

Verse 25

मृदज्रानकनिह्वदिर्सझरै: पटहैस्तथा

சஞ்சயன் கூறினான்—மிருதங்கம், ஆனகம், ஜரா, அதுபோல படஹப் போர் முரசுகளின் முழக்கம் எழுந்தது।

Verse 26

नैव स्वे न परे राजन प्राज्ञायन्त तमोवृते

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, அனைத்தும் இருளால் மூடப்பட்டபோது தம் பக்கம் எது, எதிர் பக்கம் எது என யாரும் அறிய முடியவில்லை।

Verse 27

भौमं॑ रजो<थ राजेन्द्र शोणितेन प्रणाशितम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது, அரசே! இரத்தத்தால் பூமியின் தூசி அழிந்தது. அவ்வளவு அடர்த்தியாகச் சோணிதம் தரையில் பரவியது; போர்த் தூசியின் மங்கலும் மறைந்தது.

Verse 28

ततः: सा भारती सेना मणिहेमविभूषिता

பின்னர் அந்த பாரதச் சேனை மணிகளாலும் பொன்னாலும் அலங்கரிக்கப்பட்டு ஒளிவீசிக் காட்சியளித்தது.

Verse 29

द्यौरिवासीत्‌ सनक्षत्रा रजन्यां भरतर्षभ | भरतश्रेष्ठ] उस समय रात्रिकालमें मणियों तथा सुवर्णके आभूषणोंसे विभूषित हुई वह कौरव-सेना नक्षत्रोंसे युक्त आकाशके समान सुशोभित होती थी ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—பரதசிரேஷ்டா! இரவில் மணிகளும் பொன்னாபரணங்களும் அணிந்த அந்த கௌரவச் சேனை, நட்சத்திரங்கள் நிறைந்த வானம்போல் ஒளிர்ந்தது. அது நரிகளின் அலறலாலும் படைகளின் ஆரவாரத்தாலும் முழங்கியது; ஈட்டிகளும் கொடிகளும் நிறைந்து காணப்பட்டது.

Verse 30

तत्राभवन्महाशब्दस्तुमुलो लोमहर्षण:

அங்கே ஒரு பேரொலி எழுந்தது—கேளிக்கிடமில்லாத தும்மென்று முழங்கும், ரோமஞ்சம் எழச் செய்யும் அளவுக்கு அச்சமூட்டும் ஒலி.

Verse 31

सा निशी्थे महाराज सेनादृश्यत भारती

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! நள்ளிரவில் அந்த பாரதச் சேனை (மீண்டும்) கண்ணுக்குத் தெரிந்தது.

Verse 32

तत्र नागा रथाश्वैव जाम्बूनदविभूषिता:

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே போர்யானைகள், தேர்கள், குதிரைகள் அனைத்தும் ஜாம்பூநதப் பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்டிருந்தன; போரின் கொடுமை நடுவே வெளிப்புற அரசச் செழிப்பு ஒளிர்ந்தாலும், உள்ளார்ந்த வன்முறையின் விலை மறையவில்லை।

Verse 33

ऋष्टिशक्तिगदाबाणमुसलप्रासपट्टिशा:

சஞ்சயன் கூறினான்—அவர்கள் ஈட்டிகள், சக்திகள், கதைகள், அம்புகள், முசல்கள், லான்சுகள், பட்டிசங்கள் ஆகிய ஆயுதங்களை ஏந்தி, போரின் வெறியில் எறிந்தனர்.

Verse 34

दुर्योधनपुरोवातां रथनागबलाहकाम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—போரில் ஈடுபட விரும்பிய வீரர்கள், மேகக் கூட்டம் போன்ற அந்த மிகப் பயங்கரப் படையில் நுழைந்தனர்; துரியோதனன் அதற்கு முன்னோடி வீசும் காற்றுபோல், தேரங்களும் யானைகளும் மேகத் தொகுதிபோல் இருந்தன. அத்தகைய ஆயுதப் புயலில் நுழைந்தவன் உயிரையும் தீர்ப்பறிவையும் இழக்கிறான்; அதைத் தாண்டச் செல்ல நாவுபோன்ற அடைக்கலம் எதுவும் இல்லை.

Verse 35

वादित्रघोषस्तनितां चापविद्युद्ध्वजैर्व॒ताम्‌ । द्रोणपाण्डवपर्जन्यां खड्गशक्तिगदाशनिम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—வாத்தியங்களின் முழக்கம் இடிமுழக்கம்போல் எழுந்தது; வளைந்த வில்லுகளின் அருகே பறந்த கொடிகள் மின்னல்போல் மின்னின. துரோணரும் பாண்டவர்களும் மோதிய அந்தப் போர்மேகம் பர்ஜன்யன் போல்; அதன் இடிவீழ்ச்சிகள் வாளும் சக்தியும் கதையும் ஆகின.

Verse 36

शरधारास्त्रपवनां भुशं शीतोष्णसंकुलाम्‌ । घोरां विस्मापनीमुग्रां जीवितच्छिदमप्लवाम्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே அம்புகளின் பெருக்குகளும் ஆயுதக் காற்றும் எழுந்தன—கடுமையானவை, குளிரும் வெப்பமும் கலந்த உச்சங்களுடன்; அது கொடுமையானது, வியப்பூட்டுவது, அச்சமூட்டுவது—உயிரையே வெட்டித் தள்ளுவது; தப்பி பாதுகாப்பாகக் கடக்க எந்த அடைக்கலமும் இல்லை.

Verse 37

तस्मिन्‌ रात्रिमुखे घोरे महाशब्दनिनादिते

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த அச்சமூட்டும் இரவின் தொடக்கத்தில், பேரொலியின் கொந்தளிப்பால் போர்க்களம் முழங்கியது; இருள் சூழ்ந்தபோதும் போரின் ஆரவாரம் தணியவில்லை. தொடர்ந்த கொலையிடையே பயமும் தர்மச் சிக்கலும் மேலும் கனிந்தன.

Verse 38

रात्रियुद्धे महाघोरे वर्तमाने सुदारुणे

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த இரவுப் போர் நடைபெற்று கொண்டிருந்தபோது—மிகவும் அச்சமூட்டும், அளவிறந்த கொடுமையுடனும்—…

Verse 39

ये ये प्रमुखतो राजन्नावर्तन्त महारथा:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே, முன்னணியிலிருந்து திரும்பிய முதன்மை மகாரதர்கள் முன்னே நின்றே திரும்பினர்; அவர்களது நகர்வின்படியே படைவரிசையின் போக்கும் அவர்களைப் பின்தொடர்ந்தோரின் மனத் திடமும் அமைந்தது.

Verse 40

तानि नागसहस्राणि रथानामयुतानि च,उस प्रदोषकालमें अकेले द्रोणाचार्यने अपने नाराचोंद्वारा एक हजार हाथी, दस हजार रथ तथा लाखों-करोड़ों पैदल एवं घुड़सवार नष्ट कर दिये

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த மாலைச் சாயலில் துரோணன் ஒருவனே தன் கூரிய நாராச அம்புகளால் ஆயிரம் யானைகளையும், பத்தாயிரம் தேர்களையும், எண்ணற்ற காலாட்களையும் குதிரைவீரர்களையும் அழித்தான். தர்மம் பழிவாங்கலும் பகையும் மூடியபோது, போர்க் கலை கூட அளவிறந்த மனித இழப்பை உண்டாக்கும் கொடுஞ்செயலாக மாறுவதை இவ்வுரை உணர்த்துகிறது.

Verse 41

पदातिहयसंघानां प्रयुतान्यर्बुदानि च | द्रोणेनैकेन नाराचैर्निर्भिन्नानि निशामुखे

சஞ்சயன் கூறினான்—இரவின் தொடக்கத்தில் துரோணன் ஒருவனே நாராச அம்புகளால் காலாட் படை, குதிரைப் படை எனப் பெருந்திரள்களை—பத்தாயிரங்கள், மேலும் கோடிகள் வரை—கிழித்துத் தகர்த்தான்; ஆயிரம் யானைகளையும் பத்தாயிரம் தேர்களையும் வீழ்த்தினான். இது போர்க்களத்தில் சக்தியின் அச்சமூட்டும் சமமின்மையை வெளிப்படுத்துகிறது; தர்மம் வழிநடத்தும் போர் அல்ல, வெறும் அழிவே மேலோங்கியது.

Verse 116

धृष्टद्युम्नपिता राजन्‌ द्रोणमेवाभ्यवर्तत । राजन! पांचाल-सैनिकोंसे सुरक्षित धृष्टद्युम्न-पिता राजा द्रुपदने भी द्रोणाचार्यका ही सामना किया

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! பாஞ்சாலப் படைகளின் பாதுகாப்பில் இருந்தபோதும், த்ருஷ்டத்யும்னனின் தந்தை அரசன் த்ருபதன் தானே துரோணாசாரியரை எதிர்கொள்ள முன்னேறினான்।

Verse 126

ससैन्यास्ते न्यवर्तन्त द्रोणमेव महाद्युतिम्‌ महाधनुर्धर द्रौपदीकुमार तथा राक्षस घटोत्कच भी अपनी सेनाओंके साथ महातेजस्वी द्रोणाचार्यकी ही ओर लौट आये

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது அவர்கள் தத்தம் படைகளுடன்—த்ரௌபதியின் மகனான மகாதனுர்தரனும், ராக்ஷசன் கடோத்கசனும்—மீண்டும் திரும்பி, மகாதேஜஸ்வியான துரோணாசாரியரையே நோக்கி முன்னேறினர்।

Verse 133

द्रोणमेवा भ्यवर्तन्त पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्‌ । प्रहार करनेमें कुशल छ: हजार प्रभद्रक और पांचाल योद्धा भी शिखण्डीको आगे करके द्रोणाचार्यपर ही चढ़ आये

சஞ்சயன் கூறினான்—சிகண்டியை முன்னணியில் வைத்து அவர்கள் நேராகத் துரோணாசாரியர்மேல் பாய்ந்தனர். தாக்குதலில் தேர்ந்த ஆறாயிரம் பிரபத்ரகர்களும் பாஞ்சால வீரர்களும் சிகண்டியை முன்வைத்து துரோணாசாரியர்மேல் மோதினர்।

Verse 153

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें रात्रिकालिक युद्धके प्रसंगमें दुर्योधन-पराजयविषयक एक सौ तिरपनवाँ अध्याय पूरा हुआ

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் துரோணப் பர்வத்தில் அடங்கிய கடோத்கசவதப் பர்வத்தில், இரவுப் போர் நிகழ்வில், துரியோதனன் தோல்வியைப் பற்றிய நூற்று ஐம்பத்து மூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவு பெற்றது।

Verse 154

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे चतुष्पड्चाशदधिकशततमोड्ध्याय:

இதி ஸ்ரீமகாபாரதே துரோணபர்வணி கடோத்கசவதபர்வணி ராத்திரியுத்தே ஷட்பஞ்சாஷததிகஷததமோऽத்தியாயः।

Verse 156

बभूव रजनी घोरा भीरूणां भयवर्धिनी । भरतश्रेष्ठ! युद्धके लिये उन शूरवीरोंके आ पहुँचनेपर वह रात बड़ी भयंकर हो गयी, जो भीरु पुरुषोंके भयको बढ़ानेवाली थी

சஞ்சயன் கூறினான்—பரதசிரேஷ்டா! அந்த வீரர்கள் போருக்காக வந்து சேர்ந்தவுடன், அந்த இரவு மிகக் கொடூரமானதாகியது—பயந்தோரின் அச்சத்தைப் பெருக்கும் இரவு.

Verse 163

कुण्जराश्वमनुष्याणां प्राणान्तकरणी तदा । राजन! वह रात्रि समस्त योद्धाओंके लिये अमंगल-कारक, भयंकर यमराजके पास ले जानेवाली तथा हाथी, घोड़े और मनुष्योंके प्राणोंका अन्त करनेवाली थी

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அந்த இரவு அப்போது எல்லா வீரர்களுக்கும் அபசகுனம் விளைவிப்பதாக இருந்தது; யமனிடம் இட்டுச் செல்லும் சக்திபோல் கொடூரமாக, யானைகள், குதிரைகள், மனிதர்கள் ஆகியோரின் உயிரை முடிவுக்குக் கொண்டுசெல்லும் இரவாகியது.

Verse 183

विशेषत: कौरवाणां ध्वजिन्यामतिदारुणा: । विशेषत: कौरव-सेनामें महान्‌ भयकी सूचना देनेवाले अत्यन्त दारुण उल्लू पक्षी भी दिखायी दे रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்—குறிப்பாக கௌரவர்களின் படைவரிசையில் மிகக் கொடூரமான, அச்சமூட்டும் அபசகுனங்கள் தோன்றின; கௌரவர் சேனையில் பெரும் அச்சத்தை அறிவிக்கும் கடுமையான ஆந்தைகள் தெளிவாகக் காணப்பட்டன.

Verse 203

खुरशब्दनिपातैश्न तुमुल: सर्वतो5भवत्‌ । राजेन्द्र! तदनन्तर सारी सेनाओंमें रणभेरीकी भारी आवाज

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசர்களின் அரசே! குதிரைகளின் குளம்படிகள் தரையில் விழுந்தபோது எல்லாத் திசைகளிலும் பெருங்கலக்கம் எழுந்தது. பின்னர் எல்லா படைகளிலும் போர்-பேரிகளின் ஆழ்ந்த முழக்கம், மிருதங்கங்களின் ஒலி, யானைகளின் முழக்கம், குதிரைகளின் கனைப்பு, குளம்படிகளின் இடியொலி ஆகியவை சேர்ந்து நால்திசையும் மிகக் கொடூரமான ஓசையால் அதிர்ந்தன.

Verse 216

द्रोणस्प च महाराज सृञ्जयानां च सर्वश: । महाराज! तत्पश्चात्‌ संध्याकालमें समस्त सूंजयवीरों तथा द्रोणाचार्यका अत्यन्त दारुण संग्राम होने लगा

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! அதன் பின் எல்லாத் திசைகளிலும் துரோணாசாரியரும் ஸ்ரிஞ்ஜய வீரர்களும் இடையே மிகக் கொடூரமான போர் எழுந்தது. பின்னர் மாலைச் சந்தியைக் காலத்தில், ஸ்ரிஞ்ஜய வீரர்கள் அனைவரும் துரோணாசாரியருடன் மிகக் கடுமையான போரில் மோதினர்.

Verse 226

सैन्येन रजसा चैव समन्तादुत्थितेन ह । सारा जगत्‌ अंधकारसे तथा सेनाद्वारा सब ओर उड़ायी हुई धूलसे आच्छादित होनेके कारण किसीको कुछ भी ज्ञात नहीं होता था

சஞ்சயன் கூறினான்—படைகள் எல்லாத் திசைகளிலும் எழுப்பிய தூசியால் முழுக் காட்சியும் இருளே போல மூடப்பட்டது. படைவீரர்கள் கிளப்பிய தூசி மேகங்கள் அனைத்தையும் மறைத்ததால் யாருக்கும் எதுவும் தெளிவாக அறிய முடியவில்லை—நண்பனா பகைவனா, திசையா அணிவகுப்பா; போர்க்களம் முழுதும் குழப்பத்தில் கரைந்தது.

Verse 233

नापश्याम रजो भौम॑ कश्मलेनाभिसंवृता: । मनुष्यों, घोड़ों और हाथियोंके रक्तमें सन जानेके कारण हमें धरतीकी धूल दिखायी नहीं देती थी। हम सब लोगोंपर मोह-सा छा गया था

சஞ்சயன் கூறினான்—நாங்கள் நிலத்திலிருந்து எழும் தூசியையும் காண முடியவில்லை; ஏனெனில் மயக்கத்தின் மூடலில் மூழ்கியிருந்தோம். மனிதர், குதிரை, யானை ஆகியவற்றின் இரத்தம் அனைத்தையும் நனைத்து கருமையாக்கியதால், மண்ணின் தூசியே கண்களுக்கு படவில்லை. எங்கள்மேல் மோகமே போலப் பரவியது.

Verse 243

घोरश्नट्चटाशब्द: शस्त्राणां पततामभूत्‌ । जैसे पर्वतपर रातके समय बाँसोंका जंगल जल रहा हो और उन बाँसोंका चटखनेका घोर शब्द सुनायी दे रहा हो

சஞ்சயன் கூறினான்—வீழ்ந்து மோதும் ஆயுதங்களிலிருந்து பயங்கரமான ‘சடசட’ ஒலி எழுந்தது. தாக்கமும் எதிர்தாக்கமும் பிறப்பித்த அந்த முழக்கம், இரவில் மலையில் மூங்கில் காடு எரியும் போது மூங்கில் முறியும் அச்சமூட்டும் சத்தம் போல, எல்லாத் திசைகளிலும் காதுகளைப் பிளக்கும் வகையில் பரவியது.

Verse 256

फेत्कारैहेषितै: शब्दै: सर्वमेवाकुलं बभौ | मृदंग और ढोलोंकी आवाजसे, झाँझ और पटहोंकी ध्वनिसे तथा हाथी-घोड़ोंके फुंकार और हींसनेके शब्दोंसे वहाँका सब कुछ व्याप्त जान पड़ता था

சஞ்சயன் கூறினான்—கத்தல்கள், குதிரைகளின் கீச்சொலி போன்ற ஒலிகள், பலவகைக் கூச்சல்களால் அங்கே அனைத்தும் கலக்கமடைந்தது. மிருதங்கம், மேளம் முழங்குதல்; ஜாஞ்சு, படஹம் ஒலித்தல்; யானைகளின் ஊதல், குதிரைகளின் கீச்சொலி—இவற்றால் போர்க்களம் எல்லாத் திசைகளிலும் நிரம்பியது.

Verse 266

उन्मत्तमिव तत्‌ सर्व बभूव रजनीमुखे । राजन्‌! उस अन्धकाराच्छन्न प्रदेशमें अपने और परायेकी पहचान नहीं होती थी। उस प्रदोषकालमें सब कुछ उन्मत्त-सा जान पड़ता था

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! இரவு அணுகியபோது அனைத்தும் பித்துப்பிடித்ததுபோல் தோன்றியது. இருளால் மூடப்பட்ட அந்த இடத்தில் தன்-பிறர் வேறுபாடு அறிய முடியவில்லை; அந்த மாலைச் சாயலில் அனைத்தும் மயக்கமும் குழப்பமும் கொண்டதாகப் பட்டது.

Verse 273

शातकौम्भैश्न कवचैर्भूषणैश्ल तमो5भ्यगात्‌ । राजेन्द्र! रक्तकी धाराने धरतीकी धूलको नष्ट कर दिया। सोनेके कवचों और आभूषणोंकी चमकसे अंधकार दूर हो गया

சஞ்சயன் கூறினான்—ராஜேந்திரா! பொன் கவசங்களும் ஆபரணங்களும் வீசிய ஒளியால் அங்கேயிருந்த இருள் அகன்றது. இரத்த ஓடைகளால் கறைபட்ட பூமியின் தூசி மாய்ந்ததுபோல் தோன்றியது; பொன் கவச-அலங்காரங்களின் பிரகாசம் போர்க்களத்தின் மந்த இருளைத் தணித்தது.

Verse 296

वारणाभिरस्ता घोरा क्ष्वेडितोत्क्रुष्टनादिता । उस सेनाके आसपास सियारोंके समूह अपनी भयंकर बोली बोल रहे थे। शक्तियों तथा ध्वजोंसे सारी सेना व्याप्त थी। कहीं हाथी चिग्घाड़ रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த சேனையைச் சுற்றி அச்சமூட்டும் கத்தல்கள், உயர்ந்த முழக்கங்கள் ஒலித்தன. ஆயுதங்களும் கொடிகளும் நிறைந்த அந்தப் படையில், எங்கோ யானைகள் முழங்கின; எங்கோ வீரர்கள் சிங்கமென கர்ஜித்தனர்; எங்கோ படைவீரர்கள் ஒருவரையொருவர் அழைத்து சவால் விடுத்தனர். அந்த ஒலிக் கலவரத்தால் அந்தச் சேனை மிகப் பயங்கரமாகத் தோன்றியது.

Verse 306

समावृण्वन्‌ दिश: सर्वा महेन्द्राशनिनि:स्वन: । थोड़ी देरमें वहाँ रोंगटे खड़े कर देनेवाला अत्यन्त भयंकर महान्‌ शब्द गूँज उठा। ऐसा जान पड़ता था देवराज इन्द्रके वज्रकी गड़गड़ाहट फैल गयी हो। वह शब्द वहाँ सारी दिशाओंमें छा गया था

சஞ்சயன் கூறினான்—சிறிது நேரத்தில் அங்கே மெய்சிலிர்க்கச் செய்யும் அளவுக்கு மிகப் பயங்கரமான பேரொலி எழுந்தது; அது தேவราชன் இந்திரனின் வஜ்ர இடிமுழக்கம் வானெங்கும் பரவியதுபோல் தோன்றியது. அந்த முழக்கம் எல்லாத் திசைகளையும் மூடியது.

Verse 316

अड्डदे: कुण्डलैरनिष्कि: शस्त्रैश्वैवावभासिता | महाराज! रातके समय कौरव-सेना अपने बाजूबन्द, कुण्डल, सोनेके हार तथा अस्त्र- शस्त्रोंसे प्रकाशित हो रही थी

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! இரவுக் காலத்தில் கௌரவர் சேனை கைப்பட்டைகள், குண்டலங்கள், பொன் மாலைகள், மேலும் ஆயுதங்களின் ஒளியால் பிரகாசித்தது. இருளினுள்ளும் ஆபரணங்களும் ஆயுதங்களும் வீசிய ஜ்வலிப்பால் அந்தச் சேனை ஒளியையே அணிந்ததுபோல் தோன்றியது.

Verse 333

सम्पतन्तो व्यदृश्यन्त भ्राजमाना इवाग्नय: । वहाँ चारों ओर गिरते हुए ऋष्टि, शक्ति, गदा, बाण, मूसल, प्रास और पट्टिश आदि अस्त्र आगके अंगारोंके समान प्रकाशित दिखायी देते थे

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே எங்கும் விழுந்துகொண்டிருந்த ரிஷ்டி, சக்தி, கதா, அம்பு, மூசலம், பிராசம், பட்டிசம் முதலிய ஆயுதங்கள் தீயின் நெருப்புத் துகள்களைப் போல ஒளிர்ந்து தெரிந்தன. அவை பொழிந்தபோது அக்கினி ஜ்வாலைகள் போல மின்னின.

Verse 363

तां प्राविशन्नतिभयां सेनां युद्धचिकीर्षव: । युद्ध करनेकी इच्छावाले सैनिकोंने उस अत्यन्त भयंकर सेनामें प्रवेश किया

சஞ்சயன் கூறினான்—போர் செய்ய ஆவலுற்ற வீரர்கள் அந்த மிகுந்த அச்சமூட்டும் படையினுள் நுழைந்தனர். அது அடர்ந்த புயல் மேகக் கூட்டம்போல் தோன்றியது; அதற்கு துரியோதனன் முன்னே தள்ளும் காற்றுபோல், ரதங்களும் யானைகளும் மேகத் திரள்போல், போர்முரசுகளின் கனத்த ஒலி இடியென, வில்லும் கொடியும் மின்னலென மின்னின. துரோணரும் பாண்டவரும் பர்ஜன்யன் (மழைத் தெய்வம்) செயலை நிகழ்த்துவோர் போல; வாள், சக்தி, கதையின் அடிகள் வஜ்ரவீழ்ச்சிபோல்; அங்கே அம்புநீரின் பெருமழை பொழிந்தது; ஆயுதங்கள் காற்றின் திடீர் வீச்சுபோல் பாய்ந்தன. குளிரும் வெப்பமும் உச்சமாக நிறைந்த அந்த உக்கிர, கொடிய படை அனைவரையும் வியப்புறச் செய்து போர்வீரர்களின் உயிரை அறுத்தது; அதைத் தாண்ட நாவுபோன்ற எந்த வழியும் இல்லை.

Verse 383

द्रोणमभ्यद्रवन्‌ क्रुद्धा: सहिता: पाण्डुसृज्जया: । जब वह अत्यन्त भयंकर और दारुण रात्रियुद्ध चल रहा था, उस समय क्रोधमें भरे हुए पाण्डवों तथा सूंजयोंने द्रोणाचार्यपर एक साथ धावा किया

சஞ்சயன் கூறினான்—கோபம் கொண்ட பாண்டவர்களும் ஸ்ரிஞ்ஜயர்களும் ஒன்றுகூடி துரோணர்மேல் நேராகப் பாய்ந்தனர். அந்த மிகக் கொடிய, அச்சமூட்டும் இரவுப் போரின் நடுவே, அவர்கள் ஒருமித்துத் தங்கள் போற்றத்தக்க ஆசானையே போர்க்களத்தில் தாக்கினர்.

Verse 393

तान्‌ सर्वान्‌ विमुखांक्षक्रे कांश्रिन्निन्ये यमक्षयम्‌ । राजन! जो-जो प्रमुख महारथी द्रोणाचार्यके सामने आये, उन सबको उन्होंने युद्धसे विमुख कर दिया और कितनोंको यमलोक पहुँचा दिया

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அவர்முன் வந்த அனைவரையும் அவர் போரிலிருந்து பின்வாங்கச் செய்தார்; மேலும் சிலரை யமனின் அழிவிலா உலகிற்கு அனுப்பினார்.

Verse 1736

न्यवेदयन्‌ भयं घोरं सज्वालकवलै मुख: । उस घोर रजनीमें सब ओर कोलाहल करती हुई सियारिनें अपने मुँहले आग उगलती हुई घोर भयकी सूचना दे रही थीं

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த கொடிய இரவில் எங்கும் அலறிய சியாரிகள், தங்கள் வாயிலிருந்து தீப்பொறிகள் உமிழ்வதுபோல் தோன்றி, பெரும் அச்சத்தின் முன்னறிவிப்பை அறிவித்தன.

Verse 3236

निशायां प्रत्यदृश्यन्त मेघा इव सविद्युत: । वहाँ रात्रिमें सुवर्णभपूषित हाथी और रथ बिजलीसहित मेघोंके समान दिखायी दे रहे थे

சஞ்சயன் கூறினான்—இரவிலே அவர்கள் மின்னலுடன் கூடிய மேகங்களைப் போலத் தோன்றினர்; பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்ட யானைகளும் ரதங்களும் இருளில் ஒளிர்ந்தன.

Verse 3736

भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने । महान्‌ शब्दसे मुखरित एवं भयंकर रात्रिका प्रथम पहर बीत रहा था, जो कायरोंको डरानेवाला और शूरवीरोंका हर्ष बढ़ानेवाला था

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்தப் பெரும், முழங்கும் போர்க்கோலாகலம் அஞ்சுபவர்களுக்கு அச்சமூட்டியது; வீரர்களுக்கு உற்சாகம் ஊட்டியது. அந்தக் கொடிய இரவின் கலவரத்தில், இரவின் முதல் யாமம் இவ்வாறு கடந்தது.