Shloka 36
अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa
with Arjuna’s approach to Bhīṣma
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् । मोहितं वीक्ष्य राजानं नीलम भ्रचयोपमम्
sa gāḍhaviddho vyathito rathopastha upāviśat | mohitaṃ vīkṣya rājānaṃ nīlam bhracayopamam ||
ஆழமாகக் குத்துண்டு வேதனையால் நடுங்கியவன் தேரின் இருக்கையில் சாய்ந்து அமர்ந்தான். அரசன் மயக்கமுற்று—புயல் மேகக் கூட்டம்போல் கருநிறம் கொண்டவனாய்—தோன்றியதைப் பார்த்து, போரின் ஆரவாரத்தில் அந்தக் காயத்தின் நசுக்கும் வலிமையையும் அந்தக் கணத்தின் தர்மப் பாரத்தையும் சஞ்சயன் உணர்ந்தான்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how violence in war brings immediate bodily suffering and mental disorientation even to the mighty; it implicitly warns that power and status do not shield one from the consequences of conflict, and that leaders must face the ethical gravity of battle.
Sañjaya reports that a warrior, grievously wounded, collapses onto the chariot-seat; at the same time the king is seen to be stunned and darkened in appearance, indicating shock and distress in the midst of the battlefield events.