Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लीक: सह बाद्टिकै: । त्रिगर्तराजो बलवान्‌ मागधश्न सुदुर्जय:

sañjaya uvāca |

vindānuvindāv āvantyau bāhlīkaḥ saha bāṭṭikaiḥ |

trigartarājo balavān māgadhaś ca sudurjayaḥ ||

அவந்தியின் இளவரசர்கள் விந்தன், அனுவிந்தன்; பாட்டிக வீரர்களுடன் பாஹ்லீகன்; வலிமைமிக்க திரிகர்த்த அரசன்; வெல்ல இயலாத மகத அரசன்—இவர்களும் போருக்கு ஆயத்தமாக உள்ளனர்.

विन्दVind(a) (proper name)
विन्द:
Karta
TypeNoun
Rootविन्द (नामन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुविन्दौAnuvinda (two/dual form used for the pair Vind and Anuvinda in some recensions)
अनुविन्दौ:
Karta
TypeNoun
Rootअनुविन्द (नामन्)
FormMasculine, Nominative, Dual
अवन्त्यौthe two (princes) of Avanti / from Avanti
अवन्त्यौ:
Karta
TypeNoun
Rootअवन्ती (देश/जनपद)
FormFeminine, Nominative, Dual
बाह्लीकःBāhlīka (proper name)
बाह्लीकः:
Karta
TypeNoun
Rootबाह्लीक (नामन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
बाह्लीकैःwith the Bāhlīkas (people/warriors of Bahlika)
बाह्लीकैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाह्लीक (जन/देशवासी)
FormMasculine, Instrumental, Plural
त्रिगर्तराजःthe king of Trigarta
त्रिगर्तराजः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिगर्तराज
FormMasculine, Nominative, Singular
बलवान्mighty, powerful
बलवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
मागधःthe Magadhan (king of Magadha)
मागधः:
Karta
TypeNoun
Rootमागध (देशवासी/राजा)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुदुर्जयःvery hard to conquer
सुदुर्जयः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुदुर्जय
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vindā
A
Anuvindā
A
Avanti
B
Bāhlīka
B
Bāṭṭikas
T
Trigarta
K
King of Trigarta
M
Magadha
M
Magadhan king

Educational Q&A

The verse functions as an ethical intensifier: by naming formidable allies from many regions, it highlights that war is not a private quarrel but a mass mobilization whose consequences spread widely. The greater the assembled power, the heavier the ruler’s accountability (rāja-dharma) for choosing escalation over restraint.

Sañjaya continues reporting to Dhṛtarāṣṭra the composition of the Kaurava-aligned forces, listing notable kings and peoples—Avanti’s princes Vindā and Anuvindā, Bāhlīka with the Bāṭṭikas, the strong king of Trigarta, and the formidable Magadhan king—who are prepared to fight.