Shloka 25
Adhyāya 78 — Bhīṣma’s Advance, Duryodhana’s Rally, and Concurrent Duels (भीष्मस्याभ्युद्यमः, दुर्योधनस्योत्साहवचनम्, विविधयुद्धवर्णनम्)
सादिनश्न हयान् राजन् रथिनश्न महारणे । हस्त्यारोहान् हयारोहा रथिन: सादिनस्तथा,राजन! उस महायुद्धमें घुड़सवार योद्धा घुड़सवारों तथा रथियोंपर भी चढ़ दौड़े । इसी प्रकार अश्वारोही हाथीसवारों तथा रथियोंपर भी टूट पड़े
sādināś ca hayān rājan rathināś ca mahāraṇe | hastyārohān hayārohā rathinaḥ sādinās tathā ||
சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அந்த மாபெரும் போரில் குதிரை வீரர்கள் மற்ற குதிரை வீரர்கள்மேலும் ரத வீரர்கள்மேலும் பாய்ந்தனர். அதுபோல குதிரைமேல் போராடுவோர் யானைமேல் இருப்போர்மேலும் ரத வீரர்கள்மேலும் தாக்கினர்; ரத வீரர்களும் காலாட்களும் தத்தம் தாக்குதலைத் தொடர்ந்து நடத்தினர்।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse is primarily descriptive rather than doctrinal: it highlights how war collapses neat divisions of arms into a confused melee, implying the moral gravity and uncontrollable momentum of violence once battle is joined.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the different divisions—infantry, cavalry, charioteers, and elephant-riders—are charging and counter-charging each other in the great fight, with horsemen attacking horsemen, elephant-riders, and chariot-warriors, and the other arms responding in kind.