Shloka 12
“ऋषियोंमें श्रेष्ठ जो पुरातन महर्षि अमित तेजस्वी नर और नारायण हैं, वे एक साथ मानवलोकमें अवतीर्ण होंगे ।। अजेयौ समरे यत्तौ सहितैरमरैरपि । मूढास्त्वेती न जानन्ति नरनारायणावृषी
ṛṣīṇāṁ śreṣṭhau yau purātanau maharṣī amit-tejasvī narāyaṇaś ca naraś ca, tau yugapad mānava-loke avatariṣyataḥ. ajeyau samare yattau sahitair amarair api; mūḍhās tv etī na jānanti nara-nārāyaṇāv ṛṣī.
பீஷ்மர் கூறினார்—முனிவர்களில் சிறந்தோர், பழமையான மகரிஷிகள், அளவற்ற ஒளியுடைய நரனும் நாராயணனும்; அவர்கள் இருவரும் ஒன்றாக மனித உலகில் அவதரிப்பார்கள். போருக்கு எழுந்தால் அவர்கள் அஜேயர்; தேவர்கள் அனைவரும் ஒன்றுகூடியாலும் அவர்களை வெல்ல முடியாது. ஆயினும் மயக்கமுற்றோர் இந்த நர-நாராயண முனிவர்களை உண்மையாக அறியார்.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True spiritual stature is often hidden from ordinary perception: the deluded fail to recognize Nara and Nārāyaṇa’s divine-seer nature. The verse stresses discernment (viveka) and warns that outward appearances can conceal extraordinary dharmic power.
Bhīṣma identifies Nara and Nārāyaṇa as the foremost ancient sages who will descend together into the human realm, declaring them invincible in battle—even against a coalition of gods—while noting that many remain ignorant of their real identity.