Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Adhyāya 65: Dawn Assembly, Makara–Śyena Vyūhas, and Commander Engagements

गजानां रुधिरक्लिन्नां गदां बिभ्रद्‌ वृकोदर: । घोर: प्रतिभयश्वासीत्‌ पिनाकीव पिनाकधृक्‌,हाथियोंके खूनसे भीगी हुई गदा धारण किये भीमसेन पिनाकधारी भगवान्‌ रुद्रके समान घोर एवं भयंकर दिखायी देते थे

gajānāṁ rudhiraklinnāṁ gadāṁ bibhrad vṛkodaraḥ | ghoraḥ pratibhayaśvāsīt pinākīv pinākadhṛk ||

சஞ்சயன் கூறினான்—யானைகளின் இரத்தத்தில் நனைந்த கதையை ஏந்திய வ்ருகோதரன் (பீமன்), பினாகத்தை ஏந்தும் ருத்ரன் போலக் கொடூரமும் அச்சமூட்டுவதாகவும் தோன்றினான்.

गजानाम्of elephants
गजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Genitive, Plural
रुधिरक्लिन्नाम्soaked with blood
रुधिरक्लिन्नाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरुधिर-क्लिन्न
FormFeminine, Accusative, Singular
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Accusative, Singular
बिभ्रत्bearing, holding
बिभ्रत्:
Karta
TypeVerb
Rootभृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
वृकोदरःVṛkodara (Bhīma)
वृकोदरः:
Karta
TypeNoun
Rootवृकोदर
FormMasculine, Nominative, Singular
घोरःterrible, dreadful
घोरः:
Karta
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिभयःfear-inspiring
प्रतिभयः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतिभय
FormMasculine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पिनाकीPinākī (the wielder of Pināka, i.e., Rudra)
पिनाकी:
Karta
TypeNoun
Rootपिनाकिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पिनाकधृक्Pināka-bearer (Rudra)
पिनाकधृक्:
Karta
TypeNoun
Rootपिनाक-धृक्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vṛkodara (Bhīma)
P
Pināka
R
Rudra (Śiva)
E
elephants
M
mace (gadā)

Educational Q&A

The verse highlights how, in a dharmic battle, a righteous warrior may still appear terrifying due to the unavoidable violence of war; ethical intent (dharma) does not erase the grim reality and responsibility of action.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīma, carrying a mace soaked in the blood of elephants, looked fearsome—likened to Rudra/Śiva holding the Pināka—emphasizing Bhīma’s overwhelming battlefield power.