Shloka 122
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
“वीरवर! बड़े सौभाग्यकी बात है कि कलिंगराज भानुमान्, राजकुमार केतुमान्, कलिंगवीर शक्रदेव तथा अन्य बहुसंख्यक कलिंग-सैनिक आपके द्वारा युद्धमें मारे गये ।।
vīravara! baḍe saubhāgyakī bāta hai ki kaliṅgarāja bhānumān, rājakumāra ketumān, kaliṅgavīra śakradeva tathā anya bahusaṅkhyaka kaliṅga-sainika āpake dvārā yuddhe māre gaye. svabāhubalavīryeṇa nāgāśvarathasaṅkulaḥ | mahāpuruṣabhūyiṣṭho dhīrayodhaniṣevitaḥ ||
சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ வீரவரா! போரில் நீ கலிங்கராஜன் பானுமான், இளவரசன் கேதுமான், கலிங்கவீரன் சக்ரதேவன் மற்றும் இன்னும் எண்ணற்ற கலிங்கப் படைவீரர்களை வீழ்த்தியது மிகப் பெரும் பாக்கியம். உன் சொந்த புயபலமும் வீரமும் கொண்டு போர்க்களத்தை யானை-குதிரை-ரதங்களால் நிரப்பினாய்; அது மகாபுருஷர்கள் நிறைந்ததும், திடமான யோధர்கள் உலாவும் களமாகவும் இருந்தது.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames battlefield success as ‘saubhāgya’ (good fortune) and highlights kṣatriya-dharma: valor, steadfastness, and personal effort (svabāhu-bala-vīrya) are praised, while the grim cost—many slain warriors—is presented as the accepted currency of righteous war in epic ethics.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra, praising a hero’s martial achievement: key Kaliṅga leaders (Bhānumān, Ketumān, Śakradeva) and many Kaliṅga troops have been killed, and the battlefield is described as densely packed with elephants, horses, and chariots, frequented by resolute warriors.