Shloka 39
Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)
न तत्र राजा राजेन्द्र न दण्डो न च दण्डिक: । स्वधर्मेणैव धर्मज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम्
na tatra rājā rājendra na daṇḍo na ca daṇḍikaḥ | svadharmeṇaiva dharmajñās te rakṣanti parasparam ||
அரசேந்திரா! அங்கே அரசன் இல்லை; தண்டமும் இல்லை; தண்டம் செலுத்துபவனும் இல்லை. அங்குள்ளோர் தர்மத்தை அறிந்தவர்கள்; தம் தம் ஸ்வதர்மத்தைப் பின்பற்றும் வலிமையாலேயே ஒருவரை ஒருவர் காக்கின்றனர்.
संजय उवाच
Educational Q&A
Social harmony can arise not only from external coercion (daṇḍa) but from internalized dharma: when people know righteousness and follow their own duties (svadharma), they naturally safeguard one another without needing a ruler or punitive enforcement.
Sañjaya is describing to Dhṛtarāṣṭra an ideal condition/realm where governance by punishment is unnecessary because the inhabitants are dharma-knowing and maintain order through self-regulation and mutual responsibility.