Shloka 45
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
जितो<स्मीति भृगुश्रेष्ठ भूगवो ह्ृतिरोषणा: । लोके मिथ्या प्रवादो<यं यतक्त्वयास्मि विनिर्जित:
jito ’smīti bhṛguśreṣṭha bhṛgavo hṛtirōṣaṇāḥ | loke mithyā pravādo ’yaṃ yat tvayāsmi vinirjitaḥ ||
“ப்ருகுவம்சத்தின் சிறந்தவரே! நான் தோற்றேன். ப்ருகுவம்சப் பிராமணர்கள் கோபத்தில் கடுமையர் என்று கேட்டிருந்தேன்; ஆனால் இன்று உலகில் நிலவும் அந்தப் பழமொழி பொய்யென நிரூபிக்கப்பட்டது—ஏனெனில் நீர் என்னை வென்றீர்.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical victory through self-control: true superiority is shown not by anger or harshness but by restraint and conduct that overturns negative stereotypes, making public opinion yield to lived virtue.
A speaker acknowledges defeat before a Bhṛgu-descended Brahmin/sage, remarking that the widespread belief that Bhṛgu Brahmins are quick-tempered is disproved in this encounter, since the sage’s composed behavior has ‘conquered’ him.