Shloka 346
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
विसर्जिता: समाप्तौ च सत्रादस्माद् व्रजामहे । धर्मशास्त्रमें देखे गये विधि-विधानसे ही हम तपस्या करेंगे। आपको हिंसारहित बुद्धि ही अधिक प्रिय है; अतः प्रभो! आप यज्ञोंमें सदा इस अहिंसाका ही प्रतिपादन करें। द्विजश्रेष्ठ! ऐसा करनेसे हम आपपर बहुत प्रसन्न होंगे। यज्ञकी समाप्ति होनेपर जब आप हमें विदा करेंगे
vaiśampāyana uvāca | visarjitāḥ samāptau ca satrād asmād vrajāmahe | dharmaśāstreṣu dṛṣṭena vidhi-vidhānenaiva vayaṃ tapaḥ kariṣyāmaḥ | ahiṃsātmikā buddhir eva te priyatarā; ataḥ prabho, yajeṣu sadā asyā ahiṃsāyā eva pratipādanaṃ kuru | dvijaśreṣṭha, evaṃ kṛte vayaṃ tvayi bahu prasannā bhaviṣyāmaḥ | yajñasya samāptau yadā tvaṃ asmān visarjayiṣyasi, tadā vayaṃ ihaḥ sva-gṛhaṃ gamiṣyāmaḥ ||
வைசம்பாயனர் கூறினார்— “இந்த சத்திரயாகம் நிறைவடைந்து, எங்களை முறையாக விடைபெறச் செய்தபின், நாம் இங்கிருந்து புறப்படுவோம். தர்மசாஸ்திரங்களில் காணப்படும் விதி-விதானங்களின்படியே நாம் தவம் செய்வோம். பிரபோ! அஹிம்சையுடைய மனப்பாங்கே உமக்கு மிகப் பிரியம்; ஆகையால் யாகங்களில் எப்போதும் இந்த அஹிம்சையையே நிலைநாட்டி உபதேசிப்பீராக. த்விஜச்ரேஷ்டா! இவ்வாறு செய்தால் நாம் உம்மீது மிகுந்த மகிழ்ச்சி அடைவோம். யாகம் முடிவில் நீங்கள் எங்களுக்கு விடை அளிக்கும்போது, நாம் இங்கிருந்து எங்கள் இல்லங்களுக்கு செல்வோம்.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That religious practice—both ritual (yajña) and austerity (tapas)—should be guided by Dharmaśāstra procedure and, crucially, should foreground ahiṃsā (non-violence) as an ethical principle to be affirmed even within sacrificial contexts.
At the close of a satra (extended sacrificial session), the speakers state that once they are formally dismissed at the rite’s completion, they will depart for home; they also urge the addressed brāhmaṇa/authority to consistently advocate ahiṃsā in sacrificial teaching and practice.