Shloka 163
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
एष धर्मो महान् शक्र महागुणफलोदय: । “सहस्र नेत्रधारी इन्द्र! आप तीन वर्षके पुराने बीजों (जौ, गेहूँ आदि अनाजों)-से यज्ञ करें। यही महान् धर्म है और महान् गुणकारक फलकी प्राप्ति करानेवाला है”
vaiśampāyana uvāca | eṣa dharmo mahān śakra mahāguṇaphalodayaḥ | sahasranetradhārī indra! āpa tīna varṣake purāne bījoṃ (jau, gehūṃ ādi anājoṃ)-se yajña kareṃ | yahī mahān dharma hai aura mahān guṇakāraka phalakī prāpti karānevālā hai |
வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஓ சக்ரா (இந்திரா)! இது மகத்தான தர்மம்; பெரும் நற்குணங்களும் அவற்றின் பலன்களும் மலரச் செய்பது. ஓ ஆயிரக்கண் இந்திரா! மூன்று ஆண்டுகள் பழைய விதைகளால் (யவம், கோதுமை முதலிய தானியங்களால்) யாகம் செய்; இதுவே மகாதர்மம், மகாபுண்ணியப் பலன் தருவது.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a properly conducted sacrifice, even down to the prescribed purity and suitability of its materials (here, aged grain-seeds), is a form of great dharma that generates substantial virtue and corresponding spiritual results (phala).
Vaiśampāyana, as narrator, reports an instruction addressed to Indra (Śakra, the thousand‑eyed). The instruction identifies a specific sacrificial practice—using three‑year‑old grain-seeds—as an exemplary dharmic act that yields great merit.