Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha

वास्तवमें उस श्रेष्ठ द्विजके रूपमें मानव-विग्रहधारी साक्षात्‌ धर्म ही वहाँ उपस्थित थे। वे प्रवचनकुशल धर्म संतुष्टचित्त होकर उन उज्छवृत्तिधारी श्रेष्ठ ब्राह्मणसे इस प्रकार बोले -- ८२ ॥। शुद्धेन तव दानेन न्यायोपात्तेन धर्मत: । यथाशक्ति विसूष्टेन प्रीतो5स्मि द्विजसत्तम । अहो दान घुष्यते ते स्वर्गे स्वर्गनिवासिभि:,द्विजश्रेष्ठी तुमने अपनी शक्तिके अनुसार धर्मपूर्वक जो न्यायोपार्जित शुद्ध अन्नका दान दिया है, इससे तुम्हारे ऊपर मैं बहुत प्रसन्न हूँ। अहो! स्वर्गलोकमें निवास करनेवाले देवता भी वहाँ तुम्हारे दानकी घोषणा करते हैं

śvaśura uvāca |

śuddhena tava dānena nyāyopāttena dharmataḥ |

yathāśakti visṛṣṭena prīto 'smi dvijasattama |

aho dānaṃ ghuṣyate te svarge svarganivāsibhiḥ ||

த்விஜசத்தமனே! நீ உன் ஆற்றலுக்கேற்ப, தர்மப்படி, நியாயமாகப் பெற்ற தூய அன்னத்தை தானமாக அளித்தாய்; அதனால் நான் மிகுந்த மகிழ்ச்சி அடைந்தேன். ஆஹா! விண்ணுலகில் வாழும் தேவர்களே அங்கே உன் தானத்தைப் புகழ்ந்து அறிவிக்கின்றனர்।

शुद्धेनby/with pure
शुद्धेन:
Karana
TypeAdjective
Rootशुद्ध
FormNeuter, Instrumental, Singular
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
दानेनby the gift/charity
दानेन:
Karana
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Instrumental, Singular
न्यायोपात्तेनacquired by just means
न्यायोपात्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootन्याय-उपात्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
धर्मतःaccording to dharma/righteously
धर्मतः:
Hetu
TypeIndeclinable
Rootधर्म
FormTasil-avyaya
यथाशक्तिaccording to (one's) ability
यथाशक्ति:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootयथा-शक्ति
FormAvyayibhava
विसृष्टेनgiven/dispensed
विसृष्टेन:
Karana
TypeAdjective
Rootवि-√सृज् (विसृष्ट)
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीत
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
द्विजसत्तमO best of twice-born (brahmins)
द्विजसत्तम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootद्विज-सत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
अहोindeed!/oh!
अहो:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootअहो
FormNipata
दानम्the gift/charity
दानम्:
Karta
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Nominative, Singular
घुष्यतेis proclaimed
घुष्यते:
TypeVerb
Root√घुष्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)
तेyour/of you
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Locative, Singular
स्वर्गनिवासिभिःby the dwellers of heaven
स्वर्गनिवासिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootस्वर्ग-निवासिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural

श्षशुर उवाच

Ś
śvaśura (father-in-law, speaker)
D
dvijasattama (the Brahmin recipient of praise)
S
svarga (heaven)
S
svarganivāsinaḥ (inhabitants of heaven)