Next Verse

Shloka 1

Rājagṛhe Magadheśvarasya yuddhāhvānam — Arjunena saṃyamaḥ

The Rājagṛha Challenge and Arjuna’s Restraint

अफ्--णक+ ग्रय्शीतितमो<ध्याय: दक्षिण और पश्चिम समुद्रके तटवर्ती देशोंमें होते हुए अश्वका द्वारका, पज्चनद एवं गान्धार देशमें प्रवेश वैशम्पायन उवाच मागधेनार्चितो राजन्‌ पाण्डव: श्वेतवाहन: । दक्षिणां दिशमास्थाय चारयामास तं हयम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! मगधराजसे पूजित हो पाण्डुपुत्र श्वेतवाहन अर्जुनने दक्षिण दिशाका आश्रय ले उस घोड़ेको घुमाना आरम्भ किया

Vaiśampāyana uvāca—māgadhenārcito rājan pāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ | dakṣiṇāṃ diśam āsthāya cārayām āsa taṃ hayam ||

வைசம்பாயனன் கூறினான்—ஓ அரசன் ஜனமேஜயா! மகத அரசனால் முறையாகப் போற்றப்பட்ட பாண்டவன் அர்ஜுனன், வெண்குதிரைத் தேரோன், தெற்குத் திசையை நாடி அந்த யாகக் குதிரையைச் சுற்றச் செலுத்தத் தொடங்கினான்।

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
मागधेनby the king of Magadha
मागधेन:
Karana
TypeNoun
Rootमागध
FormMasculine, Instrumental, Singular
अर्चितःhonored, worshipped
अर्चितः:
TypeAdjective
Rootअर्चित
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पाण्डवःthe Pandava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
श्वेतवाहनःhaving white steeds/vehicle
श्वेतवाहनः:
TypeAdjective
Rootश्वेतवाहन
FormMasculine, Nominative, Singular
दक्षिणाम्the southern
दक्षिणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootदक्षिणा
FormFeminine, Accusative, Singular
दिशम्direction
दिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Singular
आस्थायhaving taken to, resorting to
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
चारयामासcaused to roam, set roaming
चारयामास:
TypeVerb
Rootचर्
FormPeriphrastic Perfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
हयम्horse
हयम्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
A
Arjuna (Śvetavāhana)
K
King of Magadha
M
Magadha
S
Southern direction (Dakṣiṇā diś)
A
Aśvamedha horse (hayam)