Shloka 24
उत्तङ्कोपाख्यानम् — Maṇi-Kuṇḍala Retrieval and Entry into Nāgaloka
Chapter 57
छिद्रेष्वेतेष्विमे नित्यं ह्वियेते द्विजसत्तम । देवराक्षसनागानामप्रमत्तेन धार्यते
chidreṣv eteṣv ime nityaṁ hvīyete dvijasattama | devarākṣasanāgānām apramattena dhāryate, dvijaśreṣṭha ||
ஓ இருமுறை பிறந்தவர்களில் சிறந்தவனே, இவ்விடைவெளிகளாலேயே இந்தக் குண்டலங்கள் எப்போதும் இழப்பின் அபாயத்தில் உள்ளன. தேவர்கள், ராக்ஷசர்கள், நாகர்கள் ஆகியோரின் சூழ்ச்சிகளுக்கு எதிராக எச்சரிக்கையுடன் இருப்பவனே இவற்றை அணிய முடியும்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that what is precious—whether an object, a duty, or a trust—cannot be preserved by carelessness. Constant alertness (apramāda) is required, because loss can come through many agencies, including unseen or unexpected forces.
Vaiśampāyana explains to a brāhmaṇa addressee that certain valuable ear-ornaments are perpetually at risk of being lost due to the very openings/conditions by which they are worn, and that only a vigilant person can keep and wear them safely, guarding against gods, rākṣasas, and nāgas.