Shloka 25

Uttanka’s Inquiry and Vāsudeva’s Adhyātma Exposition

Guṇa–Ritual–Immanence Teaching

Devanagari script

तपस्ते सुमहद्दीप्तं गुरवश्ञापि तोषिता:,आपका तप और तेज बहुत बढ़ा हुआ है। आपने गुरुजनोंको भी सेवासे संतुष्ट किया है। द्विजश्रेष्ठट आपने बाल्यावस्थासे ही ब्रह्मचर्यका पालन किया है। ये सारी बातें मुझे अच्छी तरह ज्ञात हैं। इसलिये अत्यन्त कष्ट सहकर संचित किये हुए आपके तपका मैं नाश कराना नहीं चाहता हूँ

Transliteration

tapas te sumahad dīptaṁ guravaś cāpi toṣitāḥ | bālyād eva brahmacaryaṁ tvayā vṛttaṁ dvijottama | etad sarvaṁ mama sujñātaṁ tasmāt kaṣṭārjitaṁ tava tapaḥ kṣapayituṁ necchāmi ||

Translation

வாயு கூறினான்—உன் தவமும் உன் தேஜஸும் மிகப் பெரிதும் ஒளிமிக்கதுமாக உள்ளது; மேலும் சேவையால் நீ குருமார்களையும் திருப்திப்படுத்தியுள்ளாய். ஓ இருபிறப்போரில் சிறந்தவனே! சிறுவயதிலிருந்தே நீ பிரம்மச்சரியத்தைப் பேணியுள்ளாய்—இவை அனைத்தும் எனக்கு நன்றாகத் தெரியும். ஆகவே, ஓ பெரும்பேறு உடையவனே! கடும் துன்பத்தால் சேர்த்த உன் தவம் வீணாகிவிட நான் விரும்பவில்லை.

Word by Word

• {'tapas': 'austerity

• spiritual heat/merit', 'sumahat': 'very great

• immense', 'dīpta': 'blazing

• shining with power', 'guravaḥ': 'teachers

• spiritual preceptors', 'toṣitāḥ': 'pleased

• satisfied', 'sevā': 'service

• devoted care', 'bālyāt': 'from childhood', 'brahmacarya': 'celibate student-discipline

• regulated conduct and self-restraint', 'dvijottama': 'best of the twice-born (a Brahmin)

• honorific address', 'sujñāta': 'well known

• clearly understood', 'tasmāt': 'therefore

• for that reason', 'kaṣṭa': 'hardship

• difficulty', 'ārjita/sañcita': 'earned/accumulated

• stored up', 'tava': 'your', 'tapaḥ-kṣapana': 'destruction/diminution of austerity (merit)', 'na icchāmi': 'I do not wish'}

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyudeva (Wind-god)
• guravaḥ (teachers/elders)
• dvijottama (addressed Brahmin/ascetic)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Austerity (tapas) gains ethical and spiritual force when grounded in lifelong self-restraint (brahmacarya) and respectful service to teachers; such hard-won merit is to be honored, not casually diminished—even by divine powers.

What is happening in the narrative?

Vāyudeva addresses a Brahmin/ascetic, acknowledging his intense tapas, his pleasing of gurus through service, and his lifelong brahmacarya; on that basis, Vāyu declares he does not wish to nullify or reduce the ascetic merit the person has accumulated through great hardship.