Shloka 27
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
नावा चापि यथा प्राज्ञो विभागज्ञः स्वरित्रया । अश्रान्त: सलिले गच्छेच्छीघ्रं संतरते हृदम्
nāvā cāpi yathā prājño vibhāgajñaḥ svaritrayā | aśrāntaḥ salile gacchec chīghraṃ saṃtarate hṛdam ||
வாயு கூறினார்—நீர்வழியின் பிரிவுகளை அறிந்த ஞானி, நல்ல துடுப்புகள் கொண்ட படகில் நீர்மேல் சோர்வின்றி பயணித்து விரைவில் அந்தப் பரப்பைத் தாண்டுவது போல, விவேகி மனிதன் சம்சாரக் கடலைக் கடந்து அப்பால் கரை அடைகிறான்; கரை அடைந்த பின் தன்னைத் தாண்டச் செய்த அந்தச் சாதனத்தின்மீதும் பற்றை விட்டுவிடுகிறான்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches non-attachment to instruments and supports once their purpose is fulfilled: as a traveler abandons possessiveness toward the boat after crossing, a wise person relinquishes clinging to prior aids and accomplishments after transcending worldly bondage.
Vāyudeva is instructing through an analogy: a skilled, intelligent traveler crosses a vast water expanse swiftly using a well-oared boat; likewise, one crosses the ‘ocean’ of worldly life by appropriate means and then lets go of attachment to those means upon reaching the goal.