Shloka 123
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवमेवाप्यसंयुक्त: पुरुष: स्यान्न संशय: । जैसे कमलके पत्तेपर पड़ी हुई जलकी चंचल बूँद उसे भिगो नहीं पाती
evam evāpy asaṁyuktaḥ puruṣaḥ syān na saṁśayaḥ |
வாயுதேவன் கூறினான்—இவ்வாறே புருஷன் பற்றற்றவனாக இருக்க முடியும்; இதில் ஐயமில்லை. தாமரை இலைமேல் விழும் அசையும் நீர்த்துளி அதை நனைக்க இயலாததுபோல், ஞானி புருஷன் எல்லாக் குணங்களுடனும் பழகினாலும் அவற்றால் மாசுபடான். ஆகவே க்ஷேத்ரஜ்ஞன் உண்மையில் அசங்கன்; இதில் சந்தேகம் இல்லை.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The core teaching is inner non-attachment: the wise self (kṣetrajña/puruṣa) can engage with the world and its guṇas without being tainted, like water on a lotus leaf. True freedom is not withdrawal from action but freedom from clinging and identification.
Vāyu-deva is instructing the listener on the nature of the self and liberation. He uses a vivid simile (lotus leaf and water) to clarify that the realized knower remains untouched by worldly qualities even while living amid them.