Shloka 44
Brahmā’s Instruction on Brahmacarya, Vānaprastha, and the Aliṅga Path
Ethics of Non-attachment
इन्द्रियाण्युपसंहृत्य कूर्मोडड्रानीव सर्वश: । क्षीणेन्द्रियमनोबुद्धिर्निरीह: सर्वतत्त्ववित्
indriyāṇy upasaṁhṛtya kūrmo 'ṅgānīva sarvaśaḥ | kṣīṇendriya-mano-buddhir nirīhaḥ sarva-tattva-vit ||
வாயு கூறினார்—ஆமை தன் அங்கங்களை எல்லாத் திசைகளிலும் இழுத்துக்கொள்வதுபோல், புலன்களை முழுமையாகப் பொருள்களிலிருந்து திரும்பப் பெறு. புலன்கள், மனம், புத்தி ஆகியவை வெளிப்பொருள்களின்பால் அமைதியடைந்து தளர்ந்தபின், அலைச்சல் இன்றித் தங்கி, எல்லாத் தத்துவங்களையும் அறிந்தவனாக ஆக.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches indriya-saṁyama (restraint of the senses): one should pull the senses back from their objects as a tortoise retracts its limbs, quieting mind and intellect so that desire-driven agitation ceases and clear knowledge of reality (tattvas) can arise.
Vāyu is instructing the listener in a yogic discipline of inner withdrawal and stillness, presenting a practical image (the tortoise) to describe how to turn attention away from sense-objects and cultivate knowledge grounded in self-mastery.