Shloka 47
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
कामानात्मनि संयम्य क्षीणतृष्ण: समाहित: । सर्वभूतसुहनम्मित्रो ब्रह्म भूयाय कल्पते
kāmān ātmani saṁyamya kṣīṇatṛṣṇaḥ samāhitaḥ | sarvabhūtasuhṛn mitro brahma bhūyāya kalpate ||
வாயு கூறினார்—ஆசைகளை ஆத்மத்திலேயே திரட்டி அடக்கி, தாகம் வாடியவனாய், மனம் ஒருமுகப்பட்டவனாய், எல்லா உயிர்களுக்கும் நல்வாழ்த்தும் நண்பனுமாய் இருப்பவன்—பிரம்மநிலைக்கு தகுதியுடையவனாகிறான்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Mastery over desire (kāma) through inner restraint, freedom from craving (tṛṣṇā-kṣaya), mental collectedness (samādhāna), and universal friendliness (sarvabhūta-sauhṛda) together qualify a person for Brahman-realization.
In this passage Vāyudeva delivers a didactic instruction: he defines the ethical and yogic qualities of a seeker—self-restraint, dispassion, concentration, and goodwill toward all beings—as the marks of one fit to attain the supreme state (Brahman).