Shloka 9
Adhyāya 34: Kṣetrajña-Lakṣaṇa and the Araṇi Metaphor
Mind–Intellect Allegory
सव्वन्ननार्थयुक्तां श्व सर्वान् प्रत्यक्षहेतुकान् यतः परं न विद्येत ततो<भ्यासे भविष्यति
sarvān anarthayuktān ca sarvān pratyakṣa-hetukān | yato paraṃ na vidyeta tato 'bhyāse bhaviṣyati ||
புலன்களுக்கு நேரடியாகத் தோன்றும், காரணங்களும் நேரடியாகத் தெளிவாகத் தெரிகின்றன என்று எண்ணப்படும் அனைத்தும், உண்மையில் பரமார்த்தமான அர்த்தம் கொண்டவை அல்ல. எதற்கு அப்பால் எதுவும் இல்லையோ, அதனை உணர்தல் ‘நேதி-நேதி’—‘இதும் அல்ல, அதும் அல்ல’—என்ற மறுத்தல்-பயிற்சியின் நிறைவில் தான் உண்டாகும்.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Sense-perceived, causally explained phenomena do not yield ultimate meaning; the Supreme Reality—beyond which nothing exists—is realized only through sustained spiritual practice, especially the discriminative negation of all limited identifications (‘neti-neti’).
A Brahmin speaker instructs the listener in a contemplative, Upanishadic mode, shifting attention away from the apparent certainty of the perceptible world toward disciplined practice that culminates in direct realization of the highest principle.