Shloka 4
ब्राह्मण उवाच नैतदस्ति पृथग्भाव: किंचिदन््यत् ततः सुखम् | नैतदस्त्यपृथग्भाव: किंचिद् दुःखतरं ततः,ब्राह्मणने कहा--प्रिये! उस वनमें न भेद है न अभेद, वह इन दोनोंसे अतीत है। वहाँ लौकिक सुख और दु:ख दोनोंका अभाव है
brāhmaṇa uvāca: naitad asti pṛthagbhāvaḥ kiṃcid anyat tataḥ sukham | naitad asty apṛthagbhāvaḥ kiṃcid duḥkhataraṃ tataḥ ||
பிராமணன் கூறினான்—அன்பே! அங்கே வேறுபாடு (பிரிதல்) என்ற நிலை இல்லை; அதற்கு அப்பால் வேறு எந்தச் சுகமும் இல்லை. அதுபோலவே அங்கே அப்பிரிவு (அபேதம்) என்ற நிலையும் இல்லை; அதைவிடக் கடுமையான துயரமும் இல்லை. (அது இருமைகளைக் கடந்த நிலை; அங்கே உலகியல்சுக-துக்கம் பொருந்தாது.)
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse critiques taking either ‘difference’ (pṛthagbhāva) or ‘non-difference’ (apṛthagbhāva) as the final truth. It gestures toward a reality beyond conceptual extremes, where ordinary categories—and thus worldly pleasure and pain—lose their hold.
A Brahmin speaker is instructing his listener in a reflective, philosophical mode, using paired opposites (difference/non-difference; happiness/suffering) to point toward a transcendent state that cannot be captured by common metaphysical labels.