Shloka 23
Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पठडचम: । मन्ता बोद्धा च सप्तैते भवन्ति परमर्त्विज:
ghrātā bhakṣayitā draṣṭā spraṣṭā śrotā ca paṭhaṅgamaḥ | mantā boddhā ca saptaite bhavanti paramar̥tvijaḥ || havīṁṣy agniṣu hotāraḥ saptathā sapta saptasu | samyak prakṣipya vidvāṁso janayanti svayoniṣu ||
வாயு கூறினான்— மணமறிபவன், உண்ணுபவன், காண்பவன், தொடுபவன், கேட்பவன், ‘செல்லும்’ (பொருளை நோக்கிச் செலுத்தும் இயக்கம்), சிந்திப்பவன், அறிபவன்— இவ்வேழும் பரம ருத்விஜர்கள். இவ்வேழு ஹோதர்கள், ஏழுவகை ஹவிஸ்களை ஏழு அக்னிகளில் முறையாக அர்ப்பணிக்கின்றனர்; ஞானிகள் அவற்றைச் சரியாகச் செலுத்தி, தத்தம் யோனிகளில் சப்தம் முதலான நுண்ணிய விஷயங்களை உண்டாக்குகின்றனர்.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse reframes sacrifice as an inner discipline: the sense-faculties and inner instruments act like priests and offerings. When a wise person ‘offers’ them correctly—i.e., withdraws attachment and regulates their outward flow—one gains mastery over the arising of sense-objects and experiences, rather than being driven by them.
Vāyu is instructing by using a yajña metaphor. He identifies seven functional powers (senses and inner faculties) as priests and describes their sevenfold offerings into seven fires, explaining that proper ‘offering’ means turning away from craving for objects and thereby governing the production/manifestation of sensory objects (sound and the rest) within their subtle sources.