Shloka 73
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement
पूर्वराज्ञां च पुत्रो5यमिति कृत्वानुजानथ । “यह राजा धृतराष्ट्र बूढ़ा है। इसके पुत्र मारे गये हैं; अतः यह दुःखमें डूबा हुआ है और यह अपने प्राचीन राजाओंका वंशज है'--ऐसा समझकर आपलोग मेरे अपराधोंको क्षमा करते हुए मुझे वनमें जानेकी आज्ञा दें
pūrvarājñāṃ ca putro ’yam iti kṛtvānujānatha |
‘இவன் பழைய அரசர்களின் வம்சத்தவன்’ என்று கருதி அனுமதி அளியுங்கள். ‘இந்த அரசன் திருதராஷ்டிரன் முதியவன்; அவன் மகன்கள் கொல்லப்பட்டனர்; ஆகவே துயரில் மூழ்கியுள்ளான்; மேலும் முன்னோர் அரச வம்சத்தைச் சேர்ந்தவன்’ என்று அறிந்து, என் குற்றங்களை மன்னித்து, என்னை வனத்திற்குச் செல்ல அனுமதியுங்கள்.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds compassion and dharmic discretion: one should temper judgment with awareness of age, bereavement, and lineage-responsibility, and respond with forgiveness and permission for a life of withdrawal when worldly duties have collapsed.
The speaker frames Dhṛtarāṣṭra as an aged, grief-stricken scion of the old royal line and urges others to pardon perceived faults and allow him to depart to the forest—signaling the transition from courtly life to vānaprastha/retirement.