Shloka 9
अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः
Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption
नानाभावास्तथैकत्वं शरीर प्राप्प संहता: । भवन्ति ते तथा नित्या: पृथग्भावं विजानताम्
vaiśampāyana uvāca | nānābhāvās tathaikatvaṃ śarīraṃ prāpya saṃhatāḥ | bhavanti te tathā nityāḥ pṛthagbhāvaṃ vijānatām ||
பூதங்கள், இந்திரியங்கள் முதலிய பல தத்துவங்கள் உடலை அடைந்தபோது ஒன்றாகச் சேர்ந்து ஒருமையாகத் தோன்றுகின்றன. ஆனால் ஆத்மாவை உடலிலும் அதன் கூறுகளிலும் இருந்து வேறென அறியும் யோகிகளுக்கு இவை அனைத்தும் தம் உண்மை நிலையிலே—ஆத்மாவிலிருந்து வேறானவையாக—விளங்குகின்றன.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches viveka (discernment): the body is a temporary aggregation of many constituents (elements, senses, etc.) that only seems like a single unit. A yogin should know the Self as distinct from these components and not confuse bodily unity with spiritual identity.
In Vaiśampāyana’s narration within the Āśramavāsika section, a reflective, instruction-like passage explains how embodied existence is formed from multiple factors and how wise practitioners interpret this correctly—supporting the parva’s broader mood of renunciation and insight after the war.