Shloka 8
धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts
तत् सर्वमन्ववर्तन्त तस्य प्रियचिकीर्षया । तदनन्तर महामना कुरुकुलनन्दन राजा धुृतराष्ट्र उक्त अवसरोंपर सुयोग्य ब्राह्मणोंको बारम्बार प्रचुर धनका दान करते थे। धर्मराज युधिष्ठिर, भीमसेन, सव्यसाची अर्जुन और नकुल-सहदेव भी उनका प्रिय करनेकी इच्छासे सब कार्योमें उनका साथ देते थे ।। कथं नु राजा वृद्धः स पुत्रपौत्रवधार्दित:,विपरीतकश्न मे शत्रुर्नियम्यश्न भवेन्नर: । राजा युधिष्ठिर बड़े दयालु थे। वे सदा प्रसन्न रहकर अपने भाइयों और मन्त्रियोंसे कहा करते थे कि “ये राजा धृतराष्ट्र मेरे और आपलोगोंके माननीय हैं। जो इनकी आज्ञाके अधीन रहता है, वही मेरा सुहृद् है। विपरीत आचरण करनेवाला मेरा शत्रु है। वह मेरे दण्डका भागी होगा
tat sarvam anvavartanta tasya priyacikīrṣayā | tadanantaraṁ mahāmanā kurukulanandana rājā dhṛtarāṣṭraḥ ukta-avasareṣu suyogya-brāhmaṇebhyaḥ bāraṁbāraṁ pracura-dhanasya dānaṁ karoti sma | dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ bhīmasenaḥ savyasācī arjunaḥ nakula-sahadevau ca tasya priyam icchantaḥ sarva-kāryeṣu tam anvavartanta || kathaṁ nu rājā vṛddhaḥ sa putra-pautra-vadha-arditaḥ, viparīta-kṛt me śatrur niyamyaś ca bhaven naraḥ |
அவருக்கு இன்பம் தரவேண்டும் என்ற விருப்பால் அவர்கள் அனைத்தையும் பின்பற்றினர். அதன் பின் குருகுலத்தின் மகிழ்ச்சி, உயர்ந்த மனத்தையுடைய துரிதராஷ்டிர மன்னன் தக்க நேரங்களில் தகுதியான பிராமணர்களுக்கு மீண்டும் மீண்டும் பெருந்தொகை செல்வத்தை தானமாக அளித்தான். தர்மராஜ யுதிஷ்டிரன், பீமசேனன், சவ்யசாசி அர்ஜுனன், நகுலன்-சகதேவன் ஆகியோரும் அவரை மகிழ்விக்க விரும்பி ஒவ்வொரு செயலிலும் உடன் சென்றனர். கருணைமிகு யுதிஷ்டிரன் மகிழ்ந்த முகத்துடன் சகோதரர்களுக்கும் அமைச்சர்களுக்கும் கூறினான்— “மகன்களும் பேரன்களும் கொல்லப்பட்ட துயரால் வாடும் இந்த முதிய துரிதராஷ்டிர மன்னன் எனக்கும் உங்களுக்கும் வணக்கத்திற்குரியவர். அவரின் ஆணைக்கீழ் நடப்பவன் என் நண்பன்; எதிர்மாறாக நடப்பவன் என் பகைவர்—அவன் கட்டுப்படுத்தப்பட்டு தண்டனை பெறுவான்.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma in kingship includes honoring and protecting venerable elders even when they belong to the former opposing side; loyalty to rightful authority and compassionate restraint are framed as ethical duties, while deliberate defiance of that order is treated as punishable.
After the war, Dhṛtarāṣṭra repeatedly gives generous gifts to worthy brāhmaṇas. The Pāṇḍavas accompany and assist him in all tasks to please him. Yudhiṣṭhira instructs his brothers and ministers to regard Dhṛtarāṣṭra as venerable and to treat obedience to him as a mark of friendship, while warning that contrary conduct will be disciplined.